1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

افغانستان

په ټاکنو کي د جنگسالارانو د گډون اندېښنه

د افغانستان ولسمشریزو ټاکنو ته تر یوه کال لږ موده پاتې ده. خو اوس په دغو ټاکنوکې د نورو لانجو تر څنګ د جنګسالارانو او د بشري حقونو د تر پښو لاندي کوونکو د ګډون او نه ګډون مسئله هم ده.

ARCHIV - An Afghan voter shows her inked-finer after casting her ballot at a polling station, during parliamentary elections, in volatile Kandahar, Afghanistan on 18 September 2010. Despite the presence of more than 400,000 Afghan and international forces, election authorities said more than 1,000 polling stations in the south and east of the country could not be opened for security reasons, denying around 1.5 million Afghans the possibility of voting. Photo: EPA/HUMAYOUN SHIAB (zu dpa Jahreschronik - Die wichtigsten Ereignisse des Jahres 2010) +++(c) dpa - Bildfunk+++

Jahresrückblick 2010 International September Wahlen in Afghanistan

په افغانستان کي د بشري حقونو مدافع سازمانونه په ټاکنو کې د جنګسالارانو پر احتمالي ګډون نیوکه کوي او له دې کار څخه اندیښمن دي.

د افغانستان د بشر د حقونو سازمان اجرایوي مشر موسی محمودي د چهارشنبې په ورځ (۲۰۱۳ کال د می ۱) په کابل کې خبریالانو ته وویل چې نړیواله ټولنه او د ټاکنو کمېسیون باید دغه کسان په ټاکنو کي له ګډون څخه را وګرزوي.

د محمودي په خبره د نړیوالو قوانینو په روڼا کې د بشر د حقونو پايمالونکي په ولسي او دیموکراتیکو پروسو کې د ګډون حق نه لري:

«هغه کسان چې په تیرو کلونو کې د بشري حقونو په پايماله ونه تورن دي او یا همدا اوس بشري حقونه تر پښو لاندي کوي، باید په ټاکنو کي يې د گډون مخه ونیوله شي او په هغه بهیر کې چې روڼ وي او د خلکو راتلونکې ورسره تړلې وي په هغه کې باید د ګډون حق ور نه کړل شي.»

د افغان ولسمشرحامد کرزي په وار ورا د طالبانو پر مشر ږغ کړی دی چې د سولي له پروسې سره يو ځای شي او په انتخاباتو کي حتی ځان کانديد کړي. دا په داسي حال کي ده چي د ملا محمد عمر نوم د ملګرو ملتونو په تور لیست کې دی او د دغه سازمان په وينا په افغانستان کي ملکي وگړو ته ډيره مرگ ژوبله د طالبانو په بريدونو کي ور اوښتې ده.

په تیرو لسو کلونو کې د بشري حقونو مدافع سازمانونو نه یوازي دا چې په دیموکراتیکو پروسو کې د بشري حقونو د تر پښو لاندي کوونکو د نه اجازې ږغ پورته کړی دی، بلکې د هغوی د محاکمې غوښتنه یي هم کړي ده. خو تر اوسه د افغانستان قضايي ادارې په دې نه دي توانیدلي چې د دغو کسانو له پاره دوسیې پرانیزي.

د قضايي چارواکو په خبره، د دغو کسانو یو شمیر یي په لوړو حکومتي چوکیو کي کار کوي او ځیني نور یي د وسلو او پیسو خاوندان دي چې په اوس وخت کي قانون ورباندي عملي کول ګران کار دی.

خو د افغانستان د انتخاباتو خپلواک کمېسيون وايي، تر هغه چي د تورن کس په اړه محکمې پرېکړه نه وي کړې هغه په ټاکنو کي د گډون حق لري. د دغه کمېسيون وياند نور محمد نور له دويچه ويله سره په خبرو کي وويل:

«د ټول ټاکنو کمېسیون نه یوازي دا چې د افغان دولت مخالفینو ته په ټاکنو کې د ګډون بلنه ورکوي، بلکي د محکمې تر پریکړي دمخه چي د تورن کس په اړه ئې پريکړه نه وي کړې، هغه ته د گډون اجازه ورکول کیږي، ځکه ښایي داسي ډیر کسان د حکومت په دننه کې وي چې ورته تورنه ورباندي لگول شوي وي. خو پر تورونو کسانو د محکمې تر پریکړي دمخه د بشري حقونو د پايمالونکو نوم ايښوول ناسم کار دی.»

په افغانستان کي د بشري حقونو خپلواک کمېسیون د ټاکنو په قانون کې د داسي مادې د ځایولو غوښتنه هم کړې ده چې له مخې یې د بشري حقونو پايمالونکي او جنګي جنایت کارانو ته په ټاکنو کې د ګډون حق نه ورکول کیږي.

خو دا غوښتنه تر اوسه پوري نه ده منل شوي او نه هم دا روښانه ده چې آیا د بشري حقونو پايمالونکي به وکړای شي چي په را روانو ولسمشریزو ټاکنو کې چې په راتلونکي پسرلې کې تر سره کیږي ګډون ولري که څرنګه.

DW.COM