1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

فرهنگ و هنر

خالق لوليتا كيست؟ نابوكوف يا ليشبرگ؟

لوليتا، دختر نوباوه و يكى از شخصيتهاى معروف ادبيات جهانى بارديگر جنجالى بزرگ برانگيخته است. اين جنجال نه از آن روى است كه لوليتا باز شور در دل مردى سالخورده انداخته و او را از خود بيخود كرده است، كه بيشتر از آن روى كه شخصيت او چندين دهه پيش از آنكه در رمان ولاديمير نابوكوف جان گيرد، در نوول ديگرى از يك نويسنده آلمانى با نام هاينس فون ليشبرگ خلق شده بود.

ولاديمير نابوكوف

ولاديمير نابوكوف

ليشبرگ نوول خود را در سال ۱۹۱۶ با همان نام «لوليتا» منتشر كرده بود و لوليتاى ولاديمير نابوكوف در سال ۱۹۵۶، در نيويورك منتشر شد. با پيداشدن اتفاقى «لوليتا»ى ليشبرگ در ميان دريايى از كتاب اكنون چنين بنظر مى رسد كه منبع واقعى الهام نابوكوف نيز يافته شده باشد. نابوكوف از سال ۱۹۲۲ تا ۱۹۳۷ در برلن زندگى مى كرد، همانجا كه ليشبرگ بعنوان گزارشگر راديو فعاليت داشت.

ليشبرگ در سال ۱۹۱۶ كتابى بنام «ژوكوند لعنتى» منتشر كرد كه يكى از داستانهاى آن را «لوليتا» نام داده بود. بويژه همنام بودن دو داستان ميشاييل مار «Maar»، منتقد سرشناس ادبى را برآن داشت تا بررسى هاى بيشترى در متن دو كتاب انجام دهد.

وى خيلى زود به اين نتيجه رسيد كه لوليتا، قهرمان داستان، دختر نوباوه اى كه در رمان نابوكوف نام آور شد، زاييده ى انديشه ى نويسنده فراموش شده ى آلمانى، هاينس ليشبرگ است.وى در بررسى هردو رمان همانندى هاى بسيارى يافته است كه به هيچ وجه نمى توان آنها را اتفاقى دانست. صرفنظر از سرآغاز هر دو داستان كه همانند و همسانند، شمارى از نامهايى كه در لوليتاى ليشبرگ به چشم مى خورند در داستانها و نمايشنامه هاى نابوكوف نيز تكرار شده اند.

ميشاييل مار ، منتقد سرشناس ادبى آلمان اين پرسش را مطرح مى كند، كه اتفاق تا چنداندازه مى تواند همانندى هاى ميان ليشبرگ و نابوكوف را پديدآورده باشد. تنها مى توان اين احتمال را داد كه نابوكوف در زمانى كه در برلن مى زيسته با نوول ليشبرگ آشنا شده است و پس از آن متن نوول و حتا نام نويسنده را فراموش كرده است. اما سالها پس از آن هنگام اقامت در پاريس ناگهان داستان دختر نوباوه از ضمير ناخودآگاهش تراوش مى كند، بى آنكه به منشأ اصلى آن آگاهى داشته باشد. «لوليتا»ى ديگرى مى آفريند كه در واقع همان «لوليتا»ى ليشبرگ است.
پرويز حمزوى

  • تاریخ 03.05.2004
  • چاپ چاپ مطلب
  • لینک کوتاه شده http://p.dw.com/p/A6JF
  • تاریخ 03.05.2004
  • چاپ چاپ مطلب
  • لینک کوتاه شده http://p.dw.com/p/A6JF