1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

Panorama

Noć sefardskih poslastica

Bila je to slatka noć, ili 'dulse' noć, koju su priredili sarajevski Sefardi, iz Jevrejske opštine, prije svih, njihove žene, okupljene u udruženju „Bohoreta“.

Slatki mali sefardski kolači

Slatki mali sefardski kolači

Već treću godinu zaredom, one u okviru festivala „Baščaršijske noći“, pripremaju jela njihove tradicionalne kuhinje, koja su zajedno s njima, prije 500 godina, stigla iz Španije i postala neodvojiv dio šarenog 'bosanskog lonca'. „Veoma je važno da vjerujemo u našu tradiciju i prenesemo je na nove generacije. U kući moje bake, kad sam bio mali, mogao sam da probam razna sefardska jela. To su ista ona jela koja je i ona probala kad je bila mala. To su ista ona jela koja su moja djeca mogla da probaju kad su bila mala“, kaže Eli Tauber, savjetnik za kulturu, tradiciju i religiju u Jevrejskoj opštini u Sarajevu.

Slatko da slađe ne može biti

Slatko da slađe ne može biti

„Koliko se tradicionalna jevrejska kuhinja u BiH uspjela sačuvati, trpeći neprestano na ovom tlu, orjentalne i srednjoevropske uticaje, za ovih 500 godina, koliko je baštine Sefardi?“ „Ako se posmatra u kontekstu 500 godina, može se reći da je kuhinja bosanskih Sefarda bila konzervirana, sve do unazad sto godina. Osjećao se blagi uticaj orjentalne i bosanske kuhinje, ali uticaje nekih drugih kuhinja tek počinje da prima sredinom 20. stoljeća. Najviše se to osjetilo kroz uvođenje nekih poslastica iz srednjoevropskih kuhinja, ali je jevrejska kuhinja u BiH i dalje ostajala karakteristična, jer se prenosila sa koljena na koljeno."

"Mi danas imamo žene koje znaju kuhati sefardska jela, a koje su rođene pred sami Drugi svjetski rat. One su tada bile djeca, ali su naučile i zapamtile tu kuhinju i one su te, koje nama danas to prenose. Zato smo mi započeli sa ovom manifestacijom noći sefardske kuhinje, koja će, nadamo se, postati tradicionalna, i tako želimo da sačuvamo od zaborava bar neka jela sefardske kuhinje, zapravo, način na koji se ona pripremaju u BiH“, kaže Tauber.

„Često u nekim sefardskim receptima stoje upute kao naprimjer: 'stavi putera veličine reala'. (Real je španski novac). Ili se jednostavno kaže 'napravi karamel', a da se uopšte ne objašnjava kako se taj karamel pravi.“ Zagonetan smiješak prelazi preko lica Elija Taubera, prije nego što odgovori: „Teško je biti kuhar u jevrejskoj kuhinji. Kada čitamo takve stvari u našim kuvarima, znamo da se radi o istoriji i nostalgiji koje nosimo u sebi.“

Slatkiši jevrejske kuhinje

Čuveni beskvasni hljeb maces i slatko od narandzi

Čuveni beskvasni hljeb maces i slatko od narandzi

Njegova supruga Mirjam Tauber, jedna od žena iz udruženja „Bohoreta“, kaže da su ove godine odlučili da predstave slatkiše sefardske kuhinje. „Šta je jevrejska kuhinja dala balkanskoj kuhinji, i obrnuto, šta je jevrejska kuhinja dobila kao uticaj sa Balkana, teško je reći. Možda bi samo jedno veliko istraživanje pokazalo ko je kome više dao ili uzeo u kulinarskom smislu, ali postoje stvari, slatke stvari u sefardskoj kuhinji, koje nisu sporne, a među njima je prije svega patišpanja.

Ta 'iskvarena' riječ pod kojom danas većina domaćica podrazumijeva tijesto za tortu, zapravo je 'Pan di Espagna' (španski hljeb), tradicionalni sefardski kolač“, kaže Mirjam i dodaje da je običaj u njihovim domovima, da se gosti, ali i ukućani, služe slatkim. „Sama španska (ladino) riječ 'dulse', koja se kod nas direktno prevodi kao slatko, ne postoji u mnogim drugim jezicima, jer ne postoji ni ono što ona označava.“ Najpoznatiji slatkiši sefardske kuhinje su: sutlijaš, pita od mlijeka, čaldikus, tišpišti, patišpanja, baklava, halva a la kučara, roskitas di alhašu i roskas.