1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

Evropa

I 20 godina nakon komunizma ljudi još uvijek frustrirani

Dvadeset godina nakon kraja komunističke ere, ljudi u istočnoj Evropi su frustrirani političkim vođama i ekonomskim elitama. No, to nije izraz neprihvatanja demokratije, kako se navodi u jednoj američkoj studiji.

Granica Ukrajina - Poljska

Granica Ukrajina - Poljska

Ljudi u bivšem Istočnom bloku su posljednjih godina posebno teško pogođeni privrednom krizom, kaže

Poljska, grad Slubice, glavna ulica

Poljska, grad Slubice

Ričard Vajk iz vašingtonskog Instituta za istraživanje javnog mnjenja „Pju“. Vajk navodi da ljudi i pored teškoća „nisu okrenuli leđa demokratskim vrijednostima ni kapitalizmu. Doduše, velika je frustracija zbog načina na koji demokratija i kapitalizam u njihovim zemljama zaista funkcionišu“, kaže Vajk.

Vajkov institut je tokom posljednjih 20 godina proučavao istočnu Evropu i način na koji su njeni stanovnici doživjeli proces tranzicije. Krajem 2009., institut je uporedio mišljenja tih ljudi sa onim što su mislili 1991. „Neki ljudi kažu da su u komunizmu ekonomski bolje stajali. Ali, to prije svega izgleda kao plod frustracije opštim stanjem u regionu“.

Višepartijski sistem, slobodna štampa, fer pravosuđe? Nema toga kod nas!

Starije generacije i penzioneri spadaju u gubitnike u procesu tranzicije, navodi Ričard Vajk. „Mlađi i bolje obrazovani ljudi uglavnom su zagovornici kapitalizma i demokratije. Tako je i sa ljudima iz urbanih područja. Takve grupe bolje umiju i da koriste mogućnosti koje nudi tranzicija“. No, nisu svi oni koji su frustrirani istovremeno i protivnici demokratije i tržišne privrede: „Izgleda paradoksalno to što su ljudi frustrirani zbog načina na koji demokratija trenutno funkcioniše, dok istovremeno žele i demokratiju. Većina ljudi nam kaže da želi određene demokratske institucije: višepartijski sistem, slobodnu štampu, fer pravosuđe. Ali, mnogo manje ljudi kaže da tako nešto i ima u svojoj zemlji“.

Penzioner ispred izloga

Stariji ljudi su gubitnici tranzicije

Zanimljivo je da je i nezadovoljstvo zbog nesavršenosti demokratije najveće baš u jednoj od prvih zemalja bivšeg istočnog bloka koja je postala član Evropske unije. „Jaz između očekivanja od demokratije i stvarnih dobitaka koje je donela, u Mađarskoj je bio veći nego u drugim državama u kojima smo sproveli ispitivanje.“ Početni entuzijazam je splasnuo kada su građani shvatili da je i demokratizacija dug i težak proces od koga nemaju svi podjednaku korist. „U Mađarskoj je raspoloženje posebno loše. Mađari su vrlo nezadovoljni svojom političkom elitom, zabrinuti zbog korupcije, imaju najgore mišljenje o članstvu svoje zemlje u Evropskoj uniji. To se odrazilo i na posljednje izbore“, objašnjava Vajk. Na parlamentarnim izborima održanim početkom aprila u Mađarskoj, veoma dobre rezultate su ostvarili desni populisti i ekstremisti.

Manjine na margini

Ostale zemlje centralne Evrope su nešto bolje podnijele tranziciju, što se vidi i iz rezultata ovog istraživanja. Vajk navodi da „Česi, Poljaci i Slovaci politički i privredni razvoj u svojim zemljama vide u nešto boljem svjetlu. I članstvo u Evropskoj uniji za njih je nešto vrednije nego za Mađare, Bugare, Litvance, Ukrajince ili Ruse“.

Romski dječaci se igraju

Romi u Europi posebno ugroženi

U procesu tranzicije, manjine su marginalizovane, iako neki čine napore u cilju njihove bolje integracije. Posebno loše su prošli Romi – oni su na rubu društva.

„Osam do deset ispitanih u Češkoj i Slovačkoj gaji negativnu sliku Roma“, kaže Ričard Vajk. „Često je prisutno i negativno mišljenje o Jevrejima i drugim manjinama“.

Proširenje Evropske unije nije dovelo do ustupanja nacionalnog identiteta evropskom. „Na istoku i zapadu, ljudi se još uvijek identifikuju preko svoje nacionalnosti. Samo u zapadnoj Evropi, posebno u Francuskoj i Njemačkoj, ima sve više ljudi koji se osjećaju kao Evropljani. U državama istočne i srednje Evrope, koje su novopečeni članovi Evropske unije, ali i u Velikoj Britaniji, samo sedam odsto ispitanih se osjeća kao Evropljanin“, rekao je za Dojče Vele stručnjak za javno mnijenje iz Vašingtona Ričard Vajk.

Autori: Fabian Schmidt / Saša Bojić

Odg. urednica: Marina Martinović