1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

دانش و فناوری

فن‌آوری ويژه برای توانخواهان

بزرگترين نمايشگاه جهان ويژه دستآوردهای فنی برای نابينايان، در روز يازدهم ماه مه گشايش يافت و درهاى آن تا روز سيزدهم ماه مه به روى علاقه‌مندان باز بود.

default

در اهميت توجه به دستآوردهای فنی ويژه توانخواهان همين بس كه بيشتر دستگاه ها و وسيله های راحتی كه برای اين طيف از جامعه اختراع و ساخته ميشوند، دير يا زود مورد استفاده عموم هم قرار ميگيرند. كافی است به دستگاه های كنترل از راه دور اشاره كنيم كه امروزه به هنگام راه اندازی و بهره گيری از دستگاه های متعدد، كار ما را آسان كرده اند. اين دستگاه های كنترل از راه دور، پيش از اينها ويژه اشخاصی ساخته شده بود كه قادر به حركت از جای خود نبودند و برای مثال نميتوانستند تلويزيون يا دستگاه ويدئو خانه را روشن و خاموش كنند.

در نمايشگاه سايت سيتی امسال، مشاهده ميشد كه دستگاه های كمك‌رسانی و اطلاع‌رسانی به نابينايان، بيش از پيش سريعتر، كوچكتر و كم‌خطاتر شده اند. دستگاه های جديدی نيز به نمايش گذاشته شده بودند كه پيش از اين تنها نمونه های يگانه‌اى از آنها در مراكز تحقيقاتی وجود داشت. از آنجا كه كامپيوتر و دستگاه های مربوط به آن، خود به خود در همه شئون زندگی ما رسوخ كرده اند، تعجبی ندارد اگر بگوييم كه دستيابی به برنامه های كامپيوترى، در سرلوحه كار توليدكنندگان توانبخشی قرار داشت. صفحه های نمايشگر ويژه، به نابينا امكان ميداد حتی تصويرهای ساده را زير دست لمس كنند. كامپيوترهای سخنگو با صداهايی كه چندان فاصله ای با كيفيت صدای انسانی ندارند ميتوانند اطلاعات صفحه های اينترنتی را به گوش توانخواهان برسانند و فرد نابينا ميتواند مستقلاً با كمك برنامه هايی كه صفحه ی نمايشگر كامپيوتر را ميخواند، متنها را بخواند، بنويسد و تصحيح كند.

جالب است كه بدانيم آيا اين امكانات برای نابينايان ايرانی نيز به همين ترتيب فراهم شده يا خير. در اين زمينه با آرمان بحري، سرپرست بخش فنی شركت پكتوس گفتگويی داشتيم. شركت پكتوس تا كنون چند دستگاه و برنامه كامپيوتری ويژه نابينايان در ايران ساخته و پرداخته است. آقای بحری در باره مشكلات نرم افزارسازی برای نابينايان ايران گفت: ”مشكل صداسازی برای نابينايان فارسيزبان در اين است كه ما در رسم الخط خودمان حركاتی كه ميخوانيم و با حافظه تشخيص ميدهيم را نمينويسيم. اين كاری است كه كامپيوتر نميتواند برای ما انجام دهد. به خصوص در بسياری موارد، كامپيوتر برای تشخيص تلفظ كلمه در جمله به هوشمندی زيادی نياز دارد.“

حال ببينيم چه نوآوری هايی در نمايشگاه فرانكفورت چشمگيرتر بودند. يكی از تازه های نمايشگاه امسال، روشی است كه فرد نابينا توسط آن ميتواند هم به صورت شنوايی و هم از طريق حس لامسه، مستقلاً صفحه نمايشگر تلفن همراهش را بخواند. از تلفنهای همراه كه در اروپا و امريكا جزو نيازهای روزمره مردم شده اند، تنها برای تلفن كردن استفاده نميكنند. اين دستگاه ها امروزه دارای ساعت، تقويم، دفترچه يادداشت، دستگاه پخش موسيقی و غيره هستند. تا كنون نابينايان نه ميتوانستند از اين امكانات استفاده كنند و نه حتی بر خود تلفن همراه به عنوان وسيله تماس، مسلط باشند. با امكاناتی كه چند شركت كامپيوتری در نمايشگاه سايت سيتی عرضه كردند، اكنون فرد نابينا به خوبی قادر است از اكثر امكانات تلفنهای همراه بهره گيرد. حتی متين گمريل يكی از دست اندركاران شركت بام Baum ميگفت: ”چيزی نمانده كه نابينايان با تلفنهای مبايل خود عكس هم بگيرند.“

مقوله جالب ديگری كه بايد به آن اشاره كنيم، فراهم كردن وسايل راحتی روزانه برای نابينايان است. شركتهايی مانند كايرتِك Caretech و فيرزين Viersinn دستگاه هايی را به نمايش گذاشته بودند كه گاه افراد بينا هم مايل به خريداری آنها بودند. اين دستگاه ها اغلب به اصطلاح سخنگو بودند يعنی آنچه بر روی صفحات نمايشگر آنها ديده ميشد، قابل شنيدن هم بود. رنگياب، ترازوی سخنگو، ضبط صوتهای ويژه و وسايل آشپزخانه تنها چند نمونه از اين دستگاه ها بودند. جالبترين اين گونه دستگاه ها يك رمزخوان بود كه با استفاده از شماره ثبت يك كالا مثلا يك قوطی كنسرو محتوای درون ظرف كالا را برای نابينا ميخواند. جالب اينجاست كه گاهی اين دستگاه اطلاعاتی را به نابينا ميداد كه روی جعبه يا قوطی مورد نظر قيد نشده بود و به اين ترتيب فرد نابينا را در مورد برخی اجناس باخبرتر از افراد ديگر ميساخت.

نوبر ديگری كه در نمايشگاه كامپيوتری ويژه نابينايان جلوه كرد، دستگاه جهت‌يابی ماهواره ای بود. اين گونه دستگاه ها كه تا كنون در اروپا و امريكا در خودروهای گرانقيمت و تاكسيها كار گذاشته ميشوند، قادرند به كمك ماهواره محل دقيق خودرو را مشخص كنند. سپس راننده نشانی مورد نظر خود را در دستگاه تايپ ميكند و دستگاه او را به سوی نشانی يادشده راهنمايی ميكنند. اكنون چنين دستگاهی در قطع كوچك با وزنی كمتر از يك كيلوگرم برای نابينايان ساخته شده و محدود به راه های ماشينرو هم نيست. فرد نابينا ميتواند در خيابانها گاه حتی در كوچه پسكوچه ها برای پيدا كردن راه خود از اين دستگاه كمك بخواهد. باز فرادی بودند كه به چنين دستگاهی برای پياده رويهای طولانی علاقه مند بودن يا سالمندانی كه علاقه داشتند دستگاهی آنها را به يك نشانی مشخص از طريق گويايی و شنوايی راهنمايی كند.

نبايد از نظر دور داشت كه فن‌آوری های ويژه نابينايان اغلب آن قدر گران هستند كه يك فرد نابينا بدون پشتيبانی دولت يا نهادهای عمومی و غير انتفاعي، كمتر ميتواند آنها را شخصا تهيه كند. خوشبختانه دولت و شركتهای بيمه درمانی تا اندازه ای در اين زمينه نيازمندی های نابينايان در اروپا را برميآورد. در اين رابطه از آقای صادقپور سرپرست شركت پكتوس در ايران پرسيديم: ”در ايران همانطور كه احتمالاً ميدانيد متأسفانه پوششی نظير پوشش بيمه ای برای تجهيزات كامپيوتری نابينايی وجود ندارد. لذا تنها تنها تهيه كننده و خريدار اين نوع تجهيزات، سازمانهای دولتی مثل سازمان بهزيستي، آموزش و پرورش استثنايي، ارشاد، سازمان آموزش فنی حرفه ای و سازمانهای ديگر هستند. ميزان خريد اين نوع سازمانها برای تجهيز مراكز عمومی كه محل مراجعه نابينايان هم هست، به نسبت تعداد نابينايان و پراكندگی آنها در استانها، خيلی كم است و ما خيلی اميدوار هستيم كه در ايران هم مانند اينجا، امكان دسترسی فردی نابينايان از از تجهيزاتی نظير آنچه در اينجا ميبينيم، پيش بيايد و سازمانهای دولتی هم از اين گونه توليدات كه از تجهيزات اينجا زياد هم دور نيست، بيشتر تهيه كنند و در اختيار نابينايان قرار دهند.“

حدود شش هزار علاقه مند از توليدات بيش از ۸۰ شركت كامپيوتری در فرانكفورت ديدار كردند. بسياری از اينا بازديد كنندگان در انتظار ارزانتر شدن قيمت فنآوری های ويژه نابينايان هسند و اميدوارند بازار همگانی به برخی از اين وسيله ها علاقه مند شود تا بتوان آنها را به قيمتهای مناسبتری توليد و خريداری كرد. نمونه اين كونه كالاهای مناسب، ساعتهای گويا هستند كه امروزه آنها را ميتوان در اكثر فروشگاه های عمومی پيدا كرد.

  • تاریخ 23.05.2005
  • نویسنده اسكندر آبادى
  • چاپ چاپ مطلب
  • لینک کوتاه شده http://p.dw.com/p/A6Wc
  • تاریخ 23.05.2005
  • نویسنده اسكندر آبادى
  • چاپ چاپ مطلب
  • لینک کوتاه شده http://p.dw.com/p/A6Wc