1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

Κοινωνία & Πολιτισμός

Ο Πλήθων στη Γερμανία

Λεγόταν Γεμιστός, αλλά προτίμησε το Πλήθων που θυμίζει περισσότερο το Πλάτων. Υπήρξε βυζαντινός φιλόσοφος. Σήμερα στη Γερμανία τον ανακαλύπτουν ως πρόδρομο των επικριτών του μονοθεϊσμού.

default

Σε λίγες ημέρες εορτάζεται η γέννηση του Χριστού, του υιού του υπέρτατου όντος, αυτού που αλλού αποκαλείται Θεός και αλλού ονομάζεται Αλλάχ, εξαρτάται από το αν βρισκόμαστε στην επικράτεια της μιας ή της άλλης μεγάλης μονοθεϊστικής θρησκείας. Η αστείρευτη ανθρώπινη φαντασία όμως έχει επινοήσει και άλλες μορφές, στους ώμους των οποίων εναποθέτει τα ανερμήνευτα του κόσμου, για παράδειγμα το δωδεκάθεο των αρχαίων Ελλήνων.

Νοσταλγός του δωδεκαθέου

Και νοσταλγοί του υπήρξαν πολλοί ανά τους αιώνες, για παράδειγμα ο δεινός πλατωνιστής των αρχών του 15ου αιώνα Γεώργιος Γεμιστός ή Πλήθων, ο σοφός γέρων του Μυστρά, όπου αποσύρθηκε κατά τα τελευταία χρόνια της βυζαντινής αυτοκρατορίας, ο συμβουλάτορας των αυτοκρατόρων Μανουήλ 2ου και Ιωάννη 8ου, αυτός που άφησε άναυδους με τη ρητορική του ικανότητα τους ανθρωπιστές της Φλωρεντίας κατά την Οικουμενική Σύνοδο του 1438, αυτός που ενέπνευσε τον Κοσμά Μέδικο να ιδρύσει την νέα πλατωνική ακαδημία. Τον θυμηθήκαμε όχι μόνο λόγω των ημερών. Πρόσφατα κυκλοφόρησε στη Γερμανία ένας συλλογικός τόμος για τη ζωή και το έργο του με τίτλο: «Πλήθων. Μεταρρυθμιστής πολιτικός, φιλόσοφος, λάτρης των αρχαίων θεών», μια έκδοση του οίκου Διαφανής, που εξειδικεύεται στη διάδοση της σκέψης πρωτότυπων πνευμάτων που συνήθως δρουν έξω από την ακαδημαϊκή πεπατημένη. Ο Πλήθων λοιπόν σε μια σειρά πραγματειών δίπλα στον Ιταλό φιλόσοφο Τζόρτζιο Αγκάμπεν και τον Γάλλο Μωρίς Μπλανσό.

Οι ακρότητες του μονοθεϊσμού

Ξέρουμε ότι η κάθε εποχή διαβάζει παλιότερους συγγραφείς με τα δικά της κριτήρια. Προς τι άραγε το ενδιαφέρον ενός μη ακαδημαϊκού φιλοσοφικού οίκου της Γερμανίας και του ευάριθμου πλην διανοητικά ανήσυχου κοινού του για έναν φιλόσοφο της ύστερης βυζαντινής περιόδου; Για τον Πλήθωνα, το έργο του οποίου Νόμων Συγγραφή παρέδωσε δημόσια στην πυρά ως αντιχριστιανικό και ασεβέστατο ο πρώτος μετά την Άλωση Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Γεννάδιος 2ος ο Σχολάριος; Μα ακριβώς γι’ αυτό, για την υπόμνηση των ακροτήτων, στις οποίες οδηγείται ο κάθε μονοθεϊσμός, που διεκδικεί γι’ αυτόν τα αποκλειστικά δικαιώματα ερμηνείας του κόσμου. Και ναι μεν ο χριστιανικός μονοθεϊσμός δεν έχει πια περιθώρια μεγάλων ακροτήτων, ούτε πολέμους, ούτε πυρές, ούτε ιερές εξετάσεις δεν έχει πια τη δύναμη να εξυφάνει και να σκηνοθετήσει. Ο άλλος όμως, ο πιο ζωντανός ακόμα λόγω των κοινωνικών συνθηκών στην επικράτειά του, ο μουσουλμανικός μονοθεϊσμός μπορεί να εμπνέει ακόμα αυτές τις φοβερές πράξεις «αυτοθυσίας και θυσίας των άλλων» που τις λέμε συνήθως τρομοκρατικές. Αυτή η διεκδίκηση της μιας και απόλυτης αλήθειας από τον μονοθεϊσμό συρρίκνωσε τα περιθώρια ανοχής που επέτρεπε το ευτράπελο και θορυβώδες πλήθος των αρχαίων, τελικά βαθύτατα φιλάνθρωπων, θεών.

Ζητείται Γερμανός εκδότης

Να μελετήσουμε λοιπόν αντιστικτικά τη σκέψη ενός μεγάλου νοσταλγού αυτών των αρχαίων θεών, του Πλήθωνα, ενός οραματιστή της εποχής του που ονειρευόταν τη διάσωση της βυζαντινής αυτοκρατορίας μέσα από μια κοινωνική μεταρρύθμιση και μια αναβίωση της αρχαίας θρησκείας. Ο τόμος για τον Πλήθωνα δεν έμεινε απαρατήρητος εδώ στη Γερμανία. Παρουσιάζοντάς τον η μεγάλη εφημερίδα του Μονάχου Süddeutsche Zeitung σημείωσε: «Ακριβώς στην εποχής της ισλαμιστικής τρομοκρατίας είναι γοητευτικό να ασχολείται κανείς με τον παραγνωρισμένο πρόδρομο όλων των σύγχρονων επικριτών του μονοθεϊσμού, τον Γεώργιο Γεμιστό ή Πλήθωνα». Και η γερμανική εφημερίδα ζήτησε την υπομνηματισμένη έκδοση και μετάφραση των απάντων του μισοξεχασμένου βυζαντινού φιλοσόφου.