Το Ιράν και οι ανταγωνισμοί Ινδίας-Πακιστάν

Οι οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν είναι εμφανείς ακόμη και για την Ινδία, χώρα την οποία θεωρούν πλέον την πιο σημαντική αναδυόμενη οικονομία στον πλανήτη. Παρατηρούνται ελλείψεις καυσίμων, το εθνικό νόμισμα της χώρας δέχεται πιέσεις, εκατομμύρια Ινδοί που εργάζονται στις χώρες του Περσικού Κόλπου παρακολουθούν τις εξελίξεις με αγωνία.

Και όμως, ενώ έχει περάσει ένας μήνας από την έναρξη του πολέμου, δεν είναι η Ινδία, αλλά το γειτονικό Πακιστάν που αυτοπροβάλλεται ως ειλικρινής διαμεσολαβητής. Μάλιστα ο Πακιστανός υπουργός Εξωτερικών Ισάκ Νταρ έχει δηλώσει ότι θα φιλοξενήσει σύντομα διαβουλεύσεις ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, παρότι αυτό δεν επιβεβαιώνεται μέχρι στιγμής ούτε στην Ουάσινγκτον, αλλά ούτε και στην Τεχεράνη.

Αντιθέτως, η Ινδία διατηρεί χαμηλό προφίλ. Απευθύνει εκκλήσεις για αυτοσυγκράτηση, δραστηριοποιείται διακριτικά μέσω συγκεκριμένων διαύλων και φαίνεται να δίνει προτεραιότητα στη δική της ενεργειακή ασφάλεια, αλλά και στην προστασία των Ινδών της Διασποράς.

Η αντιπολίτευση πιέζει τον Μόντι

Στο Νέο Δελχί η αντιπολίτευση ανεβάζει τους τόνους απέναντι στην κυβέρνηση. «Διεθνές ανέκδοτο» χαρακτηρίζει την εξωτερική πολιτική του πρωθυπουργού Ναρέντρα Μόντι ο Ραούλ Γκάντι, ηγέτης του αντιπολιτευόμενου «Κόμματος του Κογκρέσου». Στο ίδιο μήκος κύματος, ο βουλευτής Τζαϊάμ Ραμές, σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, υποστηρίζει ότι «μετά τις αδιαμφισβήτητες στρατιωτικές επιτυχίες» της Ινδίας εναντίον του Πακιστάν στο πλαίσιο της «Επιχείρησης Sindoor» το 2025, «η διπλωματική δράση και η διαχείριση της υπόθεσης από το Πακιστάν αποδείχθηκε αισθητά ανώτερη από τις αντίστοιχες ενέργειες της κυβέρνησης Μόντι».

Αναλυτές επισημαίνουν ότι ο ρόλος που διεκδικεί το Ισλαμαμπάντ του προσφέρει άμεση προβολή και διεθνή εμβέλεια, ιδιαίτερα στην Ουάσιγκτον, καθώς παρουσιάζεται ως χρήσιμος διαμεσολαβητής σε μια περίοδο υψηλής έντασης.

Η Ινδία κρατά τη μέση οδό

Όπως λέει στην Deutsche Welle η Σάνθι Μαριέτ Ν’Σόουζα, επικεφαλής του ανεξάρτητου ερευνητικού φορέα Mantraya στο Άμχερστ των ΗΠΑ, η κυβέρνηση Μόντι παρουσιάζει τη σύγκρουση ως έναν μακρινό πόλεμο, που δεν απαιτεί κάποια παρέμβαση από την Ινδία, κάτι που όμως «έρχεται σε αντίθεση με προηγούμενες προσπάθειες να τοποθετηθεί η Ινδία ως πιθανός μεσολαβητής στον πόλεμο της Ουκρανίας, ενώ δεν συνάδει ούτε με τον τεράστιο αντίκτυπο που ήδη έχει ο πόλεμος στο Ιράν για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.

«Αυτή η στάση μπορεί να μην έχει επηρεάσει τη δημοτικότητα του Μόντι εντός συνόρων, ωστόσο μια παρατεταμένη σύγκρουση με οικονομικές συνέπειες για την Ινδία είναι πιθανό να επηρεάσει τα ποσοστά αποδοχής της κυβέρνησης στις δημοσκοπήσεις», επισημαίνει. Συν τοις άλλοις, η έλλειψη ουδετερότητας για το Νέο Δελχί περιορίζει την ικανότητά του να λειτουργεί ως διαμεσολαβητής και υποσκάπτει τους ισχυρισμούς του περί στρατηγικής αυτονομίας, λέει η Ν’Σόουζα.

Πολλά εξαρτώνται από τη διάρκεια του πολέμου, τονίζει ο Χαρς Παντ, επικεφαλής του προγράμματος Στρατηγικών Σπουδών στο Observer Research Foundation (ORF) στο Νέο Δελχί. «Αν η κρίση συνεχιστεί, αν η πίεση προς την Ινδία αυξηθεί και η κυβέρνηση δεν καταφέρει να τη διαχειριστεί στο εσωτερικό της χώρας, τότε θα υπάρξουν επιπτώσεις» λέει ο Ινδός αναλυτής στην Deutsche Welle. Κατά την άποψή του «η αρχική αντίδραση της Ινδίας έδειξε αλληλεγγύη προς τα αραβικά κράτη, με τα οποία οι σχέσεις ενισχύονται. Η Ινδία πρέπει να διασφαλίσει τα συμφέροντά της εκεί».

Ο Ινδός υπουργός Εξωτερικών Σουμπρανάμ Τζαϊσάνκαρ έχει ξεκαθαρίσει ότι η χώρα του δεν θα ενεργήσει ως «ενδιάμεσος» στον συνεχιζόμενο πόλεμο με το Ιράν, σε αντίθεση με το Πακιστάν. Από την πλευρά του ο Ατζάι Μπισάρια, πρώην Ύπατος Αρμοστής για το Πακιστάν, δηλώνει ότι η Ινδία δεν αντιμετωπίζει άμεσες επιπτώσεις εντός συνόρων. Επιπλέον, εκτιμά ότι ο ρόλος του Πακιστάν έχει υπερτιμηθεί.

Το «παράθυρο ευκαιρίας» του Πακιστάν

«Η χρησιμότητα του Πακιστάν έγκειται στην τακτική διευκόλυνση» λέει ο Ατζάι Μπισάρια, «ενώ η δύναμη της Ινδίας βρίσκεται στην τήρηση ισορροπιών και στην μακροπρόθεσμη στρατηγική αυτονομία. Η πρόκληση για το Νέο Δελχί είναι να μετατρέψει αυτή τη στάση σε ορατή επιρροή όταν ανοίξει το διπλωματικό παράθυρο ευκαιρίας», πρόσθεσε. Όσο για το Πακιστάν, «λειτουργεί ως δίαυλος και όχι ως διαμεσολαβητής από θέση ισχύος και αυτό συνάδει με τα πρότυπα του παρελθόντος. Το Ισλαμαμπάντ παραδοσιακά διευκολύνει τη μυστική διπλωματία των ΗΠΑ, από το άνοιγμα στην Κίνα το 1971 μέχρι τον χειρισμό της υπόθεσης των Αμερικανών ομήρων στο Ιράν το 1981», λέει ο Μπισάρια.

Κατά τον πρώην διπλωμάτη, το Πακιστάν κερδίζει μεγαλύτερη προβολή στην Ουάσιγκτον, κάτι που «μπορεί να μεταφραστεί σε βραχυπρόθεσμη διπλωματική επιρροή ή προσφορά υπηρεσιών καλής θέλησης. Αλλά δομικά, η ισορροπία με την Ινδία παραμένει αμετάβλητη. Το διεθνές εκτόπισμα της Ινδίας —οικονομικό, στρατηγικό και διπλωματικό— υπερβαίνει κατά πολύ εκείνο του Πακιστάν».

Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου