آیا درگیری طالبان و پاکستان به «امری عادی» تبدیل میشود؟
۱۴۰۴ اسفند ۱۱, دوشنبه
پس از تصرف قدرت توسط طالبان در افغانستان در آگست ۲۰۲۱، تنشها با همسایهٔ شرقی این کشور بهطور مداوم افزایش یافته است.
روز جمعه این تنشها بار دیگر به نقطه اوج رسید و دو طرف حملاتی را به یکدیگر انجام دادند. این شدیدترین سطح درگیری میان اداره طالبان و پاکستان در بیش از چهار سال اخیر بوده است.
آخرین موج درگیریهای گسترده در اکتوبر ۲۰۲۵ رخ داد که در آن ۷۰ نفر از دو طرف کشته شدند. پس از آن، چندین دور گفتوگو با میانجیگری قطر و ترکیه انجام شد، اما توافق پایدار بهدست نیامد.
وزیر دفاع پاکستان روز جمعه سطح تازهای از تشدید تنش را اعلام کرد و گفت میان نیروهای پاکستان و طالبان افغانستان اکنون «جنگ آشکار» در جریان است.
مرگبارترین سال برای پاکستان در یک دهه
پاکستان از سالها پیش طالبان افغانستان را متهم میکند که از گروههای شورشی از جمله تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) و شاخهٔ داعش خراسان حمایت میکنند.
اداره طالبان به تکرار این ادعاها را رد کرده و به نوبه خود پاکستان را به حمایت از شاخه خراسان داعش متهم میکند.
در اوایل ماه فبروری داعش خراسان مسئولیت حمله به یک مسجد شیعیان در اسلامآباد را به عهده گرفت، حملهای که دستکم ۳۱ کشته به جا گذاشت و مرگبارترین حمله به پایتخت پاکستان در بیش از ده سال اخیر بود. مقامهای پاکستانی گفتند عامل انتحاری پیش از حمله به افغانستان سفر کرده بود.
بیشتر بخوانید: «جنگ آشکار» پاکستان و اداره طالبان؛ مقایسه تواناییهای نظامی دو کشور
ملیحه لودهی، دیپلمات پیشین پاکستان و کارشناس روابط بینالملل، به دویچهوله گفت: «تهدید گروههای تروریستی — بهویژه تیتیپی و نیز داعش خراسان که در افغانستان حضور دارند، افزایش یافته است و همین باعث شده ۲۰۲۵ مرگبارترین سال در یک دههٔ اخیر برای پاکستان باشد.»
او افزود: «گزارشهای پیاپی تیم نظارت بر تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل، از جمله آخرین گزارش در همین ماه (فبروری)، افزایش حملات مرزی از خاک افغانستان (به پاکستان) پس از بازگشت طالبان را تأیید کرده است.»
درگیری تازه چگونه آغاز شد؟
روز یکشنبه، ۲۲ فبروری، ارتش پاکستان حملات هوایی در داخل افغانستان انجام داد و گفت که پایگاههای شورشیان طالبان پاکستانی و داعش خراسان را در ولایتهای ننگرهار، پکتیکا و خوست هدف قرار داده است.
چند روز بعد، شام پنجشنبه، سخنگوی طالبان اعلام کرد که نیروهای آنان «عملیات تهاجمی گسترده علیه پایگاهها و تأسیسات نظامی پاکستان در امتداد خط دیورند» آغاز کرده است.
صفحه اینستاگرام ما را دنبال کنید!
او گفت این عملیات «پاسخ» به حملات هوایی پاکستان بوده است. وزارت دفاع طالبان گفت ۱۹ پایگاه ارتش پاکستان را تخریب کردهاند.
چند ساعت پس از آن، صبح جمعه پاکستان حملات هوایی گستردهای را علیه اهداف نظامی طالبان در چند شهر افغانستان انجام داد. وزیر دفاع پاکستان، خواجه آصف، گفت صبر پاکستان «به پایان رسیده است.»
وزیر اطلاعات پاکستان، عطاالله تارر، به دویچهوله گفت اهدافی در کابل، پکتیا و قندهار هدف قرار گرفته است. مقامهای پاکستان گفتند که بیش از ۳۳۰ تن از نیروهای طالبان افغانستان و شورشیان کشته شدهاند.
او گفت چندین قرارگاه، ذخیرهگاه مهمات، تانک و سیستم توپخانه طالبان نابود شده است.
در مقابل، وزارت دفاع طالبان گفت ۵۵ سرباز پاکستانی کشته و چندین نفر «زنده اسیر شدهاند.»
این ادعاهای دوجانب به صورت مستقل قابل تأیید نیست.
سخنگوی طالبان، ذبیحالله مجاهد، شام جمعه گفت: «هواپیماها و طیارههای تجسسی پاکستان هنوز بر فراز حریم هوایی افغانستان پرواز میکنند.»
پاکستان «عامل اصلی» بیثباتی در ذهن بسیاری از افغانها
محمد اسرار مدنی، رئیس مرکز تحقیاتی شورای مطالعات امور مذهبی در اسلامآباد، قبلاً به دویچهوله گفته بود که رهبری طالبان «حساسیت موضوع تیتیپی را درک میکند، اما کادرهای میانی و پایینتر طالبان به دلیل اشتراکات ایدئولوژیک این حساسیت را درک نمیکنند.»
او گفته بود که یکی از دلایل خودداری طالبان از اقدام نظامی علیه طالبان پاکستانی این است که احتمالاً این کار باعث شکاف در صفوف طالبان شده و برخی جنگجویان پاکستانی به داعش بپیوندند.
تمیم باحث، تحلیلگر امنیتی در کابل، به دویچهوله گفت: «عام افغانها پاکستان را محرک و حامی اصلی خشونت در داخل افغانستان میدانند.»
او افزود: «افغانها پس از چهار دهه جنگ، اکنون که آرامشی نسبی را تجربه میکنند، حملات هوایی پاکستان را تلاشی برای معرفی دوباره افغانستان بهعنوان پناهگاه شورشیان و کشاندن این کشور به چرخه تازهای از خونریزی میبینند.»
طالبان ممکن است از این احساسات عمومی برای تقویت مشروعیت خود بهره ببرند.
آیا حملات نظامی به «وضعیت عادی تازه» تبدیل شده؟
قمر چیمه، کارشناس امنیتی در اسلامآباد، به دویچهوله گفت: «حملات نظامی پاکستان در افغانستان اکنون به وضعیت عادی تازه تبدیل شده است.»
او افزود: «پاکستان میخواهد مردم افغانستان بدانند طالبان پناهگاه تروریستها هستند. بنابراین پاکستان به هدف قراردادن پایگاههای نظامی مرتبط با طالبان، تیتیپی و داعش خراسان ادامه خواهد داد.»
چیمه گفت اسلامآباد تمام گزینههای دیپلماتیک را آزمایش کرده اما «هیچیک از آنها نتیجه نداده است» و اکنون پاکستان تلاش میکند با وارد کردن فشار نظامی، رفتار طالبان را تغییر دهد.
مطالب ویدیویی را در صفحه یوتیوب ما ببینید!
لودهی نیز گفت پاکستان گزینهٔ دیپلماتیک را «به پایان رسانده» و اکنون راهبرد «بالابردن هزینهها برای طالبان» را به دلیل عدم اقدام در برابر تیتیپی در پیش گرفته است.
او افزود: «پاکستان روشن ساخته که حملات مرگبار از خاک افغانستان با پاسخ نظامی روبهرو خواهد شد. بنابراین احتمالاً اسلامآباد به رویکرد فشار ادامه میدهد، از جمله بستن مرز و تعلیق تجارت.»
در این میان، حکومت طالبان روز جمعه گفت که میخواهد با پاکستان از طریق گفتوگو اختلافات را حل کند.
ذبیحالله مجاهد در یک نشست خبری گفت: «ما بارها بر راهحل مسالمتآمیز تأکید کردهایم و هنوز میخواهیم مشکل از طریق گفتوگو حل شود.»