1. Idi na sadržaj
  2. Idi na glavnu navigaciju
  3. Idi na ostale ponude DW-a
Eurofighter Jet Bundeswehr Deutschland
Foto: Daniel Karmann/dpa/picture alliance

Njemačka vojska u Indo-Pacifiku

8. septembar 2022

Globalne ambiciji uprkos ratu u Evropi? Njemački Bundesver jača svoju poziciju u indo-pacifičkom regionu i ulaže u saradnju s „vrijednosnim partnerima“ kao što je Australija.

https://p.dw.com/p/4GWXc

Dok u Evropi bijesni rat, a Bundesver prema priznaju sopstvenih oficira tu stoji „manje-više praznih ruku", na drugom kraju svijeta šest njemačkih borbenih aviona tipa „Jurofajter“ učestvuje u vježbama u Australiji. To je ambiciozan poduhvat u kojem učestvuje 250 vojnika, četiri transportna aviona, kao i tri nova aviona za vazdušno snabdijevanje gorivom. U Darvin na sjeveru Australije dopremljeno je sto tona materijala.

Operacija se zove „Rapid Pazific 2022". Između ostalog, vježba bi trebalo da pokaže da je njemačko vazduhoplovstvo sposobno da djeluje brzo i u Indo-Pacifiku. Borbeni i transportni avioni su u roku od 24 časa premješteni na usputnu stanicu u Singapuru. „Strateška sposobnost premještanja“ – tako se to zove u vojnom žargonu.

Generalni inspektor Bundesvera Eberhard Corn je krajem avgusta u jednom intervjuu najavio seriju vežbi u Australiji. Slijedeća će biti s kopnenim trupama. Osim toga, najavio je i povratak njemačke mornarice na Indo-Pacifik, i to čitave flote. „Ne želimo nikoga da provociramo našim prisustvom, ali tako šaljemo i jasan signal povezanosti s našim vrijednosnim partnerom“, rekao je Corn.

Odbrana zemlje izdaleka

Bundesver je osnovan 1955. Posle zločina u Drugom svjetskom ratu, njemačka vojska je dugo bila usredsređena isključivo na odbranu zemlje. A imala je i pune ruke posla. Do ponovnog ujedinjenja Njemačke 1990. „Gvozdena zavjesa“ je išla po sred njemačke teritorije, a sa obje strane su bile armije naoružane do zuba.

Učešće Bundesvera u ratu na Kosovu 1999. izazvalo je žestoke diskusije u zemlji – pozivalo se na Ustav i međunarodno pravo. A 2004. je tadašnji socijaldemokratski ministar odbrane Peter Štruk opravdavao njemačko vojno prisustvo u Avganistanu riječima da se „njemačka bezbjednost brani na Hindukušu“. Sada Bundesver izvodi operacije i u indo-pacifičkom regionu. 

Eurofighter Sonderlackierung für die Übung „Rapid Pacific 2022“
Šest njemačkih borbenih aviona tipa „Jurofajter“ učestvuje u vježbama u AustralijiFoto: Daniel Karmann/picture alliance/dpa

Kompletan okeanski prostor između istočne obale Afrike i zapadne obale Amerike posmatra se kao strateška cjelina u čijem središtu je džinovski region – Kina. Boas Liberher iz ciriškog Centra za bezbjednosne studije o tome kaže: „Koncept Indo-Pacifika izričito se odnosi na ambicioznu Kinu, koja jača, i koja je odbacila staru izvjesnost u regionu, a s druge strane i na lidersku ulogu Sjedinjenih Američkih Država koja je prožeta nesigurnošću.“

Papiri, smjernice, strategije

Sve veća važnost tog regiona ogleda se i u povećanom broju dokumenata koji se odnose na njega. Prošla njemačka vlada je septembra 2020. usvojila „Indo-pacifičke smernice“, u kojima je riječ o usponu Azije i povećanju ekonomskog i političkog značaja skopčanog sa tim. Ne navodeći doslovno Kinu, vlada je konstatovala „stratešku konkurenciju za uticaj u regionu“. U tom dokumentu još piše: „Indo-Pacifik će biti ključ za oblikovanje međunarodnog poretka u 21. vijeku“.

Aprila 2021. uslijedila je i indo-pacifička strategija Evropske unije u kojoj se navodi da bi „regionalna arhitektura trebalo da ostane otvorena i utemeljena na pravilima“. Ni u tom papiru se ne pominje Kina, ali se sa žaljenjem konstatuje da je trenutna dinamika u indo-pacifičkom prostoru dovela do „intenzivne geopolitičke konkurencije, koja vrši pritisak na lance trgovine i snabdijevanja i povećava napetost u tehnološkoj, političkoj i bezbjednosnoj oblasti. Dovodi se u pitanje i univerzalnost ljudskih prava."

Krajem juna, Sjevernoatlanski pakt je na samitu u Madridu usvojio novi strateški koncept, u kojem su Indo-Pacifik i Kina zauzeli važno mjesto. „Indo-pacifički prostor je za NATO važan, pošto razvoj situacije u tom regionu može imati neposredan uticaj na evro-atlantsku bezbjednost." Kina se tu ocjenjuje kao „izazov za naše interese, našu bezbjednost i naše vrijednosti“. Na drugom mjestu u dokumentu se naglašava saradnja članica zapadnog vojnog saveza, „kako bi se prihvatio sistemski izazov koji za evro-atlantsku bezbjednost predstavlja Narodna Republika Kina." 

Deutsche Eurofighter bei Manövern in Australien
250 vojnika, četiri transportna aviona, kao i tri nova aviona za vazdušno snabdijevanje gorivom učestvuju u vojnoj vježbiFoto: Christina zur Nedden

Fregata „Bajern“ na dugoj plovidbi

Prvi korak ka većem angažmanu u regionu, Bundever je učinio šaljući tamo fregatu „Bajern“, koja je porinuta u more avgusta 2021. To je bio prvi ratni brod u poslednjih dvadeset godina koji se uputio prema Aziji. Vojni stručnjaci kažu da je razlog jednostavan – Njemačka nije imala dovoljno brodova, jer je stare rashodovala.

I prisustvo njemačkih aviona i slanje fregate „Bajern“ smatraju se signalima podrške međunarodnom poretku zasnovanom na pravilima. Na kritiku je naišla činjenica da je njemačka fregata na tom putu svratila do američke morske baze Dijego Garsija u Indijskom okeanu, pošto je status ostrva sporan. Radi se o posjedu Velike Britanije, ali međunarodni sud je 2019. osporio pravo Londona na tu teritoriju. I Ujedinjene nacije su se priključile toj presudi pa su velikom većinom potvrdile pravo Mauricijusa na to ostrvo. Ali London je, ne obazirući se na to, iznajmio ostrvo Amerikancima.

Osim toga, na ostrvu je Vašington imao tajni zatvor, a priču o tome je 2003. objelodanio „Vašington post“. Politikolog Feliks Hajduk iz berlinskog trusta mozgova Fondacija nauka i politika, o kursu fregate konstatuje „izvjestan dvostruki moral u pogledu odbrane poretka zasnovanog na pravilima i međunarodnog prava".

Interkontinentalna bezbjednosna partnerstva

Naredna njemačka flota će možda izabrati manje spornu rutu za svoju plovidbu, ali će takvih putovanja biti sve više, jer se i u novoj strategiji NATO naglašava partnerska saradnja u indo-pacifičkom regionu.

Dok su njemački avioni leteli iznad sjeverne Australije, australijski ministar odbrane Ričard Marles bio je u posjeti Njemačkoj. On je za njemačke novine izjavio da je impresioniran brzim premještanjem njemačkih aviona i da u tome vidi znak za „sve veću odlučnost njemačko-australijske saradnje u regionalnim pitanjima bezbjednosti."

Pratite nas i na Facebooku, na Twitteru, na YouTube, kao i na našem nalogu na Instagramu