Mάλτα: Εκλογές ρουτίνας στο κάστρο του δικομματισμού

Στο φινάλε μιας σύντομης, τεσσάρων εβδομάδων προεκλογικής εκστρατείας, ο ηγέτης της αντιπολίτευσης της Μάλτας, Άλεξ Μποργκ, του Εθνικιστικού Κόμματος (PN), έβγαλε έναν άσσο από το μανίκι στο τελικό τηλεοπτικό ντιμπέιτ: Η εθνική στατιστική υπηρεσία είχε ανακοινώσει την περασμένη Τετάρτη ότι θα αναβάλει τη δημοσίευση νέων στοιχείων για τα δημόσια οικονομικά και την ανεργία μετά τις εκλογές.

Η κυβέρνηση προσπαθεί σκόπιμα να εξαπατήσει τους ψηφοφόρους, αποκρύπτοντας πληροφορίες ισχυρίστηκε ο Μποργκ. Υποστήριξε ότι ο πρωθυπουργός Ρόμπερτ Αμπέλα ήθελε να αποσιωπήσει το γεγονός ότι το εθνικό χρέος της Μάλτας οδεύει προς ένα ιστορικό υψηλό σχεδόν δώδεκα δισεκατομμυρίων ευρώ. Ο πρωθυπουργός απέρριψε τις κατηγορίες, επικαλούμενος γραφειοκρατικές προθεσμίες κατά την προεκλογική περίοδο.

Ωστόσο, η κατηγορία για έλλειψη διαφάνειας αγγίζει ένα ευαίσθητο στοιχείο στην πολιτική της Μάλτας και τροφοδοτεί μια βαθιά ριζωμένη δυσπιστία μεταξύ πολλών πολιτών σχετικά με την ανεξαρτησία των κρατικών θεσμών, σε μια χώρα που με βάση και τις εκθέσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης συνεχίζει να υποφέρει από φαινόμενα διαφθοράς.

Υψηλή Οικονομική Ανάπτυξη

Μέχρι εκείνο το σημείο, η προεκλογική εκστρατεία του πρωθυπουργού είχε πάει σύμφωνα με το σχέδιο. Το σοσιαλδημοκρατικό Εργατικό Κόμμα (PL) του κυβερνά τη χώρα με άνετη πλειοψηφία από το 2013 και κερδίζει πόντους κυρίως με την οικονομική του πολιτική. Υπό τους Εργατικούς, το νησιωτικό έθνος έχει βιώσει οικονομική ανάπτυξη άνω του μέσου όρου, η ανεργία είναι επί του παρόντος εξαιρετικά χαμηλή και οι τιμές της ενέργειας επιδοτούνται σε μεγάλο βαθμό από το κράτος, παρά τις διεθνείς κρίσεις. Το μήνυμα του Αμπέλα προς τους ψηφοφόρους είναι απλό: Κανένα πείραμα σε αβέβαιους καιρούς.

Αλλά το τίμημα της οικονομικής άνθησης στο μικρότερο κράτος-μέλος της ΕΕ είναι υψηλό. Και ακριβώς εδώ εστιάζει την κριτική του ο νεαρός ηγέτης της αντιπολίτευσης, ο 30χρονος Μποργκ.

Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, ο συντηρητικός πολιτικός κατήγγειλε τα μειονεκτήματα της πολιτικής της «τυφλής» ανάπτυξης: το καθημερινό κυκλοφοριακό χάος, την πίεση στις υποδομές και το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης και την ασφαλτόστρωση ιστορικών κέντρων πόλεων και σπάνιων χώρων πρασίνου για συνεχώς νέα ακίνητα και ξενοδοχειακά συγκροτήματα - που συχνά περιγράφεται ως «παραμόρφωση της Μάλτας».

Νικητής και πάλι ο Αμπέλα

Σύμφωνα με τα πρώτα αποτελέσματα ο Αμπέλα εξασφάλισε άνετη πλειοψηφία, χωρίς πάντως να φτάσει το 55,7% των προηγούμενων εκλογών. Αυτή τη φορά η διαφορά μεταξύ των δύο κομμάτων υπολογιζόταν σε περίπου 13.000 ψήφους.

Παρόλο που η στάση του Μποργκ βρίσκει απήχηση στους οικολόγους και στους υποστηρικτές της πολιτιστικής κληρονομιάς και σε πολλούς απογοητευμένους Μαλτέζους, η εκλογική του νίκη ήταν αδύνατη. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι ο 30χρονος πολιτικός είναι ηγέτης του Εθνικιστικού Κόμματος (PN) μόλις από τον Σεπτέμβριο. Παρά την αιτιολόγηση του Αμπέλα ότι οι πρόωρες εκλογές σχετίζονταν με τις τρέχουσες γεωπολιτικές εντάσεις, οι υπολογισμοί της κυβέρνησης πιθανότατα είχαν να κάνουν περισσότερο με την κατάσταση του αντιπάλου του.

Ο πρωθυπουργός ήθελε να αιφνιδιάσει τον Μποργκ γνωρίζοντας ότι αυτός θα χρειαζόταν χρόνο για να συντάξει ένα ολοκληρωμένο κυβερνητικό πρόγραμμα και να κερδίσει τη λαϊκή εμπιστοσύνη. Διαλύοντας το κοινοβούλιο ένα χρόνο νωρίτερα του προβλεπόμενου, βρήκε το PN σε μια περίοδο που ο Μποργκ μόλις άρχιζε να βρίσκει τα πατήματά του.

Μικρό κράτος με πελατειακές παραδόσεις

Σε αυτά προστίθεται και ο ισχυρός πελατειακός χαρακτήρας που χαρακτηρίζει το πολιτικό σκηνικο στη χώρα. Το 20% του εργατικού δυναμικού απασχολείται στον δημόσιο τομέα ή σε κρατικές επιχειρήσεις, ένα ποσοστό πολύ πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ.

Ο Αμπέλα έχει επεκτείνει τον κρατικό μηχανισμό τα τελευταία χρόνια. Έτσι, πολλοί από τους λίγο περισσότερους από 350.000 Μαλτέζους εξαρτώνται από το κράτος για θέσεις εργασίας, αλλά και για άδειες οικοδομής, συμβόλαια ή κοινωνικά επιδόματα. Ο φόβος της απώλειας προνομίων ή θέσεων εργασίας σε περίπτωση αλλαγής κυβέρνησης είναι βαθύς.

Ένα πανίσχυρο δικομματικό σύστημα

Το γεγονός ότι μικρότερες δυνάμεις, όπως το Πράσινο Κόμμα ADPD, το οποίο αντιτίθεται σθεναρά στην εμπλοκή πολιτικής και ισχυρών κατασκευαστικών λόμπι, παίζουν αμελητέο ρόλο οφείλεται, αφενός, στο γεγονός ότι οι μαλτέζικες οικογένειες συνήθως ταυτίζονται με ένα από τα δύο μεγάλα κόμματα εδώ και γενιές. Και αφετέρου, οφείλεται επίσης στο εκλογικό σύστημα με το λεγόμενο «μεταβιβάσιμο ενιαίο ψηφοδέλτιο». Οι ψηφοφόροι ψηφίζουν μεμονωμένους υποψηφίους αντί για κομματικές λίστες και ορίζουν προτιμήσεις, δηλαδή αριθμούς αντί για σταυρούς.

Αυτό οδηγεί σε έντονο ανταγωνισμό ακόμη και μεταξύ υποψηφίων από το ίδιο κόμμα για την εύνοια των ψηφοφόρων. Και καθιστά την καταμέτρηση των ψήφων μια μαθηματικά περίπλοκη διαδικασία που παλιά διαρκούσε μέρες. Τώρα, τη νύχτα των εκλογών, οι κάλπες μεταφέρονται σε ένα εθνικό κέντρο καταμέτρησης ψήφων και σαρώνονται εκεί με σαρωτές υψηλής ταχύτητας. Επομένως, το αποτέλεσμα είναι διαθέσιμο σχετικά γρήγορα, το απόγευμα της Κυριακής. Το ποσοστό συμμετοχής ήταν ελαφρά ανοδικό και έφτασε το 87,4%.

Πηγές: ARD, DW News