1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

جامعه

مهریه، قیمت‌گذارى بر زن یا روزنه‌اى براى نفس کشیدن؟

در مورد مهریه چه فکر مى‌کنید؟ یک رسم زن‌ستیز یا تنها یک قانون که گوشه چشمى هم به زنان دارد؟ اصلا تا به حال به این فکر کرده‌اید که فلسفه وجودى مهریه چیست؟

default

در مورد مهریه نظریات متفاوتى وجود دارد.

مدافعان حقوق زنان با وجود اینکه این رسم را نوعى توهین به زن تلقى مى‌کنند امابا این وجود در شرایط کنونى، آن را روزنه‌اى براى بهبود نسبى وضعیت زن بعد از جدایى مى‌دانند.

کسانى که معتقد به برابرى حقوقى زن و مرد هستند اغلب مهریه را نوعى قیمت‌گذارى بر زن دانسته و آن را تقبیح مى‌کنند. این افراد معتقدند که ریشه این سنت به نگاه جنسیتى موجود به زن باز مى‌گردد و اینکه زن کالایى است که براى تملک آن باید مثل هر کالاى دیگرى بهایى پرداخت کرد. این تفکر زمانى بیشتر قوت مى‌گیرد که مى‌بینیم در قانون اسلام هرچند مهریه عندالمطالبه است، یعنى هرزمانى که زن بخواهد مرد باید آن را پرداخت کند، اما اگر زن قبل از همبستر شدن با شوهرش از او جدا شده و درخواست مهر نماید تنها نصف مبلغ مهریه به او تعلق مى‌گیرد. این قانون می‌تواند منجر به این باور شود که مهر پولى است که مرد بابت تصاحب جنسى زن به او مى‌پردازد.

علیرغم تمامى این نکات منفى، مهریه اما در وضعیت کنونى قانون مدنى ایران شاید بتواند کورسوى امیدى براى زنان باشد.

نسرین ستوده، وکیل و حقوقدان معتقد است در کشورى که قانون تمام اختیارات و امتیازات را به مرد داده، مهریه مى‌تواند در مواقع خطر به کمک زن بیاید:

« ما وقتى بخواهیم بی‌طرفانه در مورد ‌مهریه قضاوت بکنیم، در یک مجموعه قابل بررسى هست، مجموعه‌اى که از یک طرف ولایت مطلق بچه را به پدر می‌سپارد، شریانهاى قضایى و اجرایى جامعه را به دست مردان می‌سپرد، سیستم قضایى که صریحا ذکر می‌کند که ریاست خانواده از خصایص شوهر هست، حق طلاق را یک جانبه در اختیار شوهر قرار می‌دهد، حق مسکن، حق انتخاب شغل، خروج از کشور و غیره. اینها همه محدودیتهایى است که در زندگى خانوادگى، زن با آنها مواجه است. در مقابل، زنى که خود را در معرض این خطر می‌بیند که بعد از ۳۰ سال زندگى مشترک و از دست دادن تمام امتیازات زنانه و جوانى خودش در معرض طرد از زندگى خانوادگى قرار می‌گیرد و ممکن است با چند بچه راهى کوچه و خیابان بشود، طبیعى است که براى حفظ امنیت آتى خودش مهریه را پیش می‌کشد».

در مقابل اما دیدگاه دیگرى وجود دارد که مى‌گوید علیرغم همه این قوانین تبعیض‌آمیز، دختران نباید به امید مهریه بمانند بلکه باید توانایى‌هاى خود را براى اداره یک زندگى مستقل بالا ببرند و یا از دیگر راهکارهاى قانونى استفاده کنند.

شهلا اعزازى، جامعه‌شناس، از طرفداران این دیدگاه است:

« در شرایط امروزه واقعیت این است که دختر و پسر باید آنقدر استقلال مالی، استقلال اجتماعی، استقلال فکری داشته باشند که‌، بخصوص دخترها، چشم به مهریه ندوزند که زندگی خودشان را از طریق مهریه‌ای که همسر بهشان می‌دهد بخواهند تامین کنند. ما می‌بینیم که مهریه تا به امروز نه تضمین زندگی بوده، نه وقتی که میزان مهریه بالا رفته و زنها توانستند آن را اجرا بگذارند صمیمیت را در زندگی بوجود آورده، و از طرفی باعث شده یکسری از زنها بدون پول بعد از طلاق بیرون انداخته بشوند و هیچ سهمی از اموال خانه نداشته باشند. با افزایش‌ آن هم مردان را به زندان انداختند».

اعزازى به شروط ضمن عقد اشاره مى‌کند و اینکه علیرغم تمامى قوانین تبعیض‌آمیز باز هم زنان مى‌توانند در هنگام وقوع عقد امتیازاتى براى خود قائل شوند:

«درست است که قانون ما هنوز این امکان را به زنان نمی‌دهد، اما موقع ازدواج دخترهای ما می‌توانند بسیاری از چیزها را درخواست کنند. متاسفانه آنقدر که تمرکز روی مهریه و بیشتر یک پرستیژ اجتماعی هست که رویش تاکید می‌کنند، تقریبا هیچکدام از دخترها روی هیچیک از حقوقی که می‌توانند داشته باشند تاکید نمی‌کنند. دخترها در موقع ازدواج شروطی را که می‌توانند اضافه کنند، اضافه کنند. حتا می‌توانند در اموال هم شریک بشوند، اگر بخواهند این شروط را اضافه کنند. این منطقی‌تر به چشم من می‌آید تا بخواهند مهریه را زیاد کنند.»

اما سؤال مهم این است که تا به حال چند درصد از زنانى که مهریه خود را طلب کرده‌اند موفق به دریافت آن شده‌اند؟

نسرین ستوده که بسیارى از موکلانش براى همین مسئله به او مراجعه کرده‌اند، معتقد است که پیچ‌ و خمهاى قانونى، گرفتن مهریه را که حق مسلم زن است بسیار سخت و حتا در بعضى موارد ناممکن ساخته است: