Πάνω από 300.000 τα θύματα της ναζιστικής «ευθανασίας» | Πολιτική | DW | 27.01.2011
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

Πολιτική

Πάνω από 300.000 τα θύματα της ναζιστικής «ευθανασίας»

66 χρόνια από την απελευθέρωση του Άουσβιτς. Διεθνής Ημέρα Μνήμης των ναζιστικών Εγκλημάτων η σημερινή και στη Γερμανία Ημέρα του Ολοκαυτώματος. Μια αναφορά στα θύματα της «ευθανασίας» που ξεπερνούν τα 300.000.

default

Πύργος Γκράφενεκ κοντά στην Τυβίγγη: εξοντώθηκαν 11.000 σωματικά ανάπηροι (13.12.1940)

Πριν από 71 χρόνια, τον Ιανουάριο του 1940, η ναζιστική κυβέρνηση έθεσε σε εφαρμογή την «Επιχείρηση Τ4» (Τ4= Tiergartenstrasse 4 / διεύθυνση κτιρίου). Πρόκειται για την κωδικοποιημένη ονομασία των ‘Κεντρικών Γραφείων Συντονισμού και Υλοποίησης της Ευθανασίας’ στο Τρίτο Ράιχ.

Τα πρώτα θύματα της «ευθανασίας»

Brandenburg an der Havel: Brücke am Mühlentorturm

Βρανδεμβούργο: σε αυτή την ειδυλλιακή πόλη έγινε η έναρξη της "επιχείρησης ευθανασίας"

Αμέσως μετά έλαβαν χώρα οι πρώτες εξοντώσεις ψυχασθενών στην Παλιά Φυλακή του Βρανδεμβούργου. Φέτος οι αρχές του δήμου του Βρανδεμβούργου αποφάσισαν (06.01.2011) την ίδρυση Μουσείου Μνήμης των Θυμάτων Ευθανασίας στην πόλη τους.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία τα θύματα που εξοντώθηκαν στην Παλιά Φυλακή του Βρανδεμβούργου ξεπερνούν τα 9.000. Γύρω στα 800 ήταν Γερμανοί εβραίοι και εξοντώθηκαν όχι επειδή ήταν ψυχικά άρρωστοι, αλλά λόγω της φυλετικής καταγωγής τους, διότι αυτή καθ’ εαυτήν «η ύπαρξή τους ερχόταν σε αντίθεση με τον νόμο περί προστασίας της καθαρότητας του γερμανικού αίματος» και «με την βελτίωση των χαρακτηριστικών της γερμανικής φυλής».

Να σημειώσουμε εδώ ότι η «επιχείρηση Ευθανασία» εφαρμόστηκε μόνον σε Γερμανούς υπηκόους και όχι σε ξένους.

Η δρ. Άστριντ Λάι, ειδική στην ιστορία της ναζιστικής ιατρικής και διευθύντρια του νέου μουσείου, εκτιμά πως το μουσείο αυτό είναι αναγκαίο για ανθρωπιστικούς και ηθικούς λόγους.

Ηθικούς, διότι ήταν ο μόνος από τους πέντε τόπους δολοφονίας πολιτών βάσει της «ευθανασίας» που δεν είχε μουσείο, και ανθρωπιστικούς, διότι με την ίδρυση του μουσείου: «Ευελπιστούμε να στηρίξουμε ανθρωπιστικά τους απογόνους των θυμάτων, που εξακολουθούν να αναζητούν τα ίχνη των δολοφονημένων συγγενών τους. Από την άλλη επιδιώκουμε να διαφωτίσουμε τους νέους ανθρώπους με σεμινάρια και προγράμματα επιμόρφωσης για το θέμα της ευθανασίας».

Η συλλογική μνήμη τα «αγνοεί»

BdT Deutschland Berlin Denkmal der grauen Busse

Το Μνημείο των Γκρίζων Λεοφωρείων στο Βερολίνο: έτσι μετέφεραν τους ασθενείς στους τόπους εξόντωσης

Στην αναβάθμιση της έρευνας για την ευθανασία που εφάρμοσαν οι ναζί από το 1940 μέχρι το 1944 έπαιξαν καθοριστικό ρόλο 30.000 φάκελοι ψυχασθενών και διανοητικά καθυστερημένων από τη ναζιστική εποχή που βρέθηκαν το 1990 στα κεντρικά γραφεία της STASI (Zentrale des Ministeriums für Staatssicherheit) της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Στους φακέλους αυτούς βρέθηκαν για πρώτη φορά και ναζιστικές αφίσες που ‘ενημέρωναν’ τους Γερμανούς πολίτες για το κόστος ενός ψυχικά ασθενή ή ανίατα άρρωστου (6.000 μάρκα ετησίως), κόστος το οποίο, όπως έγραφαν οι αφίσες, «διατάρασσε την ευημερία και την κοινωνική γαλήνη του άρειου γερμανικού λαού».

Έκτοτε η έρευνα για την «ευθανασία» των ναζί έχει πάψει να είναι ταμπού, αν και η κοινή γνώμη αγνοεί ακόμη τις πραγματικές διαστάσεις της. Πολλοί Γερμανοί αγνοούν ότι ανάμεσα στα θύματα ήταν και 5.000 παιδιά διανοητικά καθυστερημένα ή με ανίατες ή κληρονομικές, εκφυλιστικές ασθένειες.

Η κ. Λάι χαρακτηρίζει τα θύματα της «ευθανασίας» σαν «ξεχασμένα θύματα» του ναζισμού και υπογραμμίζει ότι «τα τελευταία δέκα χρόνια έγιναν μια σειρά μεγάλα διεπιστημονικά ερευνητικά προγράμματα που διαλεύκαναν το θέμα της 'ευθανασίας' την εποχή του ναζισμού. Αλλά και μόνον το γεγονός ότι μετά από 71 χρόνια από την έναρξη της επιχείρησης 'ευθανασία' δημιουργείται στο Βρανδεμβούργο Μουσείο Μνήμης για τα θύματα αποδεικνύει πως το θέμα αυτό δεν έχει αποτυπωθεί στη συλλογική μνήμη, όσο θα έπρεπε».

200.000 καταγεγραμμένες ιστορίες «ευθανασίας»

Auschwitz-Akten

Το αρχείο του Μπαντ Άρολσεν: χιλιόμετρα φακέλων για το ολοκαύτωμα και τα θύματα της ευθανασίας

Φέτος Γερμανοί ιστορικοί διαφόρων ειδικοτήτων ολοκλήρωσαν μετά από τριετή ταξινόμηση, επανεξέταση και καταγραφή τα στοιχεία για περίπου 200.000 θύματα της «ευθανασίας». Ο κατάλογος δεν είναι ονομαστικός, αλλά περιλαμβάνει τα τοπικά ή ομοσπονδιακά αρχεία, όπου φυλάσσονται οι προσωπικοί φάκελοι των θυμάτων.

Τελικά ποιος είναι ο πραγματικός απολογισμός της «επιχείρησης ευθανασία»;

Η ιστορικός Άστριντ Λάι υπολογίζει ότι τα θύματα ξεπερνούν τις 300.000 και αυτό διότι, όπως διευκρινίζει, σε αυτά συγκαταλέγεται και ένας απροσδιόριστος, αλλά οπωσδήποτε μεγαλύτερος αριθμός δολοφονημένων πολιτών «σε ιδρύματα της κατεχόμενης Πολωνίας, στα στρατόπεδα συγκέντρωσης ή στη λεγόμενη ‘αποκεντρωτική επιχείρηση ευθανασίας’ όπου δολοφονήθηκε άγνωστος αριθμός ασθενών σε διάφορα τοπικά ιδρύματα. Γι’ αυτό υπολογίζουμε με τουλάχιστον 300.000 θύματα.»

Βιβή Παπαναγιώτου

Υπεύθ. σύνταξης: Σπύρος Μοσκόβου