1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

Πολιτική

12η Documenta στο Κάσελ: Η σπουδαιότερη έκθεση τέχνης στον κόσμο

Ο Γερμανός πρόεδρος της Δημοκρατίας Χορστ Κελερ, θα είναι αύριο ο πρώτος επίσημος επισκέπτης της 12ης Documenta στο Κάσελ. Η Documenta θεωρείται η σπουδαιότερη έκθεση σύγχρονης τέχνης στον κόσμο και γίνεται κάθε 5 χρόνια από το 1955 στη μικρή γερμανική επαρχιακή πόλη.

O σταρ μάγειρας Ferran Adria

O σταρ μάγειρας Ferran Adria

Η Documenta στο Κάσελ είναι για την τέχνη ότι περίπου η σύνοδος των G8 για την πολιτική. Πειραματίζεται, δίνει κατευθύνσεις χωρίς να δεσμεύεται και έμφαση στις αναδυόμενες οικονομικά χώρες όπως την Κίνα και την Ινδία.

Είναι η μοντέρνα εποχή η αρχαιότητά μας, τι είναι η ζωή και τι μπορούμε να κάνουμε για την παιδεία μας, είναι τα τρία βασικά ερωτήματα που έθεσαν ο καλλιτεχνικός διευθυντής Roger Buergel και η επιμελήτρια σύζυγος του Ruth Noak. Τις απαντήσεις καλείται να δώσει το φιλότεχνο και εν προκειμένω διαβασμένο κοινό μέσα από τα 500 των 113 ή καλύτερα των 112 καλλιτεχνών, ανάμεσά τους καλλιτέχνες από τη Νιγηρία, την Αργεντινή, την Παλαιστίνη, το Ισραήλ, την Πολωνία. Ουδείς πάντως από την Ελλάδα.

Η έκθεση εκτυλίσσεται σε 7 σημεία της πόλης, μουσεία, αίθουσες τέχνης ή νέες κατασκευές ειδικά για την Documenta. Αυτή τη φορά όμως ο καλλιτέχνης έκλεψε την παράσταση πριν καν αυτή ξεκινήσει, δεν θα είναι παρών στο Κάσσελ. Πρόκειται για τον Ισπανό σταρ μάγειρα Ferran Adrià και το εστιατόριό του El Bulli, το οποίο βρίσκεται 70 χλμ μακριά από την Costa Brava. O Ferran Adrià πειραματίζεται με γεύσεις, χρώματα, θερμοκρασίες και αρώματα. Ακόμα και πολύχρωμε φούσκες από αέρα μπορεί να αποτελούν ένα από τα 30 πιάτα τα οποία γεύονται οι τυχεροί πελάτες του. Το εστιατόριο του λειτουργεί λίγους μήνες μόνο το χρόνο και τον υπόλοιπο καιρό ο Ferran Adrià πειραματίζεται. Γιατί όμως ο Roger Buergel κάλεσε τον Ferran Adrià στην Documenta:

«Τον θαύμαζα πάντα για το πώς μπορεί να μεταμορφώνει τις γεύσεις σε εικόνα. Και όταν δοκίμασα τις μεταμορφώσεις της mousse au chocolat πείστηκα πως είναι πολύ σημαντικός για την 12η Documenta.»

Ο μικρόσωμος, μελαχρινός, καλοσυνάτος Ferran Adrià, δεν θεωρεί τον εαυτό του καλλιτέχνη, παρόλο που είχε προτάσεις από 150 καλλιτέχνες να κάνει κάτι μαζί τους στην Documenta και παρόλες τις προτάσεις από 30 εκθέσεις σε όλο τον κόσμο. Σε όλους είπε όχι, τελικά και στην Documenta. O Ferran Adrià βρέθηκε μόνο για λίγο στο Κάσελ για να δηλώσει ενώπιον 30 περίπου δημοσιογράφων:

«Όλοι με ρωτάνε εδώ ποιο θα είναι το δικό μου έργο. Ξέρω πως είναι δύσκολο να καταλάβετε πως ένα περίπτερο θα βρίσκεται έξω από τα όρια της Documenta και αυτό 2.000 χλμ μακριά. Καταλαβαίνω την απογοήτευσή σας αλλά η μαγειρική δεν χωράει σε ένα μουσείο.»

Μέχρι την τελευταία στιγμή ο καλλιτεχνικός διευθυντής διέψευδε πως ο Ferran Adrià δεν θα είναι στο Κάσελ. Κρίμα πάντως για την Documenta που δεν κατάφερε να ολοκληρώσει την ενδιαφέρουσα αυτή ιδέα. Γιατί τι να πεις για γεύσεις και για πιάτα αριστουργηματικής ομορφιάς που σου διηγήθηκαν. Ο κ. Buergel αποφάσισε τώρα να στέλνει δυο άτομα κάθε μέρα αεροπορικώς στην Ισπανία να δειπνούν στο ειδικά κρατημένο τραπέζι στο El Bulli για την Documenta. Εμείς ρωτήσαμε πάντως τον Καταλανό μάγειρα για την Ελλάδα και την ελληνική κουζίνα:

«Έχω πάει στην Ελλάδα και έχω πολλούς φίλους εκεί. Η ελληνική κουζίνα είναι υψηλής ποιότητας. Άλλωστε μοιάζουμε πολύ Ισπανοί και Έλληνες.»

Ας παραμείνουμε ακόμα λίγο στα μεγάλα γεγονότα της Documenta. «H μετανάστευση της φόρμας» είναι ένα ακόμα θέμα που απασχόλησε την έκθεση. Ο διάσημος κυρίως στη χώρα του Ai Wei Wei επιχείρησε μια εντυπωσιακή απάντηση. 1001 Κινέζοι θα μεταφερθούν μέχρι τις 9 Ιουλίου στο Κάσελ. 200 άτομα κάθε εβδομάδα θα διαμένουν σε ένα πολυτελές παράπηγμα, σε ένα παλιό εργοστάσιο της VW. Τα στενά δωμάτια των 10 κρεβατιών χωρίζονται με λευκές κουρτίνες. Ρωτήσαμε τον Ai Wei Wei για το μήνυμα του έργου του στο Κάσελ:

«Δεν μπορώ να σας πω τίποτα για το μήνυμα του έργου μου.»

Ο Ai Wei Wei δεν μπόρεσε να μας πει τίποτα για το έργο του όπως και για την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Κίνα. Μέσα από το ίντερνετ κάλεσε τους συμπατριώτες του να πάρουν μέρος στην έκθεση και αυτοί ανταποκρίθηκαν πρόθυμα. Το έργο του κοστίζει 3,2 εκατομμύρια ευρώ και χρηματοδοτείται από δυο ελβετικά ιδρύματα και μια γκαλερί. Κατά τη γνώμη μας το εγχείρημα θα είχε μεγαλύτερη βαρύτητα εάν η επέλαση των 1001 Κινέζων γινόταν μαζικά, όχι τμηματικά και δεν διέμεναν σε ένα απόκεντρο σημείο της πόλης. Η παρακολούθηση της ζωής τους από το φιλοθεάμον κοινό, έστω και για ορισμένα διαστήματα της ημέρας είναι το πιο ισχυρό και το πιο αδύναμο σημείο του έργου του.

Η υπόλοιπη Documenta κινείται ανάμεσα στην εντυπωσιακή ποιότητα και σε ορισμένα τμήματα στην πλήξη. Όπως για παράδειγμα στο νεοσκασκευασθέν Aue Pavillon, έκτασης 10.000 τ.μ από πλεξιγκλάς που φιλοξενεί στην πλειονότητα τους χιλιοειδωμένες κατασκευές και πίνακες. Η Documenta έχει να παρουσιάσει όμως και εξαιρετικά έργα. Στο μουσείο Fridericianum, ένα από τα κεντρικά σημεία στην Documenta η Isole de Freitas από τη Βραζιλία έχει φιλοτεχνήσει ένα μνημειώδες γλυπτό από πλεξιγκλάς και μέταλλο. Μοιάζει σαν τεράστια κύματα να έχουν κατακλύσει μια ολόκληρη αίθουσα. Η καμπυλωτή αρχιτεκτονική του έργου εκτείνεται και έξω από την αίθουσα.

Στην αίθουσα Documenta, όπως αποκαλείται ανακαλύψαμε το ζωγραφικό έργο του

45χρονου Γιούργκεν Στόλχαν, ο οποίος ζει και εργάζεται στην Κολωνία. Μια σύνθεση με 13 πίνακες μεγάλων διαστάσεων. Παραστατική ζωγραφική, λεπτοδουλεμένη σαν κέντημα με εικόνες από τη στρατιωτική βιομηχανία του Κάσελ την περίοδο του β παγκοσμίου πολέμου.

«Το έργο μου μοιάζει με φωτογραφία λέει ο καλλιτέχνης, και διάλεξα την κιμωλία ως μέσον γιατί είναι ένα μέσο απλό και αθόρυβο και μπορώ να ζωγραφίζω εύκολα.»

Η Documenta στο Κάσελ ολοκληρώνεται στις 23 Σεπτεμβρίου. Ανθρωπιστικές οργανώσεις όμως διαμαρτύρονταν πως η τέχνη θα πρέπει να απαντά στο ερώτημα τι είναι ζωή με πιο σαφή τρόπο και να παίζει πιο ενεργό ρόλο στα θέματα καταπάτησης ανθρωπίνων δικαιωμάτων όπως στο Νταρφούρ και αλλού. Οφείλουμε πάντως να αναγνωρίσουμε στην Documenta πως παραμένει η πιο ευαισθητοποιημένη πολιτικά έκθεση σύγχρονης τέχνης.

Μαρία Ρηγούτσου