مجتبی خامنهای، رهبر جدید ایران کیست؟
۱۴۰۴ اسفند ۱۸, دوشنبه
مجتبی خامنهای، متولد ۸ سپتمبر ۱۹۶۹ در مشهد، دومین پسر علی خامنهای است. او پس از کشتهشدن پدرش در حمله هوایی اسرائیل در ۲۸ فبروری، در ۸ مارچ از سوی مجلس خبرگان که ۸۸ عضو دارد بهعنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی انتخاب شد.
مجتبی معمولاً چهرهای مرموز اما در عین حال یکی از پرنفوذترین افراد در ساختار قدرت ایران توصیف میشود. او به داشتن روابط نزدیک با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مشهور است؛ نهادی که بسیاری باور دارند تصمیمات اصلی حکومت را در دست دارد.
مجلس خبرگان از مردم خواسته است که پشت سر رهبر جدید بایستند و «وحدت» را حفظ کنند.
با اینحال، بسیاری مجتبی را ادامهدهندهٔ راه پدرش و حاکمیتی سختگیرانه او میدانند. دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، پیشتر گفته بود که انتصاب پسر خامنهای «غیرقابل قبول» است و هشدار داده بود که اگر انتخاب رهبر جدید با هماهنگی واشنگتن صورت نگیرد، رهبر جدید «دوام نخواهد آورد.»
ترامپ به رسانه امریکایی اکسیوس گفته بود: «آنها وقت خود را تلف میکنند. پسر خامنهای آدم کموزنی است.»
وزیر دفاع اسرائیل نیز هفته گذشته گفته بود هرکسی که جانشین علی خامنهای شود «هدفی برای حذف کردن» خواهد بود.
چهرهای تندرو و جنجالی
این روحانی ۵۶ ساله هرگز مقام رسمی دولتی نداشته، اما نفوذ قابلتوجهی در ساختار پیچیده قدرت در ایران، بهویژه در سپاه پاسداران، دارد.
در میانه دهه ۱۹۹۰ مقامهای دولتی زمانی متوجه افزایش نقش سیاسی او شدند که او در میان فرماندهان و رزمندگان سپاه که از جنگ ایران و عراق بازگشته بودند، دیده میشد.
اما دوران اوج نقشآفرینی مجتبی در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۰۵ بود؛ انتخاباتی که بهگفتهٔ بسیاری از کارشناسان، او در مهندسی آن نقش کلیدی داشت. در آن انتخابات، بهطور گسترده گفته شد که حمایت مجتبی به پیروزی محمود احمدینژاد، چهرهای کمتر شناختهشده از سپاه، کمک کرد.
در آن دوره، اکبر هاشمی رفسنجانی از این روند آسیب سیاسی دید، هرچند سکوت کرد. اما مهدی کروبی، نامزد دیگر انتخابات، در نامهای سرگشاده مجتبی خامنهای را به دخالت در انتخابات و زمینهسازی برای صعود احمدینژاد به قدرت متهم کرد.
صفحه اینستاگرام ما را دنبال کنید!
چهار سال بعد نیز او با اتهام مشابه روبهرو شد زمانی که اعتراضات گسترده پس از پیروزی دوبارهٔ احمدینژاد سراسر ایران را فرا گرفت. برخی معترضان در شعارهای خود علیه مجتبی خامنهای نیز موضع گرفتند و حتی شعار «مرگ بر مجتبی» سر دادند.
در ماههای پرآشوب آن دوران، گزارشهای متعددی درباره نقش پررنگ مجتبی خامنهای در سرکوب «جنبش سبز» منتشر شد.
داراییها و نفوذ اقتصادی
گزارشهایی نیز درباره فساد مالی منسوب به مجتبی خامنهای منتشر شده است. بهگفته منابع داخلی حکومت، دستکم ۶۰ درصد اقتصاد ایران توسط نهادها و شرکتهایی اداره میشود که تحت کنترل علی خامنهای قرار داشت؛ از بنیاد مستضعفان گرفته تا کمیته امداد امام خمینی، قرارگاه خاتمالانبیا و آستان قدس رضوی. گفته میشود مجتبی بر بسیاری از امور مالی این نهادها نظارت داشته است.
بهگفته یک تحقیق بلومبرگ در سال ۲۰۲۶، داراییهای مجتبی خامنهای شامل املاک ارزشمند در لندن و دبی و همچنین منافع مرتبط با حملونقل بحری، بانکداری و هوتلداری در اروپا است. این گزارش میگوید که این داراییها غالباً بهنام او ثبت نشده، بلکه از طریق شرکتهای واسطه و ساختارهای چندلایه در حوزههای قضایی مختلف مدیریت شدهاند.
زندگی کودکی و شکلگیری شخصیت
رسانههای دولتی ایران، مجتبی را فردی با سبک زندگی ساده معرفی میکنند. او پس از پایان دوره مکتب در مدرسه علوی، وارد حوزهٔ علمیه قم شد و توسط روحانیون بانفوذ تدریس شد.
زمانی که او کودک بود، پدرش از چهرههای فعال در مبارزه با حکومت شاه محمدرضا پهلوی بود. مجتبی هفت سال از دوران کودکیاش را در سردشت و مهاباد در شمال غرب ایران گذراند و تحصیلات ابتدایی را همانجا تمام کرد. او در سال ۱۹۸۷، پس از پایان دوره مکتب، به سپاه پاسداران پیوست.
مطالب ویدیویی را در صفحه یوتیوب ما ببینید!
در سال ۱۹۹۹، برای ادامهٔ تحصیلات دینی به قم بازگشت.
منابع نزدیک به سپاه و نهادهای امنیتی گزارش دادهاند که مجتبی در نوجوانی در جنگ ایران و عراق در دهه ۱۹۸۰ حضور داشته است.
براساس این روایتها، او در حدود ۱۷ سالگی به جبهه رفت و به یک واحد نیروها پیوست. بسیاری از اعضای آن واحد بعدها به چهرههای مهم اطلاعاتی و امنیتی جمهوری اسلامی تبدیل شدند و ارتباط نزدیک خود را با مجتبی حفظ کردند.
با اینکه نفوذ او در سالهای اخیر افزایش یافته بود، اما بسیاری در ایران، حتی پدرش، علی خامنهای، گمان نمیکردند که روزی مجتبی به مقام رهبری برسد.