1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

جهان

بررسی دو سازمان تروریستی القاعده و داعش

اسامه بن لادن، رهبر شبکه ‌تروریستی القاعده، دشمن شماره یک آمریکا و نماد ‌تروریسم جهانی بود. بن‌لادن کشته شد و "دولت اسلامی" فعالیت خود را آغازکرد. القاعده در حال حاضر چه نیروهایی را در اختیار دارد و تا چه حد تواناست؟

گروه انصار الاسلام، یکی از گروه‌های وابسته به شبکه ‌تروریستی القاعده در بنگلادش، در روزهای پایانی ماه آوریل سال جاری میلادی (۲۰۱۶) مسئولیت کشتار فجیع دو فعال دگرباش این کشور، منان و تونوی، را به عهده گرفت.

تروریست‌های گروه انصار الاسلام در جلوی خانه این دو منتظر ماندند تا آنها از خانه بیرون آیند و سپس به آنها حمله کرده و با کارد و اسلحه آنها را به فجیع‌ترین وجهی به قتل رساندند. در بیانیه این سازمان ‌تروریستی اسلام‌گرا آمده بود که این دو از سال ۱۹۹۸ "روز و شب فعالیت کردند" تا همجنس‌گرایی را در میان مردم توسعه دهند.

این اقدامات ‌تروریست‌های گروه انصارالاسلام، یکی از گروه‌های وابسته به شبکه ‌تروریستی القاعده در بنگلادش، نشان‌دهنده این واقعیت است که القاعده، که روزی زیر فرمان مستقیم اسامه بن‌لادن بود، به رغم فعالیت‌های وسیع جریان‌ تروریستی "دولت اسلامی" (داعش) هنوز فعال است و همچنان به خون‌ریزی ادامه می‌دهد.

Beduinen mit Al-Kaida Fahne in Sinai Archiv 2012

القاعده تندروهای اسلامی را با شعارهای ضدغربی به دور خود جمع می‌کند

اما شبکه ‌تروریستی القاعده که سبب شد در سال ۲۰۰۱ میلادی شعار "مبارزه علیه ‌تروریسم" در آمریکا بوجود آید، در حال حاضر چه نیروهایی را در اختیار دارد و در مقابل جریان تروریستی "دولت اسلامی" تا چه حد تواناست؟

فراز و فرود القاعده

اسامه بن لادن از همان شروع فعالیت شبکه ‌تروریستی القاعده، رهبری آن را به عهده داشت. او کسی بود که نام القاعده را تعیین و مخارج مبارزه اعضا را در افغانستان تامین کرد. چهره او برای نخستین بار در سال ۱۹۸۰ در مبارزه مجاهدان افغان با نیروهای اتحاد جماهیر شوروی سابق مشهور شد.

در آن زمان مسلمانان عرب به کمک برادران هم‌دین‌شان به افغانستان می‌آمدند تا علیه "کافران غاصب" بجنگند. این اتحاد دینی میان جهادگرایان بعدها در سال ۱۹۹۷ توسط اسامه بن لادن و ایمن الظواهری مرد شماره دوی جهادگرایان، به تشکیل شبکه ‌تروریستی القاعده انجامید و جهان را مدت‌ها در ‌ترس فرو برد.

شبکه ‌تروریستی القاعده اردوگاه‌های متفاوتی برای تمرین‌ عملیات ‌تروریستی اعضا بوجود آورد و هدف خود را مبارزه با تاثیرات غرب در جهان اسلام معرفی کرد.

القاعده به تدریج ساماندهی بیشتری یافت. گیدو اشتاین‌برگ، کارشناس امور‌تروریسم در موسسه "بنیاد علم و سیاست " در شهر برلین آلمان می‌گوید: «القاعده همواره ساختاری با سلسله مراتب تعیین شده مشخص داشته است.» و برنامه کشتار در این سازمان با دستور از بالا انجام می‌شده است.

اسامه بن لادن، رهبر پیشین القاعده، چهارسال پس از تشکیل این سازمان قدرت خود را به جهانیان نشان داد. رخداد ‌تروریستی یازدهم سپتامبر سال ۲۰۰۱ میلادی در آمریکا، دردآورترین حادثه ‌تروریستی برای این کشور به حساب می‌آید.

9/11 Rettungskräfte Archivbild 09.11.2001

رخداد ‌تروریستی یازدهم سپتامبر سال ۲۰۰۱ دردآورترین حادثه‌تروریستی در آمریکا بود

بن لادن پس از این حادثه در یک پیام ویدئویی گفت: «به اذن خداوند پایان آمریکا نزدیک می‌شود و من از خداوند طلب می‌کنم این جوانان را به عنوان شهید بپذیرد. آنها برنامه‌ای بسیار بزرگ را اجرا کردند. آنها ما مسلمانان را مغرور کردند و درسی به آمریکا دادند که هرگز فراموش نخواهد کرد.»

انتقام آمریکا از ‌تروریست‌ها آغاز شد و این کشور در همان سال ۲۰۰۱ میلادی نیروهایش را به سوی افغانستان گسیل داشت و به القاعده اعلام جنگ داد. بن‌لادن و نیروهایش به بخش‌های شمالی پاکستان عقب‌نشینی کردند.

با حمله آمریکا به افغانستان نیروهای طالبان کنترل بسیاری از بخش‌های این کشور و همچنین مناطقی در پاکستان را از دست دادند و درآمدشان کاهش یافت. به علاوه، ساختار مرکزی این سازمان آسیب‌هایی جدی دید و فعالیت شخص بن‌لادن نیز به خطر افتاد.

گونتر مایر، پژوهشگر مرکز تحقیقات جهان عرب در شهر ماینس آلمان در این باره می‌گوید: «بن لادن پس از حمله آمریکا به افغانستان به زندگی مخفی روی ‌آورد و ایمن الظواهری، معاون خود را مسئول پیام‌های ایدئولوژیک در سازمانی کرد که دیگر به صورت خودکار و غیرمتمرکز فعالیت می‌کرد.»

اختلافات در رهبری القاعده

پس از حمله آمریکا در سال ۲۰۰۳ میلادی به عراق، "القاعده در عراق" فعالیت خود را در این کشور آغاز کرد. ابو مصعب الزرقاوی، که سال‌ها در افغانستان جنگیده بود، به کمک یاران‌اش، رهبری شاخه عراق القاعده را به دست گرفت.

Irak - IS Führer Abu Bakr al-Baghdadi

ابوبکر بغدادی پیشوای جریان تروریستی "دولت اسلامی"

گونتر مایر، پژوهشگر مرکز تحقیقات جهان عرب در این باره می‌گوید: «ابومصعب الزرقاوی با بمب‌گذاری‌های انتحاری به شدت به افزایش خشونت در این کشور کمک کرد.»

اسامه بن لادن، رهبر پیشین القاعده که در ابتدا با فعالیت‌های شاخه عراق القاعده موافق بود، پس از چندی به همراه بسیاری از سنی‌مذهبان این کشور از سیاست‌‌ خشونت‌طلبانه ابومصعب الزرقاوی علیه شیعیان عراق فاصله گرفت.

دلیل این امر نیز مشخص بود، زیرا بن‌لادن مبارزه با غرب و آمریکا را سرلوحه برنامه‌های خود قرار داده بود، اما ابومصعب الزرقاوی از رهبرانی بود که نفرت از شیعیان و مبارزه با آنان را هدف خود می‌دانست.

گیدو اشتاین‌برگ، کارشناس امور ‌تروریسم در این باره می‌گوید: «بن‌لادن و ایمن الظواهری بارها علیه این سیاست موضع‌گیری کردند.» ایمن الظواهری در سال ۲۰۰۵ میلادی نامه‌ای به ابو مصعب الزرقاوی نوشت و در این نامه کوشید زرقاوی را به تغییر مواضع خود تشویق کند.

اشتاین‌برگ نتیجه می‌گیرد: «این نامه هیچ تاثیری نداشت و همین امر نشان‌دهنده این واقعیت است که القاعده در عراق به طور کامل مستقل عمل می‌کرد.» و به این ‌ترتیب بود که القاعده در عراق از مرکزیت خود جدا شد.

Aiman al-Sawahiri

ایمن الظواهری، جانشین بن‌لادن

در سال ۲۰۰۶ میلادی ابومصعب الزرقاوی در پی حمله آمریکا کشته شد. القاعده عراق گرچه با کشته شدن الزرقاوی ضعیف شد، اما به فعالیت‌هایش ادامه داد. از همین گروه ‌تروریستی بود که بعدها جریان ‌تروریستی "دولت اسلامی" سربرآورد؛ سازمانی که از القاعده فاصله گرفت و دشمنی عمیقی با این سازمان پیدا کرد.

کشته شدن اسامه بن لادن

در دوم ماه مه سال ۲۰۱۱ در پی حمله نیروهای آمریکا به مخفی‌گاه بن‌لادن در پاکستان رهبر القاعده کشته شد. باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا، این "خبر شادی‌بخش" را از طریق تلویزیون به اطلاع جهانیان رساند.

گیدو اشتاین‌برگ، کارشناس امور ‌تروریسم در موسسه "بنیاد علم و سیاست " در این باره می‌گوید گرچه بن‌لادن قدرت گذشته خود را از دست داده بود و دستورات‌اش مثلا در ارتباط با فعالیت القاعده در یمن اجرایی نشد، اما تاثیرگذاری دستورهای او هنوز در میان هواداران‌اش محسوس بود.

به نظر اشتاین‌برگ گرچه بن‌لادن هرگز ادعای رهبری دینی نکرده بود، اما هواداران‌اش به او چون رهبری دینی می‌نگریستند و به او علاقه ویژه‌ای داشتند.

Abu Mussab al-Sarkawi

ابومصعب الزرقاوی رهبر پیشین شاخه عراق القاعده

ایمن الظواهری، جانشین بن‌لادن در سال‌های پس از مرگ او نتوانست جهادگرایان جوانان را چون بن‌لادن شیفته خود سازد. گیدو اشتاین‌برگ این امر را دلیل جدا شدن بیشتر جهادگرایان جوان سراسر جهان از بدنه القاعده و پیوستن به جریان ‌تروریستی "دولت اسلامی" می‌داند. با تشکیل جریان ‌تروریستی "دولت اسلامی" در سال ۲۰۱۴ شبکه القاعده با مشکلات بیشتری روبرو شد.

تقویت گروه‌های‌ تروریست محلی

اما شبکه ‌تروریستی القاعده همواره خود را با شرایط موجود تطبیق می‌دهد. ایمن الظواهری از هواداران خود خواست به جای کشتن مردم عادی، آن گونه که جریان‌ تروریستی "دولت اسلامی" انجام می‌دهد، به انجام ماموریت‌های کمکی منطقه‌ای خود ادامه ‌دهند.

این سیاست منطقه‌ای اکنون نیز همچنان بر شبکه‌ تروریستی القاعده و گروه‌های نزدیک به آن مسلط است. این گروه‌ها گرچه سیاست القاعده مرکزی را قبول دارند، اما زیر نظر رهبری منطقه خود فعالیت می‌کنند و دستورات رهبر خود را اجرا می‌کنند.

جبهه اسلام‌گرای افراطی نصرت که با شبکه ‌تروریستی القاعده هم‌پیمان است، در سوریه چندان قوی نیست. گیدو اشتاین‌برگ بر این نظر است که گروه نصرت در سوریه "با دیگر گروه‌های مخالف همکاری می‌کند و وظیفه اصلی خود را حمایت از مردم منطقه تعیین کرده است."

اشتاین‌برگ بر این نظر است که "سیاست القاعده در این مرحله سیاستی مصلحت‌گرایانه برای رسیدن به هدف است؛ سیاستی اسلام‌گرایانه در مقابل سیاستی سلفی‌گرایانه."

القاعده بر این نظر است که سیاستی که با همه دنیا در می‌افتد و مخالفان را به طور آشکار به شنیع‌ترین وضعی نابود می‌کند، نمی‌تواند به هدف برسد. گیدو اشتاین‌برگ در این باره می‌گوید: «این سیاست سبب شده "دولت اسلامی" با تمام دنیا در جنگ باشد.»

Syrien IS Al-Nusra Front Kämpfer

جبهه اسلام‌گرای نصرت با شبکه تروریستی القاعده هم‌پیمان است

در چنین شرایطی دشمنی میان القاعده و دولت اسلامی افزایش یافته و القاعده به این نتیجه رسیده که دولت اسلامی باید از میان برود. و همین سیاست راهبردی القاعده است که سبب شده این سازمان به شدت خطرناک شود و قدرت ماندن یابد.

القاعده هرجای دنیا که فعالیت می‌کند با مردم درمی‌آمیزد. البته گرچه دیگر از سلسله مراتب سازمانی در این سازمان خبری نیست، اما اعضای این گروه‌ها از رهبران محلی خود فرمان می‌گیرند. گروه‌های وفادار به القاعده مرکزی هنوز هم در سوریه، شمال آفریقا یا بنگلادش علیه تاثیرات غرب می‌جنگند.

اعضای القاعده در مناطق مختلف جهان برای دستیابی به هدف‌های خود دیگر در پی کنترل مردم نیستند، بلکه می‌کوشند به آنها نزدیک شوند و با کمک به آنها پشتوانه‌ای قوی برای خود در اجتماع بیابند. و مبارزه با چنین پدیده ای بسیار مشکل است.

در همین زمینه:

مطالب مرتبط