Dva i po vijeka njemačko-američkih odnosa
Od njemačkih iseljenika u SAD, preko ključnih trenutaka dva svjetska rata, Koka-kole i Oktoberfesta u SAD, pa sve do njemačkih korijena Donalda Trampa – njemačko-američki odnosi u svoj njihovoj raznovrsnosti.
Fridrih Vilhelm fon Štojben: pruski oficir u Ratu za nezavisnost
Pruski oficir Fridrih Vilhelm fon Štojben otišao je 1778. godine u Sjevernu Ameriku i na vodećem položaju učestvovao u Američkom ratu za nezavisnost protiv britanske kolonijalne sile. Na ovoj slici vide se (sasvim lijevo) budući prvi predsednik Džordž Vašington, Štojben (treći slijeva) i drugi oficiri. Njemu u čast od 1957. godine svake godine održava se Štojbenova parada u Njujorku.
Njemački stručnjaci za SAD
Desetine miliona Nijemaca iselile su se u SAD, prije svega tokom 19. i početkom 20. vijeka. Na ovoj fotografiji njemački ljekari 1912. godine stižu u prihvatni centar na ostrvu Elis na rijeci Hadson. U anketi sprovedenoj 2022. godine oko 50 miliona američkih građana navelo je „German” kao svoje glavno porijeklo. Građani njemačkog porijekla tako predstavljaju najveću etničku grupu u SAD.
Američke trupe protiv nacističke Njemačke u Drugom svjetskom ratu
Dva svjetska rata, u kojima su se Amerikanci borili protiv Nijemaca, ozbiljno su stavila njihove odnose na iskušenje. Na takozvani Dan D, 6. juna 1944. godine, američki vojnici iskrcali su se u Francuskoj, koju je okupirao Treći rajh. Zajedno sa ostalim saveznicima oslobodili su Evropu – i same Nijemce – od nacionalsocijalizma, iako nisu svi Nijemci to tada doživjeli kao oslobođenje.
Kraj zabrane 1945: njemačko-američke ljubavne veze ponovo dozvoljene
Tokom američke okupacije Njemačke ljubavne veze između američkih vojnika i Njemica bile su strogo zabranjene. No, zabrana je ukinuta u oktobru 1945. godine. Procjenjuje se da se između 15.000 i 20.000 Njemica udalo za američke okupacione vojnike tokom rata i neposredno po njegovom završetku. Broj djece iz takvih veza, koja često nisu bila priznata, procjenjuje se na između 100.000 i 220.000.
Američki „bombarderi sa suhim grožđem” snabdijevaju Berlin
Berlin je nakon završetka Drugog svjetskog rata bio pod okupacijom sila pobjednica – SAD, Velike Britanije, Francuske i Sovjetskog Saveza. Sovjetski Savez je 1948. godine blokirao Berlin i odsjekao ga od spoljnog svijeta. Zaprijetila je ozbiljna kriza u snabdijevanju. Zapadni saveznici su potom tokom više mjeseci uspostavili vazdušni most i stanovništvo snabdijevali svim neophodnim dobrima.
Elvis Prisli u Njemačkoj: „kralj rokenrola“ služi vojni rok u Fridbergu
Kada je 1958. godine započeo služenje vojnog roka u Njemačkoj, Elvis Prisli već je bio međunarodna pop zvijezda. Predstavljao je duh čitave jedne generacije, pa tako i u Njemačkoj. Time je postao nezvanični ambasador svoje zemlje u Saveznoj Republici Njemačkoj. U Bad Nauhajmu u Hesenu, gdje je tada živio, odavno postoji Ulica Elvisa Prislija.
Predsjednik Džon F. Kenedi: „Ja sam Berlinac“
1963. Berlinski zid već dve godine deli grad na sovjetski istočni sektor od tri zapadna sektora. Predsjednik SAD Džon F. Kenedi dolazi u Zapadni Berlin. Na fotografiji je (lijevo) sa gradonačelnikom Zapadnog Berlina Vilijem Brantom (u sredini) i saveznim kancelarom Konradom Adenauerom. Rečenicom izgovorenom na nemačkom: „Ja sam Berlinac” Kenedi potvrđuje opredjeljenje SAD da štite Zapadni Berlin.
„Američki način života“ i Nijemci
Malo šta u svakodnevnoj kulturi toliko simbolizuje „Ameriku” kao napitak koka-kola, a Nijemci su mnogo toga iz američke kulture rado prihvatili. Ponekad i sasvim doslovno: na ovoj fotografiji čak i savezni kancelar Vili Brant 1972. godine, tokom odmora na Floridi, na plaži pije koka-kolu iz limenke. Njegova kapa, međutim, stilski se baš i ne uklapa.
„Njemački način života“: automobili u San Francisku
S druge strane, malo šta za Amerikance toliko simbolizuje Njemačku kao njeni automobili. Još je Folksvagenova „buba” pedesetih godina bila izvozni hit u SAD. Kasnije su to postali luksuzni automobili kompanija Mercedes, BMW, Audi i Porše. Od uvođenja carinskih nameta predsjednika Donalda Trampa, sve više njemačkih kompanija proizvodi i u samim Sjedinjenim Državama, čime izbjegavaju uvozne carine.
Oktoberfest na Floridi
U inostranstvu je minhenski Oktoberfest možda najprepoznatljiviji simbol njemačke tradicije. Njemački iseljenici prenijeli su ga i u svoju novu domovinu. Američki njemački klub organizuje sopstveni Oktoberfest u Lejk Vortu na Floridi, uz njemačko pivo i tradicionalne narodne nošnje.
Predsjednik Regan u Berlinu: „Gospodine Gorbačov, srušite ovaj zid!“
Još jedan čuveni berlinski govor predsjednika SAD: ispred Brandenburške kapije (desno je savezni kancelar Helmut Kol), koja se od izgradnje Berlinskog zida 1961. godine nalazi u zabranjenoj zoni sovjetskog sektora, Ronald Regan je 1987. godine pozvao sovjetskog lidera Mihaila Gorbačova: „Otvorite ovu kapiju! Srušite ovaj zid!" Nešto više od dvije godine kasnije taj san postao je stvarnost.
Šreder i Buš: spor oko rata u Iraku
Nakon islamističkih napada na SAD 2001. godine, saveznici iz NATO-a, uključujući i njemačkog kancelara Gerharda Šredera (lijevo-pored Buša), izrazili su solidarnost sa predsjednikom SAD Džordžom V. Bušom, . Ali kada je Buš započeo rat u Iraku, tvrdeći da tamo postoji oružje za masovno uništenje (koje nije postojalo), Šreder je odbio da ga podrži. Taj spor izazvao je višegodišnju krizu u odnosima.
Merkelova pred Kongresom: zahvalnost za američku podršku
Kao druga šefica vlade poslije Konrada Adenauera 1957, kancelarka Angela Merkel je 2009. govorila na zajedničkoj sjednici oba doma američkog Kongresa: „Mi Nijemci znamo koliko dugujemo vama, našim američkim prijateljima. To vam nikada nećemo zaboraviti!” Govor je ispraćen devetominutnim aplauzom. (Iza Merkelove nalaze se potpredsjednik Džo Bajden i predsjednica Predstavničkog doma Nensi Pelosi.)
Dvojac Merkel–Obama: slična viđenja
Možda najbliži politički odnos između šefova vlada dvije zemlje bio je onaj između kancelarke Angele Merkel i predsjednika Baraka Obame, ovdje na samitu G7 u njemačkim Alpima 2015. godine. Njih dvoje su se privatno sastajali i nakon završetka mandata. Merkelova je u junu 2026. godine prisustvovala otvaranju Obaminog centra u Čikagu, a američki predsjednik Donald Tramp nije došao.
Tramp i Merc: odnosi škripe uprkos njemačkom dodvoravanju
Otkako je Donald Tramp u Bijeloj kući, u transatlantskim odnosima skoro ništa više nije kao ranije. Njemački kancelar Fridrih Merc tri puta je posjetio Bijelu kuću i sastao se sa Trampom, kao na ovoj fotografiji iz marta 2026. godine, pri čemu je u vezi sa teškim pitanjima nastojao da bude suzdržan. Ipak, više puta dolazilo je do otvorenih sukoba, posljednji put zbog rata sa Iranom.
Neizvjesna budućnost američkih trupa u Njemačkoj
Američki vojnici u jednoj kasarni u Bavarskoj. Od kraja Drugog svjetskog rata američke trupe stacionirane su u Njemačkoj. Trenutno je u zemlji 37.000. vojnika. Zajedno sa civilnim osobljem i članovima porodica, riječ je o oko 75.000 ljudi. Predsjednik Tramp je, nakon posljednjeg spora sa Mercom, najavio smanjenje broja vojnika za najmanje 5.000. Američke bezbjednosne garancije su sve upitnije.
Kalštat u Falačkoj: odavde potiče porodica Tramp
Neupadljiva kuća u mjestu Kalštat u Falačkoj. Ovdje je rođen djeda Donalda Trampa, koji se u 19. vijeku iselio u SAD. Posjeta Donalda Trampa Njemačkoj verovatno bi obuhvatila i Kalštat. Međutim, ako je suditi prema velikoj većini mještana, Tramp nikada ne bi trebalo da dođe ovamo. U Njemačkoj je Donald Tramp vjerovatno nepopularniji od bilo kog američkog predsjednika prije njega.
Od osnivanja Sjedinjenih Američkih Država 1776. godine, Nijemci su imali važnu ulogu u toj zemlji. Prema istraživanjima javnog mnjenja, američki građani njemačkog porijekla predstavljaju čak najveću etničku grupu.
S druge strane, uticaj SAD u Njemačkoj, naročito od 20. vijeka, gotovo je nemoguće precijeniti – sve do danas.
Trenutno su odnosi posebno zategnuti. Razlog za to je prije svega Donald Tramp, možda najnepopularniji predsjednik SAD u Njemačkoj, čiji preci takođe potiču iz Njemačke.
Međutim, odnosi su mnogo više od same politike.