1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

آلمان او نړۍ

سوله په کښته او اساس کښي رامنځته کيږي

د سولي په لار کښي دديکا ابراهيم عبدي مبارزه په اوله کښي آسانه نه وه ، او دډيرو خنډونو سره مخامخ وه . دغه اوس 46 کلنه کينيايي د کلونو کلونو راهيسي خپل په ټاټوبي واجير کښي د سولي دراوستلو دپاره مبارزه کوي

دنوبل د سولي دالترناتيفي جايزې ګټونکې ديکا ابراهيم عبدي

دنوبل د سولي دالترناتيفي جايزې ګټونکې ديکا ابراهيم عبدي

واجير د سوماليا سره هم سرحده دی .

دې پر ډيرو مشکلاتو سربيره د مختلفو عقيدو او نژادو درلوونکي انسانان سره نژدې کړل . ددغه کار په خطر دې درې کاله دمخه د نوبل د سولي الترناتيفي جايزه هم تر لاسه کړل . دهغه راهيسي ددې ميتود ، چه سوله بايد په ريښه او اساس کښي رامنځته سي ، پراختيا پيداکړې ده .

پخپله په کينياکښي دا دولت ددښمنۍ څخه ددولت په مشاوري تبديله سوه .

دديکا ابراهيم عبدي کوچنيوالي په حقيقت کښي دونه ښه او خوندور نه ؤ . ددې د ژوندانه اول 6 کاله د جنګ کلونه وه .

په 1963 کال کښي پس لدې چه کينيا خپله ازادي تر لاسه کړه ، په شمال کښي ياغيانو د سوماليا سره د يو ځای کيدو دپاره مبارزه کوله . کله چي دوی ناکامه سول ، وروسته تر هغه تقريبأ 30 کاله د اضطراري حالت قانون چليدی .

عبدي غوښتله چه يو څه نورمال ژوند پر مخ بوزي . دا مکتب ته تله ، د مختلفو مذهبو د پيروانو همزولي يې درلودې ، چه د مختلفو سيمو څخه وې ، خو د 90 يمو کلو په سر کښي حالات بل ډول سول .

د محلي انتخاباتو په جريان کښي ناآرامۍ رامنځته سوې ، په کينيا کښي يو حزبه سيسټم لغؤ ، او په همسايه هيواد سوماليا کښي دولت کاملأ منحل سو .

داوايي ،

« په يوواري همسايه ګان چه ديوال په ديوال سره اوسيدل ، يو پر بل بدګمانه سول .

د مختلفو سياسي افکارو او يا نژادي توپير و له کبله يو د بل پر ضد سره ودريدل . موږ ډير حيران او لار راڅخه ورکه وه . دا ځکه چه په يوواري موږ نسوای کولای چه نور د خپلو همسايه ګانو سره خبري وکو ، يا عين مکتب ته سره ولاړ سو . مارکيټونه او دوکانونه هم سره جلا سول . دا زموږ دپاره ډيره سخته وه ، او د ځان سره مو وويل ، نور داسي نسي کيدای ، موږ بايد تغير راولو . »

ديکا ابراهيم عبدي

ديکا ابراهيم عبدي

عبدي د ښځو د يوه ګروپ سره يو ځای د واجير د سولي او پرمختيا د سازمان اساس کښيښوی . دوی د هغو کسانو دپاره چه شخړي او دعوې سره کولې ، دسولي يوه کميټه جوړه کړه . او مخ پر زياتيدونکي دښمنۍ او شخړي يې يوازي پوليسو او يا هم اردو ته نه پرې ښولې .

دا بيا وايي،

«خبره په دې کښي نه ده چه څوک حق په جانب دی ، او څوک نه . هغه چا چه د تشدد څخه کار اخيستی دی ، امکان لري غلط کار يې کړی وي ، خو د هغه علت مهم دی . نو موږ د هغو سره کښينو ، او پوښتني ځيني کوو ، چه څه پيښ سوي دي . موږ هغه څيړو ، دواړه خواوي سره کښينوو او نژدې کوو ، د حل داسي لار پيدا کوو، چي ددواړو خواوو د قناعت وړ وګرزي . »

خو تر هغو پوري چه د عبدي دغه نظريات عملي کيدل ، کلونه کلونه تير سول . د کلي مشر ګرده اختياراو صلاحيت درلودی ، او نه يې غوښتل چه د يو څو ځوانو ښځو خبرو ته غوږ ونيسي . عبدي وايي خو په هغو کښي هوښيار مشران هم وه : دوی نه يوازي د خپلي کورنۍ او قبيلې په فکر کښي وه ، بلکه د جامعې د ښه والي په فکر کښي هم . په دې صورت کښي د يوه مشکل د حلولو په برخه کښي د يوې منطقې مفکورې د کښتي څخه په کراره کراره سره تأثير کاوه ، او په تدريج سره ډيرو انسانانو د عبدي مشورې اوريدلې . دا اضافه کوي ،

«کله چه ته د يوه کور جوړول غواړې ، نو بايد د هغه کار د تهداب څخه شروع کې ، او نه يې د بام څخه . نو سوله په کښته او اساس کښي رامنځته سي . ځکه ريښې يې هم هلته وي . »

فقط د کينيا د هغه وخت جمهوررييس دانيل آراپ موی ددغي خبري په اهميت نه ؤ پوه . د موی دپاره مدني ټولنه يوه دښمنه ټولنه وه . ليکن په 2002 کال کښي د کيباکي د جمهوررييس کيدو پر وخت د اولي پلا دپاره حالات عادي سول . پس له دې چه په 2007 او 2008 کال د انتخاباتو پر مهال ناآرامۍ رامنځته سوې ، او تر 1000 اضافه انسانان پکښي مړه سول ، په حکومت کښي وروستی کس هم د سولي دپاره د کار کولو په اهميت پوه سو .

عبدي اوس غواړي چه خپل دغه نظريات د کينيا دباندي ،دسوماليا او ايتوپيا په دښمنۍ او شخړه کښي هم په کار واچوي ، او د منځګړي رول بازي کي .

ادريان /محمد قاسم نوري

کتونکی : عبدالباري حکيم