Дзве гадзіны экскурсіі наадварот | Беларусь и белорусы: новости и аналитика | DW | 25.01.2008
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

Беларусь

Дзве гадзіны экскурсіі наадварот

Дом маршалка шляхты мінскага павету Эдварда Ваньковіча па вуліцы Інтэрнацыянальнай у Мінску – адзінае месца ў Беларусі, дзе сёння цалкам рэальна стаць жыхаром сядзібы пачатку XIX стагоддзя. Хаця б на дзве гадзіны.

default

Дом Эдварда Ваньковіча ў Мінску

На Беларусі – гэта адзіны асяродак, які напоўнены тагачасным. Гэта вельмі важна, калі ты адчыняеш шуфлядку і чуеш той пах, той водар, распавядае навуковы супрацоўнік Нацыянальнага мастацкага музея Надзея Красуцкая. “Тое, што тычыцца сядзібнай культуры, нажаль, не вельмі добра захавалася, як на тэрыторыі Расіі, так і ў Беларусі”.

Уся мэбля прадстаўленая у гэтым музеі не ў копіях, не ў муляжах. Яна сапраўдная. Такая стаяла дзвесці гадоў таму ў гэтых пакоях, а таксама ў доме, што месціцца праз некалькі дзесяткаў крокаў, дзе жылі бацькі вядомага цяпер кампазітара Станіслава Манюшкі.

Як стаць шляхцянкай

Ля ўваходу кожны з нас атрымлівае бэйдж. У доме-музеі Ваньковіча ён становіцца машынай часу. Цяпер мяне завуць Паўліна. У другіх экскурсантаў не менш экзатычныя імёны: Тадэвуш, Уршуля ды Каміла. Замест гістарычных касцюмаў мы “апрануліся” у людзей невядомага нам часу праз іх імёны. На такі авангардны крок у мінулае наведвальнікі рэагуюць па-рознаму, сведчыць Надзея Красуцкая.

“У некаторых выклікае задуменне. Можа быць смех, які не ўтаймаваць хвілін сем, але потым пранікаюцца і заўсёды падпішуць: Караль, Агата, Анэля...”

Што й казаць, дзейсны прыём. І пяці хвілін не прайшло як я стала Паўлінай, а ўжо і постаць іншая, і манеры шляхетныя.

Нашто клавесіну чорныя клавішы

У наступнай залі – нічога, акрамя крэслаў і гадзінніка з бронзы з пазалотай. Нам даюць аркушы і алоўкі – малюйце! Потым – гульня ў асацыяцыі. Няўцямна для сябе мы спасцігаем прыкметы стылю ампір, які мастацтва ўзяло на “ўзбраенне” у часы напалеонаўскай дзяржавы. Адначасова здагадваемся, адкуль у XIX стагоддзі беларусы бралі апельсіны, а таксама кім даводзілася кампазітару Манюшку Альжбэта Маджарская – праўнучка заснавальніка персіярні, дзе ткалі сусветна вядомыя слуцкія паясы. Не разгаданай застаецца толькі адна таямніца: чаму ў клавесіна ніжні рад клавіш чорны, а верхні – белы.

“Падобна таму, як мушкі на напудраным твары, чорныя клавішы павінны былі падкрэсліць бялізну рук клавесіністкі”, - падказвае Надзея. І задае новую загадку: хто быў гаспадаром наступнага пакою і што ён тут рабіў?

Хто чытаў Русо?

“Гэта было адзінае месца ва ўсім сядзібным доме, дзе дазвалялася паліць. У сталіцы тагачаснай Санкт-Пецярбурзе быў адзін пакой на ўвесь горад, дзе дазвалялася паліць. А на вуліцы катэгарчына забаранялася”.

Вось пра што ніколі б не падумала: паленне ў XIX стагоддзі было выключнай прэрэгатывай… кабінета. Тут паліў маршалак шляхты мінскага павету Эдвард Ваньковіч. А яшчэ чытаў Руссо – тую самую кнігу, якая так і засталася ў кабінеце. Як мы здагадаліся? Ну, гэта зусім лёгка: па разрэзаных старонках ды нататках на палях.

“Экскурсіяй наадварот” назвала гэтыя дзве гадзіны паненка Уршуля, вандруючы па доме Ваньковіча разам са мной: “Яна была незвычайнай. Здаецца, што ўсе гэта ты прыгадваеш”.

Адштурхнуўшыся ад адной рэчы мы спакваля “пражылі” цэлую эпоху. Але хто яны: і Паўліна, і Уршуля, і Тадэвуш?

“Усе гэтыя імёны, якія былі тут у гэтым доме, альбо былі нашчадкамі Ваньковічаў. І гэтыя сцены чулі гэтыя імёны”.

Выйшаўшы з дому, мы крочым не па тратуары, а па сцяжынцы. Самаму блізкаму да яе вязу 146 гадоў. Ён дакладна бачыў Ваньковіча.