1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

جهان

توانخواهى و توانبخشى در اروپا

سال ۲۰۰۳ ميلادى از جانب پارلمان اروپا سال توانخواهان و توانبخشى ناميده شد. طرحها و برنامه هايى كه در اين زمينه در اروپا وجود دارند چيستند؟

تساوى حقوق، استقلال عمل و شركت فعال، شعارهايى هستند كه در سرلوحه كار دست اندركاران توانخواهان و توانبخشى قرار داشته اند و دارند. اما كارنامه اين دست اندركاران در سال گذشته چندان درخشان به نظر نمى آيد. هرچه دامنه برگزارى نشستها، طرحها، پيشنهادها و تبليغات گسترده تر و متعدد تر بوده است، از نتاىج عملى خبر چشمگيرى در دست نيست. نمونه اى مى آوريم: در سال ۱۹۹۴ بندى به اصول قانون اساسى كشور آلمان افزوده شد كه طى آن به صراحت، به تساوى حقوق توانخواهان با ديگر افراد جامعه اشاره شده است. در دسامبر سال ۱۹۹۶سران كشورهاى عضو اتحاديه اروپا در شوراى عالى وزيران، بيانيه اى انتشار دادند و در آن دولتهاى متبوعشان را موظف ساختند كه گامهاى مشخص و موثرى در راه ايجاد تساوى حقوق توانخواهان و رفع هرگونه تبعيض ميان افراد گوناگون در اجتماع بردارند.

اواخر سال ۲۰۰۰ در پى كنفرانسى از سران كشورهاى عضو اتحاديه در جنوب فرانسه، دستور كارى براى رفع نيازمنديهاى اجتماعى توانخواهان تنظيم شد و همانجا بود كه سال ۲۰۰۳ سال ويژه توانبخشى و توانخواهان در پهنه اروپا نامگذارى و تعيين گرديد. كميسيون اروپا با همين هدف، بودجه ويژه اى در اختيار صندوق تامين فعاليتهاى اجتماعى و برنامه موسوم به تساوى حقوق EQUAL درفاصله سال هاى ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۶ گذاشت.

فعاليتهاى اين دو نهاد بايد منجر به جذب بيشتر توانخواهان در بازار كار و شناساندن تواناييهاى آنان به سازمانهاى رسمى و بخش خصوصى مى شد. اما حتى در مرحله قانونى و بخشنامه اى هم دست اندركاران به نتايج چشمگيرى در سال ۲۰۰۳ نرسيدند. كشورهاى عضو اتحاديه ميبايست تا پايان سال جارى ميلادى قانون ويژه رفع تبعيض از توانخواهان را به تصويب ميرساندند. در حالى كه در كشورهاى اسكانديناوى كه عضو اتحاديه نيستند اين قانون سالها است اجرا ميشود، در پهنه اتحاديه اروپا هيچ كشورى قانون ويژه اى عليه مرتكبان تبعيض و تضييق در مورد توانخواهان را ندارد. طبيعى است كه وضع و تصويب قوانين پيشرفته به خودى خود هيچ مشكلى را از پيش پاى توانخواهان برنميدارد و تبليغ مثبت نيز به تنهايى كافى نيست.

تنها يك ششم از كل ۶ ميليون توانخواه در آلمان جذب بازار كار شده اند، با اينكه قانون در اين كشور شركتها و ادارات را ملزم به استخدام اين گروه از افراد جامعه كرده است. هر موسسه اى كه كمتر از پنج درصد شاغلين آن از توانخواهان باشند، بايد سالانه عوارض ويژه اى به عنوان ماليات فوق العاده بپردازد. ولى بسيارى از موسسات حتى اداره هاى دولتى به جاى استخدام توانخواهان به پرداخت اين عوارض گردن مينهند. نماينده توانخواهان در ايالت نورد راين وست فالن JAN HERBIG معتقد است: كسانى كه در امر تساوى حقوق توانخواهان با ديگران، كوتاهى ميكنند، از ياد برده اند كه تنها ۵٪ از توانخواهان معلول مادرزاد هستند و بقيه در كوران زندگى دچار نقص عضو مى شوند. مسئله اى كه ممكن است براى هركسى پيش آيد.

نارسايى ديگرى كه آگاهان مشكلات توانخواهان همواره به آن اشاره ميكنند، وجود كمبودهاى جدى در زندگى روزمره توانخواهان است. براى نمونه تازه در سال ۲۰۰۷ قرار است طبق قانون اتوبوسها و قطارها به پله هاى ويژه اى مجهز شوند تا دارندگان صندليهاى چرخدار مستقلا بتوانند سوار و پياده شوند. هنوز كمتر اداره دولتى داراى آسانسورها و پلكانهاى ويژه معلولين است و بندرت ميشود چراغهاى راهنمايى را پيدا كرد كه توسط صدا نابيناها را متوجه سبزى و قرمزى چراغ كند. اين نمونه ها اهميت سال ويژه توانخواهان را بيشتر و مشخصتر روشن ميكند و نشان ميدهد كه چرا آگاهان به مسائل توانخواهى، از هيچ كوششى براى آشكار ساختن مشكلات اين طيف فروگزار نميكنند.

)عيب آن جمله بگفتى، هنرش نيز بگوى(
در سال جارى پروژه هاى عملى نيز تا اندازه اى آغاز شده يا تقويت شده اند. براى نمونه در شهر كوچك راينسبرگ در نزديكى برلن كه از گردشگاه ها و آسايشگاه هاى برجسته آلمان بشمار ميآيد، يك مهمانسرا با ۱۸۰ اتاق ساخته شده كه از همه امكانات و وسايل راحتى براى توانخواهان برخوردار است. هيچ معلولى در اين مهمانسرا براى انجام كارهاى روزمره و حركت در آنجا به كمك غير نيازمند نيست. علاوه بر اين در نمايشگاه ويژه معلولين كه در ماه اكتبر در دوسلدرف برگذار شد، دستآوردهاى فنى نوينى به نمايش گذاشته شده بود كه شگفتى معلول و غير معلول را برمى انگيخت. يك نمونه برجسته از اين دستآوردها جهت يابهاى مدرنى بود كه به يارى ماهواره ها نابينا را قادر ميسازد با فشار دادن يك كليد نقطه جغرافياى خود را در محلهاى ناشناس با ذكر نام خيابانى كه شخص در آنجا است، تعيين كند. در محل ديگرى از آن نمايشگاه دستگاهى مشاهده ميشد كه تصاوير ساده كامپيوترى را براى نابينايان و كم بينايان برجسته ميكرد.

در زمينه فرهنگى نيز اقدامات عملى متعددى در كشورهاى اروپايى به انجام رسيده است. از سال جارى طرح AUDIO DESCRIPTION بطور جدى گسترش يافته است. طبق اين طرح يك تراك از فيلمهاى سينمايى و تلويزيونى كه بر روى چند تراك ضبط شده اند، به توصيف سمعى اشخاص و اتفاقات در فيلم اختصاص داده ميشود و نابينايان از اين طريق ميتوانند بدون پرسش از غير، از چند و چون فيلم آگاه شوند و مستقلا فيلم تماشا كنند. از اين جالبتر، به رسميت شناختن زبان اشاره ناشنوايان و ناگوياها است كه به ايشان امكان ميدهد در محافل و مراكز رسمى براى انجام كار خود، حق تعيين مترجم داشته باشند.

با همه اين احوال بررسى اقدامات انجام شده نشان ميدهد كه دست اندركاران و سياستگذاران اتحاديه اروپا در جهت رفاه و رفع تبعيض از توانخواهان، بيشتر گامهاى تئوريك برداشته اند و هنوز جاى طرحهاى عملى و اقدامات مشخص و ملموس تا اندازه زيادى خالى است. اگر براى نمونه دولتها توانخواهان را در بدست آوردن و بهره گيرى از دستآوردهاى تكنيكى گرانقيمت، پشتيبانى كنند، گام موثرى در راه رفاه آنان برداشته اند. در زمينه فرهنگى، تبليغى و به اصطلاح نظرى، دست اندركاران بايد در رفع پيشداورى هاى مردم نسبت به توانخواهان بكوشند. هنوز بيشتر مردم خط نابينايان را با يك زبان اشتباه ميكنند و گمان ميكنند اين خط بين المللى است. بسيارى از موانعى كه سر راه توانخواهان قرار دارند، در اذهان مردم نقش بسته اند. آيا به اين موضوع توجه داشته ايد كه ونوس مظهر زيبايى در جهان بدنى است بدون دست و پا؟ چگونه است كه وقتى ما به چنين پديده اى در زندگى واقعى خود روبرو ميشويم ياراى برخورد عادى با آن را نداريم؟

  • تاریخ 18.12.2003
  • نویسنده اسكندر آبادى
  • چاپ چاپ مطلب
  • لینک کوتاه شده http://p.dw.com/p/A5YJ
  • تاریخ 18.12.2003
  • نویسنده اسكندر آبادى
  • چاپ چاپ مطلب
  • لینک کوتاه شده http://p.dw.com/p/A5YJ