1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

فرهنگ و هنر

"جدایی نادر از سیمین" از نگاه ابراهیم گلستان (بخش اول)

اهدای جایزه گلدن گلوب به فیلم جدائی نادر از سیمین بهانه ای بود تا بار دیگر به سراغ ابراهیم گلستان، نویسنده و سینماگر برویم. گلستان شهرت خود را بیشتر مدیون ساختن فیلم های مستند و داستانی است.

ابراهیم گلستان

ابراهیم گلستان

"موج و مرجان و خارا"، "اسرار گنج دره جنی"، "یک آتش"، "خواستگاری"، "تپه های مارلیک" از جمله کارهای مشهور در کارنامه ی سینمائی ابراهیم گلستان است.


دویچه وله: آقای گلستان، سراسر فیلم "جدایی نادر از سیمین"، مالامال از پرسش‏هایی مربوط به جامعه‏ی ماست. به‏نظر شما، این پرسش‏های اجتماعی ویژه‏ی کشور ما، برای داوران خارجی چه اهمیتی می‏تواند داشته باشد؟ کما این‏که خود آقای فرهادی هم در جایی گفته بود که فکر می کرده،این فیلم بیشتر مورد پسند جامعه‏‌ی ایران است و مصرف داخلی دارد.


ابراهیم گلستان: مسئله‏‌ی فیلم و سینما این نیست که محتوای آن چیست و خارجی آن را می‏فهمد یا نه. کسی که فیلم درست می‏کند، یا نقاشی می‏کند، یا قصه می‏نویسد و یا شعر می‏گوید، در وهله‏ی اول نظریات خودش را می‏گوید. هیچ ارتباطی به این‏که چقدر فروش خواهد رفت و یا چقدر از آن تعریف خواهند کرد، ندارد. فیلم فرهادی، فیلم بسیار بسیار بسیار درجه‏ اولی است. ولی برای من کوچک‏ترین اهمیتی ندارد که فلان مجمع سینمایی در تهران آن را تحریم کند یا فلان مجمع سینمایی در خارج، از آن تمجید کند. در هرکدام از این حرف‏ها مقداری مسائل غیرسینمایی در ذهن کسی که بخواهد نقد کند، کسی که بخواهد حرف بزند، هست. به این‏ها نمی‏شود کار داشت. مسئله و آن‏چه مطرح است، فیلم آقای فرهادی است. به من‏ چه که کسی بدش می‏آید و یا کسی خوش‏اش می‏آید. من بارها دیده‏ام که از فیلم‏های مزخرفی تعریف‏های عجیب و غریبی کرده‏اند و از فیلم‏های خیلی درجه اولی تعریف نکرده‏اند.


پرسش من این نبود که این فیلم برای فروش خوب است یا نه، من می‏گویم مسائلی که بیشتر مربوط به مملکت ما می‏شود و پرسش‏‌هایی است که برای مردم ایران مطرح است، چطور برای یک ژوری خارجی می‏تواند اهمیت داشته باشد؟


این را از خود ژوری خارجی بپرسید. من چه می‏دانم؟!


نکته‏‌ی دیگر در این فیلم، آن تردیدی است که هم در وجود خدمت‏کار خانه وجود دارد و هم در نادر (شوهر سیمین). به نظر شما، آیا این تردید‏ها آن‏گونه که باید، به بیننده هم منتقل می‏شود؟ شما هم وقتی فیلم را دیدید، همین تردیدها را داشتید؟


صحنه‌ای از فیلم جدائی سیمین از نادر

صحنه‌ای از فیلم جدائی سیمین از نادر

اگر از من سئوال می‏کنید، من در مورد خودم می‏توانم حرف بزنم. من وسیله‏‌ی کشف ذهنیات بیننده‏های فیلم را ندارم. هرچه هم بخواهم بگویم، چاخان خواهد بود. من باید بگویم که خودم چگونه فکر می‏کنم.


این تردیدها را در شما هم به‏وجود آورد؟


اصلاً برای من تردید ایجاد نکرد. من با ذهن خیلی آشنایی به کار فرهادی، با این فیلم روبرو شدم. من کار فرهادی را با فیلم "شهر زیبا" و "چهارشنبه‏‌سوری" شناخته بودم و هردوی این فیلم‏ها برای من فوق‏العاده و بی‏نظیر بودند و با همین طرز تفکر هم، "جدایی نادر از سیمین" را تماشا کردم. البته این فیلم فوق‏العاده و خیلی خوب بود.


چه چیز این فیلم به‏‌نظر شما خیلی خوب می‏آمد؟ نکته‏ی برجسته‏ی فیلم از نظر شما کدام است؟


نکته‏‌ی برجسته خود فیلم است، خود ساخته شدن فیلم است. تمام تعریف‏هایی که از یک فیلم می‏کنند که مثلاً عکاسی‏ این فیلم خوب بود، یا موسیقی متن این فیلم خیلی خوب بود، یا دوربین را این‏جا گذاشته بودند یا آن‏جا گذاشته بودند، یا مونتاژ فیلم این‏جور و یا آن‏جور بود، این‏ها ممکن است برای تمام مردم دنیا مطرح باشد، ولی هیچ‏کدام از آن‏ها برای من مطرح نیستند.
آن‏چه برای من مطرح است، مجموع همه‏ی این حرف‏ها است و این فیلم در مجموع این حرف‏ها، درجه اول بوده است. این فیلم فوق‏العاده است؛ تمام شد! سلیقه‏ی خود من این است که مقداری خود به خودی و  جادرجائی باید در نوشته، فیلم و شعر باشد. این فیلم جادرجایی هم داشت ....


منظورتان از جادرجایی چیست؟


یعنی دارید کاری می‏کنید، مثلاً شعر یا مقاله‏‌ای می‏نویسید، یک‏باره چیزی به ذهن‏تان می‏رسد، بدون این‏که قبلاً روی آن فکر کرده باشید. ذهن‏تان آماده است، ولیکن جزو نقشه‏ی کارتان نگذاشته بودید؛ یک‏مرتبه از ذهن‏تان می‏پرد بیرون. باید در همه‏ی کارهای هنری، چنین حالتی وجود داشته باشد. تمام تمرین‏ها برای ایجاد کردن، برای لغت‏شناختن، برای عکس شناختن، باید قبلاً توی ذهن باشد، وقتی می‏نشیند سر کار، آزاد بگذارد که هرچه به ذهن‏اش می‏رسد، از آن صافی رد بشود و بیاید توی کار
فیلم فرهادی این‏طوری است. خیلی از فیلم‏‌ها این‏طور نیستند. در بعضی از فیلم‏ها، وسط کار، فکر می‏کنند که از فلان فیلم تقلید ‏کنند و یا می‏خواهند فلان چیز را هم بگویند. اما این فیلم بافته و منسجم بود. مطالب‏اش به هم بافته شده و حساب شده بود.


گفت و گو کننده: الهه خوشنام
تحریریه: جواد طالعی

در همین زمینه: