1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

Komentar

Dan kada su u Njemačkoj gorjele knjige

Na današnji dan, 10. maja 1933., prije 80 godina u Njemačkoj je spaljen veliki broj knjiga. Pred očima razjarene mase nacionalsocijalisti su zapalili desetine hiljada djela „nepodobnih“ autora.

Samo u Berlinu, na Trgu opere, okupilo se oko 70.000 ljudi. Studenti su kamionima i kolicima prebacili više od 20.000 knjiga – među njima i djela poznatih njemačkih pisaca kao što su Heinrich Mann, Erich Maria Remarque ili Joachim Ringelnatz. Studentski vođa Herbert Gutjahr održao je govor pun mržnje:

„Sve ono što nije njemačko predajem vatri!“

Bücherverbrennung 1933

Odnošenje knjiga i zapisa, koji su kasnije zapaljeni

Tada tek 23. godišnji Gutjahr bio je prvi koji je u vatru bacio hrpu knjiga. Bila su to djela čije su poruke - prema nacističkoj ideologiji – bile „nenjemačke“. Zapaljene su i knjige autora koji su važili za neprijatelje nacionalsocijalista. Nije bilo razloga da se studenti plaše: paljenje knjiga su odobravali zaposleni u bibliotekama, pa čak i mnogi profesori. Kada su u januaru 1933. nacionalsocijalisti preuzeli vlast Adolf Hitler je dobio diktatorska ovlaštenja. Počela je borba za njemačke ideje. U diskriminaciji Jevreja se isticao tadašnji ministar za propagandu Joseph Goebbels. Paljenje knjiga na Trgu opere u Berlinu bila je centralna manifestacija. Sam čin je prenosio radio. Mnogi studenti su nosili SA ili SS-uniforme. Jedan od njih je poručio:

„Predajem vatri spise škole Sigmunda Freuda. Protiv krivotvorenja njemačke istorije i omalovažavanja njenih velikana, iz strahopštovanja pred našom prošlošću. Predajem vatri spise Emila-Ludwiga Cohna.“

Oko ponoći je stigao i Joseph Goebbels koji je održao govor pred oduševljenom masom.

‚Genocid nad knjigama'

Bücherverbrennung in Deutschland

10. maj 1933. godine

Svjetski mediji su bili užasnuti. Američki magazin Newswewk spaljivanje je nazvao „Genocidom nad knjigama“. Spaljene su i knjige pjesnika Heinricha Heinea, koji je još 1821. napisao: „Kada gore knjige, na kraju će goriti i ljudi“. Među njemačkim intelektualcima i umjetnicima te godine je došlo do besprimjernog egzodusa. Mnogi su napustili zemlju. Nobelovac Thomas Mann je 1940. preko BBC-a osudio nacistički režim:

„Ovo je glas upozorenja – upozoriti Vas to je jedina usluga koju jedan Nijemac, kao ja, može danas da Vam učini.“

Onima koji su ostali u Njemačkoj često je zabranjivano objavljivanje njihovih djela. Bolno je bilo saznanje da su upravo studenti bili ti koji su pomogli u paljenju knjiga tog maja 1933.   

Autori: Marc von Lüpke-Schwarz / Senad Tanović

Odgovorni urednik: Azer Slanjankić