پاکستان؛ حمله به مسجد بیانگر وخامت تهدید شبهنظامیان است
۱۴۰۴ بهمن ۲۲, چهارشنبه
حملهٔ انتحاری که روز جمعه یک مسجد شیعیان را در پایتخت پاکستان، اسلامآباد، هدف قرار داد، بار دیگر توجه را به وضعیت شکنندهٔ امنیتی در این کشور آسیای جنوبی جلب کرد.
این انفجار سبب کشته شدن دستکم ۳۱ نفر شد و ۱۶۹ زخمی برجا گذاشت.
حسین علی، ۳۴ ساله، که هنگام انفجار همراه با برادرش در مسجد بود، به دویچهوله گفت: «مردم بهسمتهای مختلف فرار میکردند و فریاد میزدند. دود همهجا را فرا گرفته بود و خون در کف (مسجد) و روی جانمازها دیده میشد. من برادرم عباس را در این حادثه از دست دادم.»
شاخهٔ محلی گروه «دولت اسلامی» مسئولیت این حمله را پذیرفته است.
این مرگبارترین حمله در اسلامآباد از زمان بمبگذاری انتحاری در هوتل مریوت در سال ۲۰۰۸ است که در آن زمان ۶۳ کشته و بیش از ۲۵۰ زخمی به جا گذاشت.
وخامت اوضاع امنیتی
شیعیان در میان جمعیت ۲۴۱ میلیونی عمدتاً سنی پاکستان یک اقلیت هستند. آنها پیش از این نیز هدف حملات فرقهای از سوی داعش و گروه اسلامگرای سنی «تحریک طالبان پاکستان» (تیتیپی) قرار گرفته اند.
حملهٔ اخیر در شرایطی رخ داد که حکومت شهباز شریف با موج فزایندهٔ حملات شبهنظامیان مواجه است.
احسانالله تیپو محسود، تحلیلگر امنیتی مقیم اسلامآباد، گفت: «پاکستان در حال حاضر با چالشهای جدی امنیت داخلی از سوی شاخههای مختلف طالبان پاکستانی و شاخه خراسان داعش روبهرو است.»
او توضیح داد: «تیتیپی شمار بیشتر جنگجو، حضور گستردهتر، سلاحهای پیشرفتهتر و تبلیغات پیچیدهتری را انجام میدهد.»
بهگفتهٔ او، این گروه نسبت به شاخه خراسان داعش همچنین «پناهگاههای امن مستمر در آنسوی مرز در افغانستان، منابع مالی چندلایه و دسترسی گستردهتر به جوامع محلی» دارد.
از سوی دیگر، محسود هشدار داد که شاخه خراسان داعش با وجود کوچکتر بودن نسبت به تحریک طالبان پاکستانی، «بهدلیل تاکتیکهای عملیاتی پیچیده و متغیر» تهدیدی غیرقابل پیشبینی است.
او گفت: «شاخه خراسان داعش بسیار مقاوم است و با وجود ضربات سنگین در سالهای اخیر در افغانستان و پاکستان، همچنان قادر به اجرای عملیات است.»
انگشت انتقاد به سمت کابل و دهلی جدید
با وجود نگرانیها، مقامها ادعاهای مبنی بر از دست دادن کنترل وضعیت را رد میکنند و به دهها توطئه خنثیشده و عملیات جاری مبتنی بر اطلاعات استخباراتی اشاره دارند.
مقامها همچنین گفتهاند چندین مظنون مرتبط با برنامهریزی یا اجرای حملهٔ اخیر بازداشت شدهاند.
طلال چوهدری، وزیر امور داخلهٔ پاکستان، به دویچهوله گفت: «ما تسهیلکنندگان این انفجارها را ظرف چند ساعت بازداشت کردیم و برای پایاندادن به تروریسم مبارزه خواهیم کرد. ما آنها را معاف نخواهیم کرد.»
رئیسجمهور پاکستان، آصف علی زرداری، طالبان حاکم بر افغانستان را مسئول وخامت اوضاع امنیتی در منطقه دانست و گفت که اداره طالبان «شرایطی مشابه یا حتی بدتر از» زمان پیش از حملات ۱۱ سپتمبر ۲۰۰۱ ایجاد کردهاند.
خواجه محمد آصف، وزیر دفاع پاکستان، گفت عامل انتحاری در این مسجد سابقهٔ سفر به افغانستان داشته است. او اشاره کرد که این نشان میدهد که شورشیان پاکستانی مستقر در افغانستان میتوانند حتی در پایتخت دست به حمله بزنند.
او همچنین بدون ارائه اسناد، هند را به حمایت از این حمله متهم کرد.
وزارت خارجهٔ هند این حمله را محکوم و اتهامهای وارد شده از سوی مقامهای پاکستان را «بیاساس» توصیف کرد.
وزارت خارجهٔ اداره طالبان در افغانستان نیز ادعاهای پناهدادن به مهاجمان ضد پاکستان را رد کرده است.
پاکستان چه اقداماتی برای بهبود وضعیت انجام داده میتواند؟
امتیاز گل، مدیر مرکز مطالعات تحقیقاتی و امنیتی، میگوید تا زمانی که حکومت پاکستان «تمام احزاب و ذینفعان سیاسی را در تصمیمگیری شریک نسازد»، وضعیت بهبود نخواهد یافت.
او به دویچهوله گفت: «این کار نیازمند ایجاد اعتماد است، نه گسترش بیشتر ساختارهای امنیتی.»
محسود نیز دیدگاهی مشابه دارد: «برای مقابلهٔ مؤثر با وضعیت ناپایدار کنونی، پاکستان باید قدرت نظامی را با قدرت نرم — مانند حکومتداری بهتر، ارائه خدمات در مناطق محروم و کاهش فاصله میان دولت و جامعه — متوازن سازد.»
او افزود: «پاکستان همچنین باید با ترکیبی از فشار و دیپلماسی، طالبان افغانستان را به تغییر رویکرد نسبت به گروههای شبهنظامی ضد پاکستان وادارد.»