1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

افغانستان

په افغانستان کې ولي ډله ییزي برمته نیوني ډیري شوي دي؟

په وروستیو وختونو کې د افغانستان پر لویو لارو د ډله ییزو برمته نیونو پیښې ډیري شوي دي. د ډله ییزو برمته نیونو پیښو تر شا څوک دي او لامل یې څه دی؟ طالبان، داعش او که قومي اختلافات؟

دا لومړی وار نه دی چې د غزني ولایت په مربوطاتو کې داسې افغانان چې په یوه قوم، ژبې او مذهب پورې تړاو لري، په ډله ییزه توګه برمته کیږي. په وروستۍ پیښه کې د غزني ولایت د جاغوري ولسوالۍ ۱۲ تنه اوسیدونکي د همدې ولایت په قره باغ ولسوالۍ کې برمته شول. ټول برمته شوي کسان هزاره گان دي.

د غزني والي موسی اکبرزاده، له دویچه ویله سره په مرکه کې وویل چې په دې ولایت کې د ډله ییزو برمته نیونو تازه لامل د هزاره ګانو او کوچینانو تر منځ ستونزي دي: «هغه راپور چې موږ ته یې له جاغوري څخه رالېږی دی، دا دی چې د وروستیو برمته نیونو تر شا د مېږو موضوع وه چې له کوچیانو څخه نیول شوي وې. دلیل یې همدا میږي وي.»

هغه د میدان وردگو ولایت په بهسودو ولسوالۍ کې د ځمکې پر سر شخړو ته په اشارې سره وویل چې دغه اختلافات اوس غزني ته هم رسیدلي دي. هغه ټینګار وکړ چې چارواکي اوس د ستونزې د حلولو په لټه کې دي.

تر دې مخکې هم د غزني پر لار ۳۱ افغان هزاره ګان د وسله والو له خوا برمته شوي ول چې د آزادیدو له پاره یې د په ټول افغانستان کې ستر کمپاینونه وشول. له دغو کسانو څخه ۱۹ یې بیا آزاد شول او د نورو برخه لیک لا تر اوسه معلوم نه دی. خو د هغوی په ډله کې دوه تنه یې په لومړي سر کې د برمته نیوونکو له خوا ووژل شول او یو بل یې بیا په ناروغۍ کې مړ شو.

د افغانستان پارلمان استازی محمد آصف رحماني، وایي چې په ډله ييزه توگه د یوه ځانګړي قوم برمته نیونه، لویې موخې لري. هغه له دویچه ویله سره په مرکه کې وویل: «ای اس ای او نور استخباراتي سازمانونه د دغو برمته نیونو تر شا دي، څو لومړی په هزارجاتو او بیا هم په ټول افغانستان کې مذهبي جګړې پيل کړي. لکه د عراق او سوريې برخه لیک او یا هم هغه څه چې په یمن کې روان دي.»

له بلې خوا بیا په کابل پوهنتون کې د ټولن پیژندني استاد بریالی فطرت، سیاسي، اقتصادي، قومي او شخصي ستونزي او اختلافات د دغو برمته نیونو تر شا لاملونه بولي خو هغه وایي چې په افغانستان کې د برمته نیونې وروستۍ پیښې په عراق او سوریې کې د داعش ترهګري ډلي له خوا برمته نیونو ته ورته دي: «دغه برمته نیونې بې له شکه چې مذهبي عوامل لرلای شي، ځکه ډیر وخت زموږ هزاره ورونه چې شیعه مسلمان دي، برمته کیږي.»

هغه په دې باور دی چې داعش د مذهبې تفرقې له اچولو سره غواړي لا ډیر جنګیالي جذب کړي ترڅو وشي کولی د افغانستان له لارې په سیمه کې خپلو لویو اهداف ته ورسیږي. هغه وایي چې د افغانستان خلک باید د دغه ګواښ پر وړاندې ودریږي ترڅو په افغانستان کې د سوریې او عراق ستونزې تکرار نه شي.

د غزني والي بیا وایي چې په افغانستان کې قومي او مذهبې جګړې نه پیلیږي ځکه په خبره یې په دې هیواد کې قومونه د یو بل منلو ظرفیت لري خو هغه وایي چې مرکزي دولت باید له برمته نیونکو سره بندیان تبادله نه کړي ځکه له دې سره کیدای شي چې نورې ډلې هم د خپلو بندیانو د آزادولو له پاره افغانان برمته کړي.

DW.COM