1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

فرهنگ و هنر

يداله رويايى: چهره‌اى بيگانه با عادت در شعر مدرن فارسى

مونتِن‌ى، انديشمندِ فرانسوى دورهٌ رنسانس مى‌گويد: «من در همه چيز امر غيرعادى را مى‌جويم». اين چكيدهٌ آن چيزى است كه مى‌توان از نوع ديگرى از ادبيات – به مفهوم عام آن، يعنى تمامى هنرهاى كلامي– و به‌ويژه نوع ديگرى از شعر انتظار داشت؛ ادبيات و شعرى كه از مفهوم رايج و متداول اين دو، و از معناهايشان در واژه‌نامه‌ها فاصله داشته باشد: «ادبيات در ژرفا»!

default

نگاه و زبان شعر رؤيايى، به عنوان نمونه‌اى فارسى از «ادبيات در ژرفا» مرزهاى ملى را زير پا مى‌گذارند، بدون اينكه ريشه‌هاى خويش را فراموش كنند. زبان او گر چه ريشه‌اى عميق در شعر و ادبيات كلاسيك ما دارد، اما همهنگام زبانى است كه سالها شعر جهان و زبانِ جهانى شعر را تحصيل كرده است.

رؤيايى تقليدپذير نيست. مهمترين چيزى كه مى‌توان از او آموخت اين است كه چگونه شاعر مى‌تواند سالها صداى درون و نداى وجدان خود را دنبال كند. مجموعه شعرهاى او گر چه همه نشان از نظم و نظامى دقيق و پشتوانهٌ فكرى كم‌نظيرى دارند، اما تفاوت و نو بودن هر اثر به نسبت اثر قبلى، و اصالت هر يك از آنها به تنهايى، خواننده را به اين وسوسه مى‌اندازد كه براى شاعرِ هر مجموعه نام مستعارى درنظر بگيرد و حتا براى هر يك از آنها همچون «فرناندو پسوآ»ى پرتقالى زندگينامهٌ مستقلى بنويسد. از مجموعهٌ «دريايي»ها گرفته تا «لبريخته‌ها»، از مجموعهٌ «از دوستت دارم»، تا «هفتاد سنگ قبر» و «امضاها».

شاعر –چه ارادى، چه غيرارادي– به يك نياز پاسخ مى‌دهد: «نياز به نقد زبان». نمونه اين پاسخ به «نياز به نقد زبان» را در تمام شعرهاى او، بخصوص در «لبريخته‌ها» و «امضاها» مى‌بينيم.

بسيارى مى‌گويند كه شعر رؤيايى دشوار و غيرقابلِ فهم است. اين داورى از يك نظر نادرست است: زبانِ شعر زبانى از پيش آماده نيست. براى آموختن زبانى كه نمى‌دانيم بايد وقت بگذاريم. شعر هم دانش و تمرين فكرى مى‌خواهد. شعر رؤيايى اگر هم دشوار باشد، دشوارتر از آموختن زبان رياضى نيست. اين دشوارى، سرنوشت شاعر است. و شجاعت او، آزادى اوست در انتخاب داوطلبانهٌ همين سرنوشتش. او را نمى‌شود خواند، بايد تحصيلش كرد.

بهنام باوندپور

  • تاریخ 03.01.2005
  • چاپ چاپ مطلب
  • لینک کوتاه شده http://p.dw.com/p/A6Hz
  • تاریخ 03.01.2005
  • چاپ چاپ مطلب
  • لینک کوتاه شده http://p.dw.com/p/A6Hz