1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

آلمان او نړۍ

د اسرائیلو او فلسطین د سولې خبرې اترې په څه پایلې ولري؟

په داسې حال کې چې د اسرائیلو او فلسطین تر منځ د مذاکراتو له پاره ټاکل شوی وخت مخ پر خلاصیدو دی، خو بیا هم دغه دواړه اړخونه یو پایلې ته له رسیدو ډیر لیرې دي.

فلسطیي او اسرائیلي استازي څلور میاشتې نور وخت لري چې د سولې خبرو اترو ته ادامه ورکړي. دغه خبرې اترې د جولای په میاشت کې زیانمنې شوې وې. د دغو خبرو اترو له پاره ځانگړی شوی وخت د ۲۰۱۴ کال په اپریل کې پای ته رسیږي. تر اوسه پورې څوک نه پوهیږي چې وروسته له هغې به هم د نویو خبرو اترو بهیر پیل شې او که نه؟

په اوسني وخت کې داسی نه معلومیږي چې دغه دواړه خواوې دې سره یوې موافقې ته ورسیږي. د یوه فلسطیني دولت د رامنځته کیدو په صورت کې اسرائیل غواړي چې خپل پوځي قطعات د اردن په وادي کې ځای پر ځای کړي ترڅو د ختیځ له لورې د احتمالي بریدونو دفاع وکړای شي. فلسطینیان هم د اسرائیلو د دغې غوښتنې پر وړاندې مبارزه کوي.

دغه موضوع د امریکا متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزیر جان کیرې، له خوا د وړاندې کړل شویو طرحو په مجموعه کې هم شامله ده. کیرې د خبرو اترو نوی پړاو پيل کړی دی او په دغو خبرو اترو کې پریکړنه ونډه لري. په تیرو کلونو کې د اسرائیلو او فلسطین تر منځ خبرې اترې له بن بست سره مخامخ شوې وې.

فلسطینیان د سیندد په لودیځه غاړه کې د اسرائیلي قطعاتو موجودیت ردوي. دوی د داسې یو څه رامنځته کیدل د خپل راتلونکي دولت د خاوری پر بشپړتیا باندې د تیري په معنی بولي. له همدې امله د عربي هیوادونو اتحاديي هم له دغه وړاندیز سره مخالفت کړی دی.

اردن د پولې په توګه

اردن د منځنۍ آسیا په شخړه کې مهم نقش لري. دغه هیواد په ۱۹۴۸ کال کې د اسرائیلو او عربو تر منځ د جګړې پر مهال د اردن د رود په لویدیځه غاړه او د بیت المقدس په ختیځ کې پراخه ساحه اشغال کړه او خپل سرحدي پولې يي وغزولې. اسرائیلو د ۱۹۶۷ کال د شپږ ورځو په نامه جګړه کې دغه سیمې بیرته ونیولې.

له هغه وخت راهیسې د اردن سیند د دغو دواړو هیوادونو تر منځ سرحد جوړ کړی دی. د دغه سیند په لویدیځه غاړه کې د اسرائیلو په قلمرو کې هغه سیمه پرته ده چې کیدای شي په یوې نامعلومه راتلونکې کې په کې د فلسطین یو مستقل دولت رامنځته شي.

که څه هم اردن له اسرائیلو سره په ۱۹۹۴ کې د سولې یو تړون لاسلیک کړی دی خو اسرائیل اوس له دوو اړخونو اندیښنه لري. یو دا چې اسرائیلو ته د اردن له لارې د تندلارو ترهګرو د ننوتو ویره بله دا چې د تندلارو قدرت ته د رسیدو احتمال. اسرائیل غواړي چې له خپل پوځي موجودیت سره د دغو دوو احتمالي خطرونو څخه ځان وساتي.

محتاطانه خوشبیني

د پوځي قطعاتو موجودیت د اسرائیل او فلسطین تر منځ د سولې د خبرو اترو مخ ته یوازنی خنډ نه دی. د فلسطین له لورې د خبرو اترو هیئت رئیس صائب عریقات، د «القدس العربی» په نامه په لندن کې د خپریدونکې عربي ورځپاڼې سره په مرکه کې وویل چې دا ډول خبرې اترې همدا اوس په غیر مستقیم ډول روانې دي، یعنې د امریکا او فلسطین تر منځ خبرې اتری او د اسرائیل او امریکا تر منځ خبرې تترې.

خو دغه خبرې اترې تر اوسه پورې په مستقیم ډول د اسرائیلو او فلسطینیانو ترمنځ نه دې ترسره شوي. د عریقات خبرې د سولې د روانو خبرو اترو په اړه ډیرې واضح وې.

هغه وویل چې اوس مهال یوې موافقې ته د رسیدو په هکله څه نشې ویل کیدای، ځکه اسرائیل په یهود میشته سیمو کې د ښارګوټو جوړولو ته په ډيرې چټکې سره ادامه ورکوې، خپلې غوښتنې پر فسطینیانو باندې تحمیلوي او د خپلو صلاحیتونو له چوکاټ څخه بهر پښه ږدي او فلسطینیان وژني.

عریقات زیاته کړه: «د داسې ترخو واقعیتونو رامنځته کول، د سولې د تړون له پاره د ښو فرصتونو له لاسه ورکولو په معنی دي». خو سره له دې ټولو بیا هم عریقات د دغو خبرو اترو بریالیتوب نا ممکنه نه بولي.

په همدې منځ کې اسرائیلي سیاستوال هیله لري چې د سولي خبرې اترې په ډيرې چټکۍ سره پر مخ ولاړې شي. د"بیت المقدس پست" په نامه د یوې اسرائیلي ورځپاڼې د رپوټ پر اساس د اسرائیلو د کورني امنیت او اطلاعاتو د سازمان پخوانې مشر یاکوف پیرې، ویلي دي چې اوس خبرې اترې په یوه «خوشبینانه او محتاطانه» فضاء کې پرمخ روانې دي.

یاکوف پيرې، چې اوس د علومو، تخنیک او فضانوردې د چارو وزیر دی څو ورځې مخکې د اسرائیلو دوو وژل شویو سرتیرو ته په اشارې کولو سره وویل: «که څه هم په دا وروستیو ورځو کې په فلسطیني سیمو کې زور زیاتې ډیر شوې دی، خو بیا هم د یوې دریمې انتفادې د رامنځته کیدو خطر او یا هم د فلسطینیانو له خوا د اوږد مهاله قیام د رامنځه کیدو امکان موجود دی.»

DW.COM