1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

افغانستان

دوه ويشت کلن امريکايي عسکر د محرمو اسنادو د بربنډولو په شک نيول سوی دی

د افغانستان د جگړې په هکله د لسگونو زرو محرمو اسنادو بربنډونې په نړۍ واله کچه هېښتيا رامنځ ته کړه

په بربنډو سوؤ اسنادو کي نقشې او انځورونه هم شامله دي

په بربنډو سوؤ اسنادو کي نقشې او انځورونه هم شامله دي

هغه 22 کلن امریکايي عسکر چي ورباندي د افغانستان د جگړې په هکله د محرمو اسنادو د خپرولو شک کيږي د کويټ څخه و امريکا ته بېول سوی دی. برېډلي ماننگ نومي دغه عسکر اوس د کوانټيکو مارين نومي عسکري مقر ته بېول سوی دی چيري چي د هغه څخه پوښتنې گروېږنې روانې دي. پنټاگون ويلي چي نوموړی عسکر يې د پنجشنبې يا زيارت په ورځ لا په کويټ کي د کېمپ عارف جان نومي امريکايي عسکري مقر څخه و امریکا ته منتقل کړی ؤ.

پر ماننگ د دې څخه تر مخه لا تورونه لگول سوي وه چي د عراق په جگړه کي يې بعضي حساسه پوځي معلومات و رسنيو ته ورکړي وه. پر نوموړي دا تور هم دی چي د امریکايي څرخي الوتکي لخوا د ولسي خلکو د وژنې هغه ويډيو يې عامه کړې وه چي د 2007 م مېلادي کال په جولای مياشته کي د څرخي الوتکي لخوا فلمبرداري سوې وه. پدغه پېښه کي د رايټرز خبري آژانس د کارکونکو تر څنگ گڼ شمېر نور انسانان هم وژل سوي وه. وروسته دغه ويډيو په تلويزيونونو او انټرنټ کي خپره سوه چي په ترڅ کي يې په عراق کي د امريکايي پوځ پر تگلاره شکونه رامنځ ته سوي وه.

اوس پر ماننگ باندي دا شک هم کيږي چي د افغانستان د جگړې په لسگونو زره اسناد يې و ويکي ليکس ته ورکړي دي. دا پېښه د امريکايي پوځ په تاريخ کي د محرمو اسنادو د بربنډېدلو تر ټولو ستره پېښه بلل کيږي. د اسنادو د بربنډونې دغه عمل د امریکايي پوځ تر څنگ د افغانستان لخوا هم غندل سوی دی. د افغانستان مشرتابه دا وېره څرگنده کړې چي په بربنډ سوؤ اسنادو کي د نومول سوؤ افغانو جاسوسانو نومان ښايي د دغو افغان جاسوسانو لپاره يو ستر گواښ رامنځ ته کړي.

د امريکا ولس مشر باراک اوباما د محرمو اسنادو د بربنډېدو وروسته وويل چي دغه بربنډونه يو ناوړه عمل ؤ. نوموړي زیاته کړه چي په اسنادو کي څه نوې خبره نسته. د جولای په 29 مه نېټه د متحده ايالتونو د دفاع وزير رابرټ گېټس په يوه خبري ناسته کي وويل چي دغه وزارت د بربنډونې د څېړلو لپاره د فډرالي امنيتي ادارې ايف بي آی څخه کومک غوښتی دی. پدغه خبري ناسته کي د متحده ايالتونو لوی درستيز مايک مولن هم گډون کړی ؤ چا چي د ويکي ليکس وېبپاڼې پر بنسټ اېښودونکي جوليان ايسانج باندي سختي نيوکي وکړې. مولن وويل:

« ښاغلی ايسانج چي هر څه و وايي دا حقيقت نه سي پټولای چي کېدلای سي د دغې بربنډونې له وجې د ده لاسونه د بعضو ځوانو امریکايي عسکرو او يا هم د افغانو کورنيو په وينو سره سي.»

د ويکي ليکس وېبپاڼې پر مخ بېوؤنکی جوليان ايسانج يو ژورنالست او سياسي کارکوونکی دی

د ويکي ليکس وېبپاڼې پر مخ بېوؤنکی جوليان ايسانج يو ژورنالست او سياسي کارکوونکی دی

د سي اين اين تلويزيون سره د خبرو پر وخت جوليان ايسانج د افغانستان د جگړې په هکله به خپله پاڼو کي اسنادو د خپرولو څخه دفاع وکړه. د نيول سوي امريکايي عسکر ماننگ په هکله د ويکي ليکس چلوونکي وويل چي هغه يو سياسي زنداني دی. د جمعې په ورځ ايسانج و سي اين اين تلويزيوني کانال ته د مايک مولن او رابرټ گېټس لخوا د لگولو سوؤ تورونو په هکله وويل:

« د دوی چلند د منلو وړ نه دی. موږ به هيڅکله د چا تر فشار لاندي را نه سو او خپلو خپرونو ته به دوام ورکړو.»

بربنډو سوؤ اسنادو ښودلې چي د افغانستان په جگړه کي د وژل سوؤ ولسي خلکو شمېر تر هغه څخه زیات دی چي ناټو په رسمي توگه منلې وه. دا پداسي حال کي ده چي د افغانستان حکومت هڅه کوي چي پخپله وينا د منځلارو طالبانو سره خبري پېل کړي. پدې لړ کي د افغانستان حکومت د ملگرو ملتونو څخه هيله کړې چي د ترهگرو د ليسټ څخه د بعضو طالبانو نومان ليري کړي. ملگرو ملتونو ددغه ليسټ څخه د باميانو د پخواني والي محمد اسلام محمدي او په ملگرو ملتونو کي د افغانستان د پخواني استازي عبدالحکيم اورنگ تر څنگ د درو نورو کسانو نومونه له وړاندي لا ليري کړيدي. په نوموړي ليسټ کي لا د 132 کسانو نومان سته چي ورباندي د طالبانو او القايدې سره د اړيکو درلودلو تور لگول کيږي.

ليکونکی: احمدولي اڅکزی

کتونکی: نسيم صابر