Tα «στραβά» του Μουντιάλ 2026

Δεν θα έπρεπε η FIFA να είναι πολιτικά ουδέτερη;

Στους μήνες που προηγήθηκαν του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2026, η FIFA, υπό τον πρόεδρο Τζιάνι Ινφαντίνο, συχνά επικρίθηκε για τους ασυνήθιστα στενούς δεσμούς της με τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο Ινφαντίνο εμφανίστηκε αρκετές φορές δίπλα στον Πρόεδρο των ΗΠΑ. Μεταξύ άλλων, κάθισε στη σκηνή του Συμβουλίου Ειρήνης του Τραμπ φορώντας ένα κόκκινο καπέλο, χαμογελώντας σαν οπαδός του, και απένειμε στον Πρόεδρο των ΗΠΑ το «Βραβείο Ειρήνης της FIFA» στην κλήρωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου. Αυτό το ειδικά θεσπισμένο βραβείο ήταν ουσιαστικά ένα υποκατάστατο της αποτυχίας του Τραμπ να του απονεμηθεί το Νόμπελ Ειρήνης, για το οποίο θεωρούσε τον εαυτό του ως τον καταλληλότερο υποψήφιο. Σύμφωνα με το καταστατικό της, η FIFA υποτίθεται ότι είναι πολιτικά ουδέτερη. Ωστόσο, ο Ινφαντίνο ερμηνεύει όλο και περισσότερο τον ρόλο του πολιτικά, δίνοντας την εντύπωση ότι συνδέει σκόπιμα τη διεθνή αθλητική πολιτική με τα εθνικά συμφέροντα. Πρόσθετες εντάσεις προκύπτουν από το γεγονός ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται σε πόλεμο με το Ιράν. Μέχρι τώρα, δεν υπήρξε ποτέ διοργανώτρια του Παγκοσμίου Κυπέλλου που να βρισκόταν σε στρατιωτική σύγκρουση με έναν από τους συμμετέχοντες στο Παγκόσμιο Κύπελλο.

Δεν θα έπρεπε όλοι να μπορούν να δουν την ομάδα τους;

Οι προϋποθέσεις εισόδου για τις ΗΠΑ δέχονται επίσης έντονες επικρίσεις: οι αυστηρότεροι κανόνες για τις θεωρήσεις αποκλείουν ουσιαστικά τους οπαδούς από αρκετές συμμετέχουσες χώρες. Το Ιράν και η Αϊτή έχουν πλήρη απαγόρευση εισόδου για τους πολίτες τους - μόνο ομάδες και προσωπικό υποστήριξης επιτρέπονται στη χώρα. Οι οπαδοί από τη Σενεγάλη και την Ακτή Ελεφαντοστού έχουν επίσης ελάχιστες πιθανότητες, καθώς οι τουριστικές βίζες για αυτούς έχουν ανασταλεί σε μεγάλο βαθμό, εν μέρει επειδή πολλοί ταξιδιώτες από αυτές τις χώρες έχουν παραμείνει στις ΗΠΑ περισσότερο από το επιτρεπόμενο στο παρελθόν.

Κάποια στιγμή, η κυβέρνηση των ΗΠΑ εισήγαγε μια προκαταβολή έως και 15.000 δολαρίων για επισκέπτες από ορισμένες χώρες, την οποία επρόκειτο να λάβουν πίσω μόνο μετά την αναχώρησή τους - ένα μέτρο που άρθηκε για πολλούς κατόχους εισιτηρίων λίγο πριν από την έναρξη του τουρνουά, αλλά καταδεικνύει πόσο έντονα διαμορφώνουν αυτό το τουρνουάοι πολιτικές ασφάλειας και μετανάστευσης. Η επιθετική πολιτική μετανάστευσης των ΗΠΑ και οι πιθανές αναπτύξεις δυνάμεων από την ICE προκαλούν επίσης αβεβαιότητα. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν απέκλεισε την πιθανότητα ελέγχων ή συλλήψεων στους αγώνες. Οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων προειδοποιούν, επομένως, για ένα «φαινόμενο αναστάτωσης» — ειδικά για τους οπαδούς από κοινότητες μεταναστών, ορισμένοι από τους οποίους έχουν ήδη δηλώσει ότι προτιμούν να μην ταξιδέψουν στο Παγκόσμιο Κύπελλο από φόβο.

Μπορεί ένα εισιτήριο να κοστίζει 690.000 δολάρια;

Η κατανομή των εισιτηρίων για το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026 θεωρείται ιδιαίτερα εμπορευματοποιημένη. Ακόμη και οι επίσημες τιμές στην αρχή των πωλήσεων ήταν πολύ υψηλές: χρεώθηκαν αρκετές χιλιάδες δολάρια για πολλές θέσεις, ενώ τα premium εισιτήρια για τον τελικό κόστιζαν αρχικά περίπου 11.000 δολάρια. Ωστόσο, η FIFA εισήγαγε για πρώτη φορά τη λεγόμενη «δυναμική τιμολόγηση», πράγμα που σημαίνει ότι οι τιμές κυμαίνονται σημαντικά ανάλογα με τη ζήτηση. Οι οπαδοί πληρώνουν διαφορετικά ποσά για πανομοιότυπες θέσεις αναλόγως του πότε αγοράζουν τα εισιτήρια. Επιπλέον, υπάρχουν αναφορές ότι πολλοί επέλεξαν μια συγκεκριμένη κατηγορία ή θέση στο στάδιο, αλλά τελικά έλαβαν θέσεις σε λιγότερο επιθυμητές περιοχές. Οι οργανώσεις οπαδών και οι ομάδες προστασίας των καταναλωτών κατηγορούν τη FIFA για υπερβολικές τιμές, έλλειψη διαφάνειας και αθέμιτες πρακτικές πωλήσεων, και έχουν μάλιστα υποβάλει καταγγελία στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι Γενικοί Εισαγγελείς του Νιου Τζέρσεϊ και της Νέας Υόρκης ανακοίνωσαν ότι θα διερευνήσουν την κατανομή των εισιτηρίων από τη FIFA.

Ακόμα και λίγες εβδομάδες πριν από την έναρξη του τουρνουά, πολύ λίγοι αγώνες ήταν sold out. Στις 28 Μαΐου, το φθηνότερο εισιτήριο για τον τελικό στην ιστοσελίδα της FIFA ήταν 8.625 δολάρια. Όσοι ήθελαν μια θέση προσβάσιμη σε άτομα με αναπηρικό αμαξίδιο έπρεπε να πληρώσουν τουλάχιστον 10.350 δολάρια.

Εκτός από τις επίσημες πωλήσεις εισιτηρίων, η FIFA λειτουργεί τη δική της πλατφόρμα μεταπώλησης, λαμβάνοντας ένα μερίδιο 30% από κάθε συναλλαγή. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι τα οικονομικά συμφέροντα είναι σαφώς το κύριο και ότι οι υψηλές τιμές ουσιαστικά αποκλείουν πολλούς οπαδούς από την παρακολούθηση.

Δεν θα έπρεπε να αγωνίζονται λιγότερες ομάδες;

Για πρώτη φορά, συνολικά 48 ομάδες θα συμμετάσχουν στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026, αντί για 32. Αυτό αυξάνει τον αριθμό των αγώνων από 64 σε 104. Οι ειδικοί και πολλοί οπαδοί επικρίνουν ότι αυτή η επέκταση θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά την ποιότητα της διοργάνωσης, καθώς θα συμμετάσχουν πιο αδύναμες ομάδες. Ταυτόχρονα, είναι ευκολότερο να φτάσει κανείς στη φάση των νοκ άουτ, καθώς όχι μόνο οι δύο πρώτες ομάδες από κάθε έναν από τους δώδεκα προκριματικούς ομίλους προκρίνονται, αλλά και οι οκτώ καλύτερες τρίτες ομάδες. Επειδή 32 ομάδες θα προκρίνονται πλέον από τη φάση των ομίλων αντί για 16, θα διεξαχθεί για πρώτη φορά ένας γύρος 32.

Αυτό αυξάνει την επιβάρυνση για τους παίκτες καθώς και το κόστος για τους οπαδούς - ταυτόχρονα, η επέκταση ανοίγει πρόσθετες ευκαιρίες για τη FIFA να δημιουργήσει ακόμη περισσότερα έσοδα. Ορισμένοι παρατηρητές βλέπουν τη μεταρρύθμιση ως μια πολιτικά υποκινούμενη απόφαση: Οι μικρότερες ομοσπονδίες, των οποίων οι φωνές έχουν σημαντικό βάρος στη δομή της FIFA, θα επωφεληθούν κυρίως από τις πρόσθετες θέσεις. Αυτό εγείρει αμφιβολίες ως προς το εάν τα αθλητικά κριτήρια ήταν η κύρια σκέψη ή εάν ο Ινφαντίνο προώθησε την επέκταση των τελικών του Παγκοσμίου Κυπέλλου πρωτίστως για να ενισχύσει την εξουσία του εντός του παγκόσμιου διοικητικού οργάνου.

Πόσο φιλικό προς το κλίμα είναι το Μουντιάλ;

Παρόλο που η FIFA έχει θέσει τη βιωσιμότητα και την προστασία του κλίματος ως βασική αρχή, το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026 δέχεται έντονη κριτική λόγω των περιβαλλοντικών του επιπτώσεων. Μελέτες δείχνουν ότι το τουρνουά θα μπορούσε να παράγει περισσότερους από εννέα εκατομμύρια τόνους CO₂ - κυρίως λόγω των μεγάλων αποστάσεων μεταξύ των τόπων διεξαγωγής και των πολυάριθμων πτήσεων που πρέπει να γίνουν αναγκαστικά. Αυτό αντιστοιχεί σχεδόν ακριβώς στις εκπομπές CO₂ που παράγονται από το μεσογειακό νησί της Κύπρου, με τους περίπου 1,25 εκατομμύρια κατοίκους και πάνω από τέσσερα εκατομμύρια τουρίστες ετησίως, σε ένα μόνο έτος. Ως εκ τούτου, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις το αποκαλούν ενδεχομένως το «Παγκόσμιο Κύπελλο που προκαλεί τη μεγαλύτερη κλιματική καταστροφή» στην ιστορία.

Το πρόβλημα επεκτείνεται και στα ίδια τα στάδια: πολλά βρίσκονται εκτός πόλεων και έχουν κακές συνδέσεις με τα μέσα μαζικής μεταφοράς. Όπου υπάρχουν συνδέσεις με τα μέσα μαζικής μεταφοράς, οι τιμές έχουν εκτοξευθεί: Η σύντομη διαδρομή με το τρένο προς το στάδιο MetLife κοντά στη Νέα Υόρκη είχε οριστεί να κοστίζει έως και 150 δολάρια (αντί για τα συνηθισμένα 13 δολάρια). Μετά από έντονες διαμαρτυρίες των οπαδών, οι διοργανωτές υποχώρησαν και όρισαν τα πιο «γενναιόδωρα» 98 δολάρια ως βασικό εισιτήριο. Το λεωφορείο θα κοστίζει πλέον 20 δολάρια αντί για τα προηγούμενα 80 δολάρια. Όσοι φτάνουν με αυτοκίνητο αντιμετωπίζουν επίσης υψηλότερο κόστος σε πολλούς χώρους: Το κόστος στάθμευσης κυμαίνεται μεταξύ 75 και 300 δολαρίων, ανάλογα με τον αγώνα. Τουλάχιστον τα περισσότερα στάδια με ακριβό χώρο στάθμευσης προσφέρουν μια φθηνότερη εναλλακτική λύση για το κοινό.

Η μόνη εξαίρεση είναι η Βοστώνη. Οι επικριτές θεωρούν την έλλειψη επιλογών μέσων μαζικής μεταφοράς και την τιμολόγηση αντιφατικές: Παρά τις δεσμεύσεις για το κλίμα, η δομή του τουρνουά αναγκάζει πολλούς οπαδούς να κάνουν ταξίδια που βλάπτουν το περιβάλλον - και ταυτόχρονα τα καθιστά ακόμη πιο ακριβά.

Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός