Navaljni otrovan novičokom, kako to funkcioniše? | Politika | DW | 03.09.2020
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages
Reklama

Politika

Navaljni otrovan novičokom, kako to funkcioniše?

Kritičar ruskog režima Aleksej Navaljni, kako tvrde u Berlinu, bez sumnje je otrovan nervnim agensom novičok. To oružje razvili su svojevremeno Sovjeti kako bi zaobišli Konvenciju o hemijskom naoružanju.

Ruski opozicioni političar Aleksej Navaljni otrovan je hemijskim nervnim otrovom. Kako je u srijedu (2.9.) saopštio portparol njemačke vlade Štefan Zajbert, bez sumnje se radi o supstanci iz takozvane novičok-grupe. To je utvrđeno u specijalnoj laboratoriji Bundesvera, a na zahtjev univerzitetske bolnice Šarite.

-pročitajte jošŠta je istina u priči oko Alekseja Navaljnog

„Zaprepašćujuće je da je Aleksej Navaljni u Rusiji bio žrtva napada hemijskim nervnim otrovom", izjavio je Zajbert nakon sastanka kancelarke Angele Merkel (CDU) i više ministara. Njemačka vlada je napad najoštrije osudila, a javnosti se obratila i kancelarka.

Kako djeluje novičok?

Novičok izaziva lančanu proteinsku reakciju, koja brzo može da dovede do smrti. Baš kao što može da se vidi u slučaju Navaljnog, on blokira proizvodnju enzima holinesteraza.

U metabolizmu je holinesteraza važna za razgradnju neurotransmitera acetilholina. Taj transmiter ima važnu ulogu prilikom buđenja održavanja pažnje. Ukoliko se acetilholin više ne razgrađuje, nervni sistem počinje da biva bombardovan nadražajima.

Putevi signala su potpuno preopterećeni i počinju da divljaju. Informacije nervnog sistema onda udaraju na tkiva, mišiće i organe. Dolazi do pojačanog toka pljuvačke i problema sa disanjem, jer pacijent sam više ne može da kontroliše svoju disajnu muskulaturu. Paralize i grčevi mogu da dovedu do smrti ako se trovanje duže nastavi.

Šta mogu da preduzmu ljekari?

Lekari najprije moraju da spriječe gušenje pacijenta zbog grčenja u mišićima i disajnoj muskulaturi. Zato je Navaljni odmah stavljen na vještačku ventilaciju (intubiran je).

Kao protivotrov ljekari daju atropin, alkaloid koji se nalazi i u beladoni. Atropin zauzima muskarinske acetilholinske receptore ćelija i slabi dejstvo bombardovanja acetilholinom. Tretman mora da se nastavi toliko dugo dok holinesteraza ne počne ponovo da djeluje. Zato ljekari u tom slučaju daju i aktivni sastojak pralidoksim, kako bi ponovo podstakli proizvodnju holinesteraze.

Aleksej Navaljni po dolasku u Berlin

Aleksej Navaljni po dolasku u Berlin

Odakle dolazi taj nervni otrov?

Iako ime „novičok" sugeriše da je riječ o nečemu novom, taj otrov nije toliko nov. Sovjetski hemičari razvili su ga još tokom sedamdesetih i osamdesetih godina.

Zapravo je to čitav niz nervnih otrova koji su objedinjeni pod imenom novičok. Svi oni imaju organofosforno jezgro, slično kao i mnogi insekticidi, odnosno sredstva za ubijanje insekata.

Novičok-5 i novičok-7 važe za otrove koji su osam puta toksičniji od vojnog otrova VX – jednog od najopasnijih otrovnih gasova na svijetu. U široko raširenoj porodici novičok postoji više od stotinu varijanti.

Proizvodnja pod civilnim plaštom

O nekim od manje opasnih jedinjenja pisano je u stručnim časopisima još za vrijeme Sovjetskog Saveza – kao recimo o organofosfatnim insekticidima. To je tada očigledno bio pokušaj da se vojna istraživanja prikriju civilnim istraživačkim programom.

Ali tu obmani nije kraj: čak su i sastojci samog hemijskog oružja međunarodnoj zajednici predstavljeni kao normalne hemikalije. „Sovjetski Savez je proizvodio novičok-jedinjenja kako bi se zaobišla Konvencija o hemijskom naoružanju", kaže za DW Mišel Karlin, toksikološkinja sa univerziteta Nortambrija u Njukaslu, Velika Britanija.

-pročitajte jošNovi udar Kremlja na Navalnija

Trik koji hemičari koriste je sljedeći: oni proizvode dvije komponente u obliku ultrafinog praha. Te komponente su nimalo ili su vrlo malo otrovne i nisu u to vrijeme nigdje bile zabranjene. „Sve dok su hemičari pojedinačno proizvodili neotrovne komponente, to nije bilo ilegalno. Postalo je ilegalno tek prilikom njihovog miješanja", kaže Karlin.

Od tada se međutim situacija promijenila. Prema aktuelnoj Konvenciji o hemijskom naoružanju zabranjene su i te pojedinačne komponente. Ali u svijetu je novičok-hemija još uvijek veoma malo poznata.

Nekontrolisani nervni signali vode ka smrti

Nije jednostavno utvrditi koja novičok-jedinjenja su korišćena prilikom trovanja nervnim otrovom. Tako ostaje nejasno i koja novičok-jedinjenja su korišćena kako bi se 2018. godine otrovali dvostruki agent Sergej Skripalj i njegova kćerka. Ipak, ljekari dobro poznaju dejstvo tih otrova.

Symbolbild Gehirn Nervenzellen Synapsen

Putevi kojim ide signal su potpuno preopterećeni i počinju da divljaju

S obzirom na to da su novičok-jedinjenja znatno snažnija od drugih poznatih nervnih otrova, dovoljne su male količine i potrebno je manje vremena da bi se nanijela jednaka šteta.

Nije bezopasan ni za atentatore

Kada novičok dospije u spoljašnji svet, on tamo predstavlja opasnost samo u ograničenom vremenskom periodu. „U interakciji sa vlagom u vazduhu se raspada", kaže Karlin. Pored toga, može da se opere vodom.

Atentatori, koji taj otrov koriste, ipak se izlažu prilično visokom riziku. Jeste da je lakše rukovati s dvije netoksične supstance, ali u trenutku kada se one pomiješaju može da nastane problem, kaže toksikološkinja.

Čitajte nas i preko DW-aplikacije za Android