200 Lat „Teorii kolorów” Goethego | Kultura | DW | 02.09.2010
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

Kultura

200 Lat „Teorii kolorów” Goethego

W 1810 roku ukazała się „Teoria kolorów“ Goethego. Opisuje on w niej skład poszczególnych barw i ich wpływ na człowieka. Miasto Wetzlar (Hesja) przypomina o tym zdarzeniu „teatralnym spacerem po mieście”.

default

W Wetzlar nad Lahnem młody Jan Wolfgang von Goethe miał na życzenie swojego ojca odbyć praktykę w Wyższym Sądzie Krajowym. Było to w roku 1772. Jednak, zamiast poświęcić się nudnej jurysprudencji, zakochał się nieszczęśliwie w Charlotte Buff, której serce było niestety zajęte. Doświadczenie pełne cierpienia stało się inspiracją do napisania „Cierpień młodego Wertera”. Od tego momentu miasto Wetzlar uznaje się za trzecie, obok Frankfurtu i Weimaru, "miasto Goethego".

Erlebnisstattführung Stadtführung Wetzlar

Scena z "Istoty koloru" w Wetzlar

Na idyllicznej starówce w Wetzlar, na dziedzińcu Lottehof, gdzie Goethe spotkał Charlotte, aktorzy przypominają o innym dziele Goethego, które było mu bliższe, niż wszystkie inne jego dzieła literackie. Podczas pobytu w Rzymie Goethe odkrył zamiłowanie do kolorów. Spędzał dużo czasu w kręgach malarzy i pewnego dnia zapytał ich, jak powstają kolorystyczne odcienie w ich malowidłach. Ponieważ nie otrzymał oczekiwanej odpowiedzi postanowił teoretycznie zająć się kolorami.

Rezultatem tego zainteresowania była opublikowana po raz pierwszy w 1810 roku „Teoria kolorów”. „Jest to książka, nad którą Goethe pracował, podobnie jak nad Faustem, dziesiątki lat. To najobszerniejsze dzieło autora, do którego był szczególnie przywiązany i jest to też rzadko czytana książka”, wyjaśnia Olivier Meyer-Ellendt, który zainscenizował dla odwiedzających Wetzlar sztukę „Istota koloru”.

Goethe kontra Newton

Deutschland Literatur Johann Wolfgang von Goethe

Jan Wolfgang von Goethe

„Podążamy śladami Goethego i innych osób z czasów, kiedy zajmował się on teorią kolorów”- opowiada Meyer-Ellendt. 17 maja 1798 roku spoglądał przez pryzmat na świeżo wybieloną ścianę i oczekiwał, że zobaczy tęczę kolorów.

Założenie to przejął od Newtona, który był zdania, że światło słoneczne można rozszczepić na różne kolory. Goethe nie byłby sobą, gdyby w oparciu o ten eksperyment nie próbował obalić teorii Newtona. Jak mówił pewien siebie o Newtonie: „Jak ten gość się myli!: Białe światło miałoby zawierać w sobie wszystkie inne kolory? Absolutnie bez sensu! Jak może to być prawdopodobne, jeżeli każda barwa już sama w sobie ciemniejsza jest od białego światła?”. Goethe miał odmienne poglądy o istocie kolorów od Newtona, który również występuje w sztuce „Istota koloru”. Zdaniem Goethego kolory powstają w wyniku współdziałania światła i ciemności. Teorię tą opisał dokładnie w swoim dziele.

Kolory i ich percepcja

Inna część teorii kolorów Goethego zajmuje się oddziaływaniem kolorów na człowieka. Goethe opisuje je jako „zmysłowo- obyczajowe oddziaływanie barw”. Również w tej części pracy przedstawia odmienne spojrzenie niż Newton. Ten był zdania, że działanie kolorów ma charakter czysto subiektywny. Dla Goethego barwy mają wpływ na stany emocjonalne człowieka. W inscenizacji Meyera-Ellendta aktorzy powtarzali słowa pisarza:, „Jeśli spoglądasz podczas szarego, zimowego wieczoru w krajobraz przez żółte szkło, twój nastrój poprawia się; spogląda się na świat w zielonym świetle, działa to uspokajająco”.

Weltzar - m iasto przemysłu optycznego planuje wystawę

Wetzler im Lahntal

Wetzlar, most nad rzeką Lahn

Dokładnie rzecz biorąc, dziś już wiemy, że ani teoria Goethego, ani Newtona nie odpowiada rzeczywistości. Fizyce kwantowej zawdzięczamy stwierdzenie, że światło nie składa się z cząstek, a jest czymś jednorodnym. Wetzlar, miasto, w którym działają firmy optyczne jak Lentz czy Hensoldt, chce zebrać historyczną dokumentację dotyczącą teorii kolorów i zorganizować w listopadzie tego roku wystawę „Źrenica i odkrycie kolorów". "Pokazane mają zostać rzadkie eksponaty związane z tym tematem, stare druki i książki, tzw. książki kolorów, nomenklatury i atlasy barw, w których przedstawione są chemiczne składniki farb i paleta kolorów”- informuje Dr. Anja Eichler, kuratorka wystawy.

Do końca sierpnia będzie można w Wetzlar oglądać jeszcze sztukę „Istota koloru”. Pełne humoru przedstawienie jest niewątpliwie interesującym urozmaiceniem podczas zwiedzania miasta.

Daniel Scheschkewitz/ Anna Biel-Glomb

Red.odp. Małgorzata Matzke