1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

جهان

افزایش جمعیت و پیامدهای آن

جمعیت ایران که ۳۴ درصدش را زیر ۱۵ ساله‌ها تشکیل می‌دهند جامعه‌ای جوان محسوب می‌شود. و همین جوانان که امیدهای هر جامعه‌ای به شمار می‌روند در شرایطی می‌توانند معضل و مشکل باشند. جمعیت ایران در دو دهه‌ی گذشته افزایشی ۶۰ درصدی داشته است. در سالهای گذشته نیز، هر سال، ۲ تا ۳ درصد به نیروی کار کشور افزوده شده، بدون این که متناسب با این افزایش، شغلها و امکانات تازه فراهم شود.

خيابان انقلاب در تهران

خيابان انقلاب در تهران

تازه‌ترین آمار سازمان ثبت احوال کشور حکایت از آن دارد که در سه ماهه‌ی نخست سال جاری ۳۰۶ هزار و ۱۴۹ کودک در ایران متولد شده‌اند. بنا به گفته‌ی محمدرضا آیت‌الهی، رئیس این سازمان، در همین مدت ۹۲ هزار و ۱۶۷ نفر در کشور فوت کرده‌اند. و به این ترتیب تا پایان امسال حدود ۸۵۰ هزار نفر به جمعیت ایران افزوده می‌شود.

افزایش جمعیت، یکی از مشکلات اصلی کشورهای در حال توسعه محسوب می‌شود که جمعیت‌شان حدود پنج برابر جمعیت کشورهای توسعه یافته است. تحقیقات سازمان ملل حکایت از آن دارد که جز در برخی از کشورهای شرق آسیا، که بر اثر اتخاذ سیاستهای صحیح، افزایش جمعیت هنوز عامل افزایش فقر نبوده، در اغلب کشورهای دیگر گسترش فقر، بیکاری و آسیبهای اجتماعی نسبتی مستقیم با میزان رشد جمعیت دارد. مطابق گزارش بانک جهانی، ایران در فاصله‌ی سالهای ۱۹۹۰ تا ۲۰۰۴ میلادی با متوسط رشد دو درصدی، پس از کویت، کمترین رشد جمعیت را در میان ۱۹ کشور خاورمیانه و شمال آفریقا داشته است. بانک جهانی تخمین می‌زند که آهنگ رشد جمعیت ایران که در سالهای اخیر رو به کندی گذاشته دو دهه‌ی دیگر به زیر یک درصد برسد. در فاصله‌ی دو سر شماری سالهای ۱۳۵۵ و ۱۳۶۵ سالانه نزدیک به ۴ درصد به جمعیت ایران افزوده شده. این میزان در دو دهه‌ی بعد کاهش یافته، و بنابر گزارش تیرماه بانک مرکزی جمهوری اسلامی میزان رشد جمعیت در سال گذشته ۱ و ۴ دهم درصد بوده است.

آنچه در افزایش جمعیت کشور بیش از هر چیز موجب نگرانی است، افزایش شهرنشینی و تراکم بیش از حد در شهرها، و جوانی جمعیت است. مطابق آمار بانک مرکزی نزدیک به ۴۶ میلیون از ۶۸ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر جمعیت ایران در سال ۸۴ را شهرنشینان تشکیل می‌دهند. شهر نشینی نزدیک به ۶۸ درصد جمعیت، در حالی که امکانات شهرهای بزرگ متناسب با آن رشد نمی‌کند نابسامانیهای بسیاری را به وجود آورده است. همچنین تراکم بیش از حد ساکنان شهرهای بزرگ در کنار نبود یک سیستم حمل و نقل موثر در کنار مشکلات دیگر، موجب اتلاف انرژی و سرمایه‌های عظیمی می‌شود. در حالی که متوسط تراکم جمعیت ایران ۴۱ و ۶ دهم نفر در هر کیلومتر مربع محاسبه شده تهران با ۳۵۲ نفر در همین مساحت متراکم‌ترین استان کشور است. پس از تهران، استان گیلان قرار دارد که با دو میلیون و ۴۰۰ هزار نفر جمعیت، حدود ۱۵۰ نفر را در هر کیلومتر مربع خود جا داده است. با این همه اخیرا معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی گیلان، ارسلان دادشی، به ایرنا گفته است که در سالهای اخیر رشد جمعیت در این استان کاهشی چشمگیر داشته و به ۷ دهم درصد تنزل یافته است.

جوانی جمعیت یکی از شاخصهای برآورد میزان توسعه‌ی اقتصادی محسوب می‌شود. نزدیک به ۳۴ درصد جمعیت ایران را کودکان زیر ۱۴ سال تشکیل می‌دهند. اگر میزان بیکاری را مطابق آمار رسمی ۱۲ درصد هم در نظر بگیریم با توجه به روند کند اشتغالزایی و مهمتر از آن تبدیل شدن نوزادان دو دهه‌ی پیش به نیروهای کار دو دهه‌ی ۸۰ و ۹۰ خورشیدی، جامعه‌ی ایران اکنون بیش از هر زمانی با «جوانی» خود دچار مشکل است. به این ترتیب همچنان که خبرگزاری ایسنا از گزارش ماه ژوئن واحد اطلاعات اقتصادی اكونومیست نقل می‌کند به رغم کاهش میزان رشد سالانه جمعیت به ۱ و ۳ دهم درصد در پنج سال آینده، نیروی کار با افزایشی ۲و ۷ دهم درصدی در همین زمان روبرو خواهد بود؛ نیروی جوانی که باید خیلی پیشتر برایشان فکری می‌شد.

بهزاد کشمیری‌پور، گزارشگر صدای آلمان در تهران
  • تاریخ 09.08.2006
  • چاپ چاپ مطلب
  • لینک کوتاه شده http://p.dw.com/p/A3yK
  • تاریخ 09.08.2006
  • چاپ چاپ مطلب
  • لینک کوتاه شده http://p.dw.com/p/A3yK