Kosovo – mračne perspektive? | Politika | DW | 15.02.2018
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages
Reklama

Politika

Kosovo – mračne perspektive?

Dijalog sa Srbijom traje već šest godina i ne vidi mu se kraj, građani i dalje čekaju viznu liberalizaciju, a EU nije jasna u svojoj Strategiji o proširenju. Kosovo tako dočekuje desetu godišnjicu nezavisnosti.

Deset godina nakon proglašenja nezavisnosti, projekta koji je podržala većina demokratskih zemalja. Kosovo je naime priznalo 115 zemalja sveta. Tokom tog perioda, zatvoreno je međunarodno nadgledanje nezavisnosti, započet dijalog o normalizaciji odnosa sa Srbijom (koji nije završen), osnovan Specijalni sud za ratne zločine i nastavlja se sa pokušajima da se Kosovo približi evropskim strukturama, iako građani i dalje ne mogu slobodno da se kreću u šengenskoj zoni.

Evropska unija je i dalje neutralna kada je riječ o kosovskoj nezavisnosti, iako su 23 zemlje-članice tu nezavisnost priznale. U najnovijoj Strategiji EU za Zapadni Balkan, u dijelu o Kosovu se navodi: „Kosovo ima mogućnost održivog napretka kroz sprovođenje Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju (SSP), kao i da unaprijedi svoj evropski put, kada to budu dozvolile objektivne okolnosti“.

Drugog puta osim dijaloga – nema

Iako su kosovski politički lideri kritikovali Strategiju EU, odnosno njen dio koji se odnosi na Kosovo, predstavnica Unije na Kosovu Natalija Apostolova ocjenjuje da Strategija u suštini „ne pravi nekakvu razliku između Kosova i drugih zemalja u regionu, pošto je pred Kosovom i dalje dug put do faze integrisanja. Uslovi i kriterijumi su isti, proces proširenja i dalje je zasnovan na postignutom i drugog puta nema. Evropska unija ne može i neće da uvozi bilateralne nesporazume, oni bi trebalo da se riješe prije učlanjenja. Kosovo bi, ali isto tako i Srbija, trebalo da intenziviraju pokušaje normalizacije, pošto drugog, alternativnog puta nema“, naglasila je Apostolova.

Proteklih deset godina, kaže predsjednik Hašim Tači, bile su godine sveobuhvatnog napretka Kosova koga je priznalo 115 zemalja svijeta, godine kultivisanja dobrih odnosa s međunarodnim akterima, kao i godine relaksacije odnosa sa Srbijom“. Ipak, Tačija i dalje zabrinjava „izolacija građana Kosova od strane EU, nemogućnost njihovog slobodnog kretanja u šengen-zoni“.

Između nade i realnosti

Nakon proglašenja nezavisnosti, Kosovo se suočilo s velikim temama koje se tiču i njegovog suvereniteta. To je učinilo da očekivanja građana stagniraju, ocjenjuje za DW analitičar iz Prištine Naim Rašiti. „Realnost je to da kosovsko društvo nije imalo iskustva u izgradnji institucija, niti je imalo projekciju toga kako će se nezavisnost kretati u narednim godinama – kako će izgledati deseta, kako dvadeseta godišnjica nezavisnosti... Obećanja koja su data u to vreme više su bila nadanja nego realnost. Kosovo se, nakon proglašenja nezavisnosti, suočilo s velikim pitanjima koja se tiču unutrašnjeg i spoljnog suvereniteta, a to je usporilo potpunu konsolidaciju nezavisnosti i ometalo da se očekivanja materijalizuju“, kaže Rašiti.

Kosovski analitičar je mišljenja da su, uz svu stagnaciju nakon proglašenja nezavisnosti, na Kosovu zabilježeni i uspjesi. „Ima uspjeha, završeno je nadgledanje nezavisnosti Kosova, postoji 115 priznanja i zemlja je donekle konsolidovana. Za ljude koji su bliski političkim procesima to su zapažena dostignuća, dok su za društvo i nove generacije ta dostignuća nepotpuna. Ali ovu desetu godišnjica kosovsko društvo dočekuje u nekoj vrsti depresije, jer zemlja nije uspjela da ispuni minimalna očekivanja građana kada je reč o svakodnevnom životu, kada je riječ o zdravstvu, obrazovanju, javnim uslugama... Postignut je, dakle, evidentan napredak koji političke strukture zadovoljava, ali je za najveći dio društva on nepotpun“, kaže Naim Rašiti.

Brojni izazovi

Jedna od obaveza iz dijaloga sa Srbijom uz posredovanje EU koju Kosovo i dalje nije ispunilo jeste osnivanje Zajednice srpskih opština (ZSO). Predsjednik Hašim Tači, koji je 2013. u svojstvu premijera potpisao dogovor o normalizaciji odnosa sa Srbijom, podsjetio je nedavno vladu Kosova na, kako je rekao, „neispunjenu međunarodnu obavezu koja se tiče osnivanja ZSO”.

S druge strane, analitičar Bljerim Burjani ocjenjuje da „glavni izazovi za Kosovo ostaju jačanje reda i zakona, posebno funkcionisanje pravnog sistema, borba protiv korupcije, nepotizma, proširenje punog suvereniteta na sjeveru zemlje, osnivanje Oružanih snaga, implementacija sporazuma o Zajednici srpskih opština, ratifikacija demarkacije granice sa Crnom Gorom, liberalizacija viza, ekonomski razvoj, zdravstvena i socijalna zaštita, i evropske integracije“. 

Burjani uz to ukazuje da su Kosovu potrebni veći podsticaji Evropske unije, u smislu pokazivanja dobre volje za integracione procese. „EU bi dakle trebalo dodatno da podstakne volju kosovskih institucija za integracione procese. Ona bi trebalo više da podrži građane Kosova, kako ne bi bili izolovani od Evrope. Građani Kosova ostaju vjerni prijatelji EU i SAD, oni čvrsto vjeruju u EU i njen razvoj, i posvećeni su evropskim integracijama“, mišljenja je Bljerim Burjani.

Kvinta: Održite riječ

Uoči obilježavanja desetogodišnjice proglašenja nezavisnosti, Kosovo je do krajnjih granica zaoštrilo odnose s međunarodnom zajednicom, kada su 43 poslanika u Skupštini podneli inicijativu za ukidanjem Specijalnog suda za ratne zločine, osnovanog po Zakonu izglasanom 2015.godine. Debate oko tog pitanja trajale se više od mjesec dana da bi se, nakon velikog međunarodnog pritiska, lideri zemlje – predsjednik Hašim Tači, predsjednik skupštine Kadri Veselji i premijer Ramuš Haradinaj – javno izjasnili da Zakon o Specijalnom sudu neće biti ukinut, iako ga, kako su rekli, i dalje smatraju istorijskom nepravdom. 

Izjave o tome da Zakon neće biti ukinut, pozdravili su u zajedničkoj izjavi predstavnici zemlje Kvinte (SAD, Njemačka, Francuska, Italija i Velika Britanija) u Prištini. „Od kosovskih lidera očekujemo da održe njihovu riječ, a od kosovskih institucija da poštuju tu spremnost. Samo podržavajući vladavinu zakona i obezbjeđujući pravdu za sve žrtve, Kosovo može da afirmiše svoju zrelost kao država i spremnost za opštu integraciju u Evropu i međunarodnu zajednicu“, navodi se, između ostalog u izjavi predstavnika zemalja Kvinte.

Odgovornost leži na političarima

Prije deset godina, podsjeća politički analitičar Imer Muškoljaj, očekivanja građana od njihove zemlje bila su mnogo veća. „Stvari se nisu kretale onako kako je bilo zamišljeno, ni kada je riječ o uspostavljanju države, niti u drugim oblastima. Danas je Kosovo zemlja sa mnogo problema, za mnoge je to mjesto s mračnom perspektivom koje više služi interesima političke klasa, a manje građanima. Odgovornost za takvo stanje snosi politička klasa koja je svojim postupcima i svojim pristupom i dovela do toga da stvari stagniraju“.

Nije lako da se jedna zemlja stvori, svjestan je Muškoljaj, ali s većom i odgovornom posvešćenošću političkog rukovodstva, situacija bi, smatra, bila mnogo bolja. „Tokom cijele protekle dekade Srbija je ometala uspostavljanje države Kosovo. Ukoliko se ne postigne finalni dogovor o priznanju državnosti, problemi će se samo povećavati. Dogovor između dviju zemalja trebalo bi postići što prije, sa posredovanjem i uz garancije SAD i Evropske unije. To bi pozitivno uticalo na uspostavljanje države Kosovo“, kaže Muškoljaj.

Ankete: Srbija neće priznati nezavisnost

Ipak, veliki broj građana Kosova nije ubijeđen da će kraj dijaloga sa Srbijom uz posredovanje EU dovesti do toga da Beograd prizna nezavisnost. Prema istraživanju javnog mnjenja koje je sproveo Demokratski institut Kosova (KDI), čak 49 opsto građana Kosova smatra da dijalog ne bi trebalo nastaviti bez uključivanja SAD u taj proces. Sa druge strane, 45 procenata anketiranih iz srpske zajednice na Kosovu smatra da bi dijalog trebalo nastaviti bez uključivanja SAD, što je stav samo 29 odsto građana Albanaca i 24 procenta iz drugih zajednica.

Da podsjetimo, premijer Kosova Ramuš Haradinaj izjavio je da je „nezavisnost Kosova postignuta zajedničkim naporima sa SAD i da to čini posebnim veze između dva naroda, kosovskog i američkog. NATO je, sa SAD na čelu, spasao živote građana Kosova“, istakao je Haradinaj, koji je, zajedno sa predsjednikom Hašimom Tačijem boravio u SAD na molitvenom doručku.

Inače, prema već pomenutoj anketi, 51 odsto građana Kosova ne očekuje da se proces dijaloga sa Srbijom završi tokom 2018. – takav stav dijele svi anketirani, nezavisno od njihove etničke pripadnosti. Pored toga, 48 procenata kaže da ne očekuje priznanje Srbije na kraju dijaloga. Samo jedan odsto građana srpske zajednice očekuje da Srbija prizna državnost Kosova na kraju tog procesa, u poređenju s 34 procenta građana albanske zajednice i 23 odsto građana drugih zajednica, pokazuje istraživanje KDI.

 

Čitajte nas i preko DW-aplikacije za Android