1. Idi na sadržaj
  2. Idi na glavnu navigaciju
  3. Idi na ostale ponude DW-a
Aleksandar Vučić
Aleksandar VučićFoto: Olivier Matthys/AP/picture alliance

Priprema li Vučić Srbiju na uvođenje sankcija Rusiji?

20. oktobar 2022

„Da li će Vučić imati hrabrosti da se odvoji od Rusije i preduzme promjenu pravca prema Zapadu“, postavlja pitanje Berliner cajtung. Odluka će „biti istorijska“ i odrediti "kako će Srbija izgledati u narednih 50 godina".

https://p.dw.com/p/4IT5a

Berlinski dnevni list Berliner cajtung donosi tekst pod naslovom „Prijateljstvo koje se osipa". Autor u članku objašnjava zašto bi nova vlada Srbije mogla da se priključi sankcijama Evropske unije protiv Rusije.

Na početku se nabrajaju ekonomski uspjesi Srbije u posljednjih deset godina i podsjeća da je Njemačka postala najvažniji ekonomski partner Srbije, a Srbija za Njemačku najvažnija zapadnobalkanska zemlja. Prema tumačenju autora, to je i razlog ubjedljive pobede Srpske napredne stranke (SNS) i Aleksandra Vučića na izborima.

Ne izostavlja se ni opis koncentracije moći u Vučićevim rukama koja je, navodi se, slična nekadašnjoj apsolutnoj vlasti Josipa Broza Tita, te pravljenja medija podobnim. Pomalo ironično autor teksta piše da postoji samo jedna stvar koja Vučiću stvarno zadaje glavobolju, i koja je od rata u Ukrajini dobila razmjere hronične migrene – a to je spoljna politika.

„Tu se prije svega radi o odnosu prema Rusiji i o Kosovu. Srbija je trenutno jedina zemlja u Evropi – ako izuzmemo Bjelorusiju – koja nije uvela sankcije protiv Putinove Rusije. Srbija doduše jeste glasala za nekoliko rezolucija Ujedinjenih nacija koje su osudile ruski napad na Ukrajinu i više puta naglasila da smatra teritorijalni integritet Ukrajine nedodirljivim, ali u Briselu ipak negativno pada u oči da poslije tog više simboličkog osnovnog stava nisu uslijedile i konkretne sankcije. Upravo to se zahtijeva od kandidata za pristupanje EU", piše Berliner cajtung.

Predsjednik Rusije Vladimir Putin tokom posjete Beogradu u januaru 2019.
Predsjednik Rusije Vladimir Putin tokom posjete Beogradu u januaru 2019.Foto: Reuters/S. Nenov

Pravoslavlje i energenti

Autor potom objašnjava čitaocima obavezu kandidata da uskladi svoju spoljnu i bezbjednosnu politiku sa politikom Brisela, ali navodi i argument Beograda da Srbija još nije član EU pa može da vodi nezavisnu spoljnu politiku koju će nakon pristupanja prilagoditi. Navode se i razlozi oklijevanja Beograda da uvede sankcije – pravoslavno bratstvo s Rusima, ruski propagandni narativ u srpskim bulevarskim medijima. Sve to dovodi do proruskog raspoloženja – 70 odsto stanovništva je na ruskoj strani koja se bori protiv navodnih ukrajinskih fašista.

„Druga tačka koju zapadni analitičari rado previđaju jeste negativan stav prema Sjedinjenim Američkim Državama. Mnogi ljudi se sećaju bombardovanja NATO 1999. kao zločina i ono važi kao simbol licemerja Zapada. U rusko-ukrajinskom konfliktu, koji mnogi stručnjaci posmatraju kao posrednički rat Sjedinjenih Američkih Država protiv Rusije, pozitivan stav Srbije prema Rusiji može se razumjeti kao odbijanje politike SAD."

Pominje se i zavisnosti Srbije od ruskih energenata, ali i da je najveći problem – Kosovo. Rusija na međunarodnom planu, a naročito u Savjetu bezbjednosti UN, podržava srpsko odbijanje da prizna samostalnost Kosova.

„Zamrznuti konflikt najbolje rešenje“

„Ako se sada uvedu sankcije protiv Ruske Federacije, ta podrška bi s velikom izvjesnošću mogla da bude okončana. A osloniti se na Kinu, koja je u prošlosti u različitim situacijama izabrala uzdržavanje, bilo bi previše rizično. Mada opseg moći predsjednika Vučića djeluje impozantno, a razbijena opozicija može malo da mu naudi, on zna da ga mogu oboriti dvije stvari: prva bi bila loš odnos sa Srpskom pravoslavnom crkvom. SPC za sebe zahtijeva tretman u Srbiji koji bi u sekularnoj državi, blago rečeno, bio "više nego na granici prihvatljivog". Autor navodi činjenicu da se Vučić konsultuje s predstavnicima crkve upravo u pogledu važnih pitanja kao što je Kosovo.

Druga stvar koja bi Vučića mogla da košta vlasti bilo bi, prema tekstu u berlinskom listu, priznanje Kosova kao suverene države. To bi, pored SPC, protiv njega okrenulo i veliki dio stanovništva. Čitaoci iz teksta saznaju da je Vučić svjestan faktičke nezavisnosti Kosova, pa je, navodi se, u pregovorima htio da isposluje neke ustupke za Srbiju, kao što je priključivanje sjevernog dijela Kosova Srbiji ili autonomiju za srpsko stanovništva. Ali, to nije dalo rezultate.

Majice sa likom Putina na štandu u Beogradu
Majice sa likom Putina na štandu u BeograduFoto: Darko Vojinovic/AP/dpa/picture alliance

„Zamrznuti konflikt je najbolje rješenje za svakog srpskog političara. A u zamrzavanju je pomogla prije svega Rusija svojim vetom u Savjetu bezbjednosti Ujedinjenih nacija. Odlučujuće pitanje jeste da li bi odnos prema Rusiji i eventualne sankcije takođe mogle poljuljati Vučićevu vlast.“

Potom se opisuje odugovlačenje s formiranjem vlasti poslije izbora u aprilu, ali i da će Ana Brnabić morati da imenuje vladu u naredne dvije nedjelje. Pitanje sankcija, smatra autor za berlinski list, naći će se na stolu.

Priprema za sankcije?

Na osnovu izjava Vučića i njegovih saradnika, kao i na osnovu pojavljivanja kritičnih izveštaja o Moskvi u provladinim i proruskim medijima, autor procjenjuje da Vučić priprema stanovništvo za uvođenje sankcija. Poslije poređenja sa situacijom u kojoj se našao Tito 1948, autor se pita: „Da li će (Vučić) imati hrabrosti i političke snage da se odvoji od Rusije i preduzme konačnu promjenu pravca prema Zapadu?"

Dosadašnja politika dobrih odnosa s Briselom, Pekingom, Moskvom i Vašingtonom, nakon napada Rusije na Ukrajinu postala je nemoguća, procjenjuje se u analizi i podsjeća na izvještaj EU o napretku Srbije, u kojem je konstatovano nazadovanje u oblasti spoljne politike.

„U najgorem slučaju, moglo bi da zaprijeti potpuno obustavljanje pristupnih pregovora sa Evropskom unijom. Dobri ekonomski podaci na koje je predsjednik tako ponosan, brzo bi bili prošlost. Vučić će, dakle, morati da u narednim nedjeljama odluči i tako donese smjernice kako će Srbija izgledati u narednih pedeset godina."

Odluka će, procjenjuje na kraju Berliner cajtung, svakako biti istorijska. Kako god ona izgledala.

Kritike na račun viznog režima Srbije

Minhenski dnevni list Zidojče cajtung donosi tekst o pooštravanju viznog režima prema zemljama iz kojih migranti stižu u Evropsku uniju.

Prihvatni centar za izbjeglice i migrante u Subotici
Prihvatni centar za izbjeglice i migrante u SuboticiFoto: Krystian Maj/ZUMA/picture alliance

Najprije se opisuje nezadovoljstvo njemačkih političara viznom praksom Srbije, a onda se i opisuje ta praksa, prema kojoj mnogi migranti koriste mogućnost da doputuju za Srbiju s obzirom na bezvizni režim i onda pokušavaju da se domognu EU.

Ambasadorka Srbije u Berlinu Snežana Janković izjavila je za njemačke medije da je svega 6,67 odsto migranata došlo u Srbiju avionom, te da je i dalje najveći problem kopneni put preko Sjeverne Makedonije, Bugarske i Albanije. Ona je, prema navodima iz teksta, naglasila da su već preduzete mjere kao što je pooštravanje uslova ulaska za građane Indije, Burundija, Kube i Tunisa, koji sada moraju da pokažu kupljenu povratnu kartu s datumom povratka.

U tekstu se navodi da je Vučić najavio potpuno usklađivanje vizne politike Srbije sa onom u EU.

„U posljednje vrijeme stalno se čuju optužbe na račun Beograda – da on u viznoj politici bolje tretira građane onih zemalja koje – kao i Srbija – nisu priznale Kosovo. To ambasadorka Janković odbacuje, kao i optužbu iz redova njemačkih liberala (FDP) da Srbija u dogovoru s Moskvom namjerno krijumčari migrante u EU.“

Odgovor srpske ambasadorke koji se citira u tekstu svodi se na to da je Srbija naslijedila viznu praksu Jugoslavije koja je bila otvorena prema nesvrstanim zemljama.

Priredio Dragoslav Dedović

Pratite nas i na Facebooku, na Twitteru, na YouTube, kao i na našem nalogu na Instagramu