1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

Politika

Dan kad je gorio Beograd

„Poslije prvog talasa bombardovanja otišao sam da obiđem rodbinu i ostao zarobljen u centru. Kada sam se vratio moji su me već prežalili…“ Tako 6. april prije 75 godina pamti Beograđanin Aleksandar Lebl.

Nacističko bombardovanje Beograda 6. aprila 1941. godine predstavljalo je uvodne dane invazije na Kraljevinu Jugoslaviju. Vazdušne snage Trećeg rajha su sa oko 500 aviona, bez objave rata, napale ciljeve širom Beograda. Poginulo je oko 2.500 ljudi, a porušeno i teško oštećeno preko 2.000 zgrada.

Aleksandar Lebl je u nedjelju 6. aprila 1941. godine imao 19 godina i jedan je od onih koji su preživjeli to bombardovanje. Kako kaže za DW, bombardovanje je započelo rano ujutro, sa više aviona, i u bombardovanju su pored klasičnih bombi, korišćene i fosforne pločice. Tako je po Beogradu bilo dosta zapaljenih zgrada. Nakon prvog talasa bombardovanja Lebl je krenuo da obiđe rodbinu po drugim dijelovima grada i našao se zarobljen u centru sve do kasno uveče.

Aleksandar Lebl

Aleksandar Lebl, jedan od rijetkih beogradskih Jevreja koji je preživio Drugi svetski rat

„Kad sam se vratio kući, porodicu sam zatekao skrivenu u podrumu. Mene su već bili prežalili, jer me dugo nije bilo nazad. Po gradu je inače tih dana bilo puno leševa svuda na ulicama“, kaže Lebl.

Bjekstvo

Okupaciju Beograda Aleksandar Lebl je najprije proveo na prinudnom radu. „Dobijali smo zadatke svakog dana, zatim su nas vodili na prinudni rad, gdje smo bez hrane provodili dan i onda su nas vraćali kući.“ Krajem oktobra 1941. godine Lebl, uz pomoć lažne propusnice koju mu je obezbijedila majka kupivši je od Italijana, uspijeva da pobjegne iz Beograda. „Već u to vrijeme se čulo da se Italijani ponašaju drugačije od Nijemaca, i zato sam krenuo za Dalmaciju, a onda odatle dalje u slobodu.“

Kaže da su ga, dok je još bio u gradu tokom okupacije, iznenadile dvije stvari. Jedna je da su ih nekom prilikom njemačke okupacione vlasti angažovale da iznesu dokumentaciju iz generalštaba Jugoslovenske vojske, koju su Nijemci kasnije odnijeli, a druga je da su još tokom ljeta 1941. njemački vojnici govorili 'kako idu na Rusiju'.

„Bilo mi je čudno da to nisu znali i sovjetski obavještajci kojih je bilo dosta po Srbiji, ali i okolnim zemljama. Tokom okupacije, dok sam još bio u Beogradu, ljudi su uglavnom stradali u znak odmazde. Streljano je 50 ljudi za jednog ranjenog njemačkog vojnika, a 100 za ubijenog. Ljudi koji su bili u takozvanim radnim logorima praktično su predstavljali rezervoar za streljanje, ističe Lebl.

Povratak

Od oko 39.000 Jevreja u Srbiji, u holokaustu ih je ubijeno više od 80 odsto. Jevreji, Srbi i Romi ubijani su u nacističkim logorima na beogradskom Sajmištu, Topovskim šupama, Jajincima, na Banjici, Crvenom krstu u Nišu, Šapcu i u novosadskoj raciji.

Deportacije nakon pada Kraljevine Jugoslavije 1941.

Deportacije nakon pada Kraljevine Jugoslavije 1941.

Nakon povratka u Beograd krajem 1945. godine Aleksandar Lebl saznaje šta se desilo sa članovima njegove šire i uže familije dok je trajao rat i njemačka okupacija. „Nijemci su nam oduzeli svu imovinu, a nepokretnosti su dali Nedićevoj vladi. Moja sestra je takođe pod lažnim imenom bila u Njemačkoj, a majka mi je stradala u logoru Staro Sajmište, kao i velika većina moje familije. Stradalo je 29 članova moje porodice“, navodi Lebl. „A onda sam takođe saznao da je na Starom Sajmištu u logoru stradalo 6.000 žena i djece i vrlo malo starih ljudi.“

Od beogradskih Jevreja, kojih je bilo oko 11.000 do 12.000, stradalo je njih 90 odsto. Holokaust je tokom Drugog svjetskog rata u Beogradu preživjelo svega možda negdje oko 1.500 Jevreja.

Preporuka redakcije