Njemačka: 500 milijardi za razvoj bez jasnog plana

Osnovni pravac je ispravan, ali nedostaje brzina. Takođe, još uvijek premalo novca odlazi tamo gdje je najpotrebniji. To je zaključak Investicionog savjeta, koji je predstavio svoj prvi izvještaj o specijalnom fondu vrijednom 500 milijardi evra.

Savjet je prošle jeseni formirao ministar finansija Lars Klingbajl(SPD) kako bi nezavisni stručnjaci pratili gdje zapravo završava toliki novac. U tom tijelu radi sedam počasnih eksperata, među kojima su preduzetnik Harald Krist, bivša članica uprave SAP-a Sabine Bendik, profesorka Ann-Kristin Ahlajtner sa Tehničkog univerziteta u Minhenu i bivši gradonačelnik Manhajma Peter Kurc.

Svi su saglasni: u korišćenju specijalnog fonda postoji još mnogo prostora za napredak. Nedostaje sveobuhvatna strategija koja bi jasno pokazala kakvu budućnost Njemačkoj savezna vlada želi da izgradi tim sredstvima.

„Ono što nedostaje jeste zajednička vizija budućnosti koja prevazilazi granice pojedinačnih ministarstava“, kaže Harald Krist, predsjednik Savjeta.

Drugim riječima: kako bi Njemačka mogla da izgleda u budućnosti i koje su najbolje investicije za ostvarenje te vizije? Investicioni savjet postavlja mnoga pitanja. Kada se pogleda dosadašnji tok ulaganja, rezultat još uvijek nije zadovoljavajući.

Nedostaju jasni ciljevi i tempo

Tokom prošle godine iskorišćeno je 14 milijardi evra, odnosno 74 odsto sredstava planiranih iz specijalnog fonda. Razlog je, prema Savjetu, to što su krediti podignuti relativno kasno, a zakonski okvir usvojen sa zakašnjenjem.

Za 2026. godinu slika je pomiješana, objašnjava Krist. U prva četiri mjeseca isplaćeno je 11,2 milijarde evra, što predstavlja 28 odsto planiranih saveznih sredstava. Prema njegovim riječima, realizacija za sada teče prema planu.

Međutim, svaki potrošeni evro ne znači automatski i napredak u investicijama. Savezne pokrajine su do sada primile svega jedan procenat predviđenih sredstava. To znači da se stvari pomjeraju, ali veoma sporo.

Ovo je već mjesecima jedna od glavnih tema za ministra finansija. „Razumijem nestrpljenje građana, i sam ga često osjećam, ali vidim da se promjene postepeno osjećaju“, izjavio je Lars Klingbajl prilikom predstavljanja izvještaja. „Ovo je generacijski projekat koji traje dvanaest godina."

Klingbajl se već duže vrijeme suočava sa pitanjem zašto građani još ne vide konkretne rezultate investicija vrijednih 500 milijardi evra. Zašto se na mnogim mjestima još ne vide građevinske mašine i veliki infrastrukturni radovi koje je ministar često najavljivao u Bundestagu? I da li se uopšte ulaže u prave projekte?

Inovacije moraju imati veći prioritet

Kada govori An-Kristin Ahlajtner, njen ton sugeriše da savezna vlada trenutno ne investira dovoljno efikasno. Prema njenim riječima, sam novac ne donosi rezultate ako se ne koristi strateški. Posebno u oblasti istraživanja i razvoja sredstva nisu dovoljno koordinisana.

Finansiranje istraživanja dolazi istovremeno iz Fonda za klimu i transformaciju, saveznog budžeta i specijalnog fonda, ali bez jasne zajedničke strategije. „Nesrazmjera između onoga što ulažemo i onoga što bismo mogli da postignemo je ogromna“, kaže Ahlajtner.

U 2026. godini samo 2,7 odsto sredstava iz specijalnog fonda usmjereno je na istraživanje i razvoj, a i budžet namijenjen nauci i istraživanjima smatra premalim.

Opštinama je potrebno više novca

Savjet takođe preporučuje da se lokalnim samoupravama stavi na raspolaganje više sredstava.

Prema riječima Haralda Krista, upravo su opštine i gradovi odgovorni za veliki dio javnih investicija. On podsjeća da lokalne vlasti imaju budžetski manjak od 31,9 milijardi evra.

Opštine realizuju oko 40 procenata svih javnih investicija i približno 60 procenata javnih građevinskih ulaganja. Istovremeno, njihov finansijski deficit porastao je tokom 2025. godine na 31,9 milijardi evra.

Prvi privremeni bilans

Izvještaj Investicionog savjeta predstavlja prvi međurezultat u praćenju specijalnog fonda od 500 milijardi evra. Do kraja godine Savjet će predstaviti novi izvještaj koji bi trebalo da pokaže da li i u kojoj mjeri će planirana sredstva zaista biti iskorišćena tokom narednih mjeseci.