1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

دويچه ويله پښتو

د سوډان په جنوب کښي دمرګ ومير درجه ډيره لوړه ده

دسوډان جنوب ددنيا په سطح تر ټولو ډير خراب روغتيايي سيسټم لري ،او خلګ يې تقريبأ بيله صحي خدماتو څخه ژوند کوي ،چه اصلي علت يې د شمال او جنوب تر منځ 20 کلن داخلي جنګ دی ...

default

يوازي هغه وخت چي د روغتون پرستاره د دغه ماشوم په راسته لاس کي د پيچکاري ستن چوخوي، سړی احساس کولای شي چي هغه لا تر اوسه ژوندی دی . تر دې مخکي دغه لس مياشتنی کوچنی د سوډان په لويديځ د «واو» نومي ښار د روغتون په عاجله کوټه کي بي حرکته پروت ؤ. د هغه لاس او پښې دومره نرۍ دي لکه يوه وچه لښته . خو نس يې پړسيدلی دی ،چي سړی بايد په ډير احتياط سره هغه ته لاس ور وړي . څلورو پرستارانو هغه کلک نيولی دی، او لاس يې لمسوي که چيري کوم رګ يي پيدا کړي، چي ګونځي شوی نه وي .

د نوموړي کلينيک پرستاره، ګريسي چي وايي : « ماشوم د ژوند له خطر سره مخامخ دی . مونږ هڅه کوو چي د کوچني په بدن کي يو رګ پيدا کړو، که چيري يو څاڅکي دوا هم ورتيره شي نو دغه ماشوم له مرګ څخه بچ کيږي . که نسي نو هغه مړ کيږي .»

د کوچني مور دوې ورځي پر لاري وه چي هغه يې دغه کلينيک ته راورساوه. هغې تر دغه کلينيک پوري کله په پښو ، کله هم په بار وړونکي لارۍ او يا کله هم په ټکسي کي مزل کړی دی .

اسهال او تودې هوا د ماشوم بدن وچ کړی دی . هغه سخت اوبو ته ضرورت لري . خو د کلينيک پرستاران د هغه په وجود کي رګ موندلي نسي چي يو څاڅکي اوبه ور پيچکاري کړي . د ماشوم مور پر ځمکه ناسته ده ، رڼي رڼي ګوري او ديوال ته يې تکيه کړې، نه پوهيږي چي څه وکړي . درد او رنځ ددې په څيره کي له ورايه ښکاري .

«د کلينيک بيړني کوټه يو خيمه ده چي درول شوېده . د خيمي شا او خوا ته په سلو ګونو ښځي ناستي دي او د ډيرو په غيږ کي ماشومان دي چي شيدي ورکوي . دوی هم څو ورځي په پښو او موټرونو کي مزل کړی چي ځان دغه صحرايي کلينک ته ورسوي . ځکه په سوډان کي پريو سل زرو خلکو يوازي يو ډاکتر موجود دی . فقط درې دولتي روغتونونه وجود لري .

Flüchtlinge in Sudan

که څه هم دولت هڅه کوي چي هر چيري روغتيايي مرکزونه جوړ کړي، خو په ډيرو کي ډاکتران خوڅه کوې چي دوا او درمل هم نه پيدا کيږي . دا يوازي کليسياوي او مرستندويه سازمانونه دي چي لومړني روغتيايي خدمات تأمينوي . خو له دغو خدماتو څخه هم ډير سوډانيان برخه من نه دي . همدا وجه ده چي ډير خلک حتی په ډيرو عادي ناروغيو چي د درملني وړ دي، لکه، ملاريا، اسهال يا نری رنځ، مړه کيږي .

بل دليل غربت او بي وزلي د ه. پرستاره ګريسي چي د صحرايي کلينيک مشري هم پر غاړه لري،او وايي:

« د خلکو ډيری يې په سخت غربت کي ژوند کوي . هغوی د څښاک پاکي اوبه نه لري، د قضای حاجت لپاره تشنابونه نه لري . د ورځي يو واري ډودۍ خوري . کله چي ناروغ سي، په سختۍ سره کلينک ته لاس رسی پيدا کوي . همدا علت دی چي ډيری مري .»

څوک چي تر کلينک پوري ورسيږي هغه بختور دی . په يو تنګه اطاق کي « لوپو اوشين م بولو» يوه ناجوړه ښځه معاينه کوي . ددغه ډاکتر په معاينه خانه کي د لرګو يو لړزان ميز او درې څوکۍ ليدل کيږي . د اطاق دديوالو پلاسترونه راغورځيدلي دي، کړکۍ يې ښيښې نه لري .په آهن چادر بندی شوي دي . دغه ډاکتر اوس خپله يو Stetoskop يا د معايني ګوشي پيدا کړېده . خو د ويني د فشار آله بايدد خپل همکار څخه امانت واخلي . وايي چي دا کلينک د دولتي صحي مرکزونو په نسبت لا ښه مجهز دی، خو بياهم ستونزي موجودي دي .

« کله کله حتی د اړتيا وړدرمل هم نه لرو. رنځور د روغتون درملتون ته ورځي ، بيا هغوي هم ورته وايي چي دغه درمل دوی نه لري . بيا ناروغ ښار ته ځي، درملتون په درملتون ګرځي ، په دې هيله که چيري خپله دوا پيدا کړي .

دا دسوډان روغتيايي نظام دی . په دغه هيواد کي هر څلور ماشوم مخکي تر دې چي پنځه کلن شي خپل ژوند د لاسه ورکوي .

دانيل/ عبدالباري حکيم

کتونکی : محمد قاسم نوري