Τέλος τα δωρεάν μουσεία στη Βρετανία;

Το μαγευτικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου με τον χαρακτηριστικό σκελετό φάλαινας που δεσπόζει εσωτερικά, το μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της πρωτεύουσας, γνωστό και ως Tate Modern, που φιλοξενεί κάποιες από τις σημαντικότερες εκθέσεις παγκοσμίως και βέβαια το πασίγνωστο, κυρίως για λάθος λόγους, Βρετανικό Μουσείο αποτελούν σημείο αναφοράς για πολλούς τουρίστες στο Λονδίνο.

Όλα τα παραπάνω είναι απολύτως δωρεάν, όπως και όλα τα εθνικά μουσεία και γκαλερί της Αγγλίας. Είναι αμέτρητες οι φορές που αρκετοί εντυπωσιάζονται με το μηδενικό κόστος σπουδαίων κτηρίων όπως τα παραπάνω, αλλά είναι μια απόφαση που τηρείται από το 2001 με την εργατική, τότε, κυβέρνηση Τόνι Μπλερ καιτην επιθυμία η τέχνη και ο πολιτισμός να είναι προσβάσιμα σε όλους.

Δεν αρκούν τα λεφτά

Μήπως όμως αυτή η ρύθμιση έφτασε στο τέλος της μετά από 25 χρόνια; Μια άλλη εργατική κυβέρνηση, αυτή τη φορά του Κιρ Στάρμερ, σκέφτεται να βάλει χρέωση και μάλιστα μόνο για τους τουρίστες. Το κόστος ενός ενδεχόμενου εισιτηρίου δεν είναι γνωστό, παρόλα αυτά οι αντιδράσεις είναι ήδη ποικίλες.

Πιο έντονες είναι οι αντιδράσεις από τις χώρες και τις ομάδες που προσπαθούν να επαναπατρίσουν σοβαρής πολιτιστικής σημασίας εκθέματα στις χώρες από τις οποίες και απομακρύνθηκαν. Ποιος μπορεί άραγε να ξεχάσει ότι ένα από τα επιχειρήματα του Βρετανικού Μουσείου, παραδείγματος χάρη για τα Γλυπτά του Παρθενώνα, είναι ότι τα εκθέτουν απολύτως δωρεάν για το κοινό; Αν αυτό αλλάξει, μήπως αποδυναμώνεται περισσότερο και η θέση του μουσείου;

Όπως και να έχει, η χρηματοδότηση των φορέων αυτών πολλές φορές έχει μπει υπό συζήτηση. Τα βρετανικά μουσεία για παράδειγμα διοργανώνουν διάφορες pop – up, όπως λέγονται, εκδηλώσεις υπό πληρωμή ώστε να καταφέρουν να αυξήσουν τον προϋπολογισμό τους. Το μουσείο Φυσικής Ιστορίας έχει για παράδειγμα την Silent Disco, μια βραδιά που γίνεται στο κεντρικό εσωτερικό σημείο του μουσείου και μετατρέπει τον χώρο σε ένα από τα πιο ιδιαίτερα μπαρ, ενώ μέχρι πρόσφατα είχε δημιουργηθεί θέμα για γνωστή αλυσίδα ιαπωνικού φαγητού που προσκαλούσε τον κόσμο να φάει με τους Σαμουράι που κοσμούν το Βρετανικό μουσείο.

Όμως ακόμα και αυτά δεν αρκούν. Η ιδέα ξεκίνησε από την πολιτικό Μάργκαρετ Χοτζ, τον Δεκέμβριο κιόλας, σε μια ανεξάρτητη έρευνα για την τέχνες στην Αγγλία. Έτσι, από τον προηγούμενο μήνα, η βρετανική κυβέρνηση προσπαθεί μαζί με τους φορείς των μουσείων και των τεχνών να δουν ποια θα είναι τα πιθανά οφέλη χρέωσης των διεθνών επισκεπτών. Η διαδικασία διαβούλευσης έχει ανοίξει, καμία απόφαση δεν έχει παρθεί ενώ μια ενημέρωση, διαλεύκανση του ζητήματος αναμένεται στο τέλος του έτους.

Φόρος διαμονής τουριστών για έμμεση χρηματοδότηση

Μέχρι στιγμής βέβαια έχει δηλωθεί, μεταξύ άλλων ότι, «η κυβέρνηση πιστεύει ότι το μέτρο θα βοηθήσει στην μακροπρόθεσμη οικονομική ανθεκτικότητα αυτών των οργανισμών». Βέβαια, εξετάζονται και άλλα μέτρα με σκοπό να διατηρηθεί δωρεάν η είσοδος σε όλους: ο φόρος διαμονής των τουριστών.

Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Art Fund, το 72% των Βρετανών πολιτών υποστηρίζει περισσότερο αυτόν τον φόρο. Η Τζένι Γουάλντμαν, η διευθύντρια του Art Fund δήλωσε ότι «τα δωρεάν μουσεία είναι ένα από τα μεγαλύτερα success story της βρετανικής πολιτιστικής πολιτικής (…) όμως χρειάζονται πρόσθετη χρηματοδότηση λόγω του αυξημένου κόστους και της μείωσης των επιχορηγήσεων».

Όσοι πάντως βρίσκονται αντίθετοι αυτού του μέτρου, όπως για παράδειγμα και άνθρωποι των τεχνών, αναφέρουν ότι θα δημιουργήσει ένα αλυσιδωτό πρόβλημα στην οικονομία της χώρας. Σύμφωνα με μελέτες, το 73% των διεθνών τουριστών επισκέπτονται τη χώρα με κύριο κίνητρο το πολιτιστικό ενδιαφέρον, δίνοντας λεφτά όχι μόνο στα gift shop των μουσείων αλλά και στα εστιατόρια, τα μαγαζιά και τα ξενοδοχεία.

Σε αυστηρότερο τόνο, η επιτροπή αποζημιώσεων της Κοινότητας της Καραϊβικής θέτει ένα απλό ερώτημα, «Γιατί πρέπει να πληρώσουμε για να δούμε την κληρονομιά μας;».