የፍትህ አካላት በሙስና መዘፈቅ | ዓለም | DW | 25.05.2007
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

ዓለም

የፍትህ አካላት በሙስና መዘፈቅ

ትራንስፓረንሲ ኢንተርናሽናል ሙስና በፍትህ አካላት ተስፋፍቷል ይላል

ትራንስፓረንሲ ኢንተርናሽናል በሚል ስያሜ የሚጠራው ዓለም ዐቀፉ ፀረ-ሙስና ድርጅት በዓለም ዙሪያ በፍትህ ስርዓት ውስጥ ሙስናና ጉበኝነት መስፋፋቱ አሳሳቢ ደረጃ ላይ እንደሚገኝ አስታወቀ ። ድርጅቱ ሰሞኑን ባወጣው የሁለት ሺህ ሰባት ዘገባ እንዳመለከተው በፍርድ ቤቶች በተንሰራፋው ሙስና ሰበብ ዜጎች ፍትህ እየተነፈጉ ነው ። ትራንስፓረንሲ ኢንተርናሽናል እንደሚለው በአብዛኛዎቹ አገራት የችግሩ ዓብይ መንስኤ ፖለቲካዊ ጣልቃ ገብነት ሲሆን መንግስታት ለፍትህ ስርዓቱ አስተዳደር የሚሰጡት ድጋፍ አናሳ መሆኑም ሌላው ምክንያት ነው ።
ዲሞክራሲያዊ ስርዓት በሚያራምዱ ማህበረሰቦች ሰዎች ሁሉ ከህግ ፊት እኩል መሆናቸው የስርዓታቸው ምሶሶ ነው ። ይሁንና በአሁኑ ሰዓት በአብዛኛው የዓለም ክፍል የፍትህ አካላት በስግብግብነት ወይም በፖለቲካ ተፅዕኖ ምክንያት ለሙስና በመጋለጣቸው ህዝቦች የፍትህ ያለህ እያሉ ነው ። በመሰረቱ የአንድ ሀገር ህግጋት የጀርባ አጥንት የሆኑት የፍትህ አካላት ነፃና ከሙስና የፀዱ የህዝቡ አገልጋዮች መሆን ነበረባቸው ። ሆኖም ትራንስፓረንሲ ኢንተርናሽናል እንደሚለው ግን አፍሪቃን ጨምሮ በሌሎች አህጉራት የፍትህ ስርዓቶች በሙስና የተዘፈቁ ናቸው ። በነዚህ አገራት ያለውን ሙስናም በድርጅቱ ነባር የምርምር አስተባባሪ የሆኑት ዶክተር ቪክቶሪያ ጄኔት በሁለት ይከፍሉታል ።
“ አንዱ በዳኞች አመራረጥ ላይ የፖለቲካ ጣልቃ ገብነት ነው ። መንግስት በአብዛኛው ዳኞችን በሚሰይሙት ላይ ጫና ያደርጋል ። በተጨማሪም በፍርድ ቤቶች ብይን ላይም የፖለቲካ ጣልቃ ገብነት አለ ። ዳኞች የፖለቲካ ስልጣን ለያዙት ወገኖች የሚጠቅም ብይን እንዲያሳልፉ ግፊት ይደረግባቸዋል ። ሁለተኛው የሙስና ዓይነት ደግሞ ጉቦ ነው ። ዜጎች ፍትህ ለማግኘት ከዳኞችና ከፍርድ ቤቶች አስተዳደር ሰራተኞች ጉቦ ይጠየቃሉ ። “
ጉቦው የሚሰጠው ዶክተር ቪክቶሪያ እንዳሉት ፍርዱ እንዲፋጠን ወይም እንዲዘገይ ሊሆን ይችላል ። በብዙ የዓለም ክፍል ውሳኔ ያላገኙ በርካታ ፋይሎች ፍርድ ቤቶች ውስጥ ተራቸው ይጠብቃሉ ። በአለም ዙሪያ በፍትህ አገልግሎት ውስጥ ስርዓት ከሙስና ጋር የተገናኘው ችግር የሰፋ ቢሆንም የአፍሪቃው ደግሞ ስር የሰደደ መሆኑን ነው የትራንስፓረንሲ ኢንተርናሽናል የፕሮግራም አስተባባሪ ዴቪዽ ኮሸል የሚናገሩት። ። ይህንንም ድርጅታቸው ባለፈው ዓመት በአፍሪቃ ያደረገውን ቅኝት በማጣቀስ ያስረዳሉ ።
“በዓለም ዙሪያ በፍትህ ስርዓቱና በሙስና ላይ በሁለት ሺህ ስድስት ካደረግነው ቅኝት ማየት እንደሚቻለው በወቅቱ መጠይቅ ከተደረገላቸው ፍርድ ቤቶች ይመላለሱ ከነበሩ ሰዎች ውስጥ ሀያ ሁለት በመቶው ጉቦ መክፈል ነበረባቸው ። ብዙዎችም የአፍሪቃ ፍርድ ቤቶች በሙስና የተዘፈቁ መሆናቸውን ነው የተናገሩት ። እና ችግሩ መኖሩ ግልፅ ነው ። “
ሆኖም እንደ ኮሸል በአንዳንድ የአፍሪቃ አገራት ሙስናን ለመዋጋት የተሀድሶ ዕርምጃዎች እየተወሰዱ መሆእኑ ተስፋ ሰጭ ነው ። ትራንስፓረንሲ ኢንተርናሽናል ለሙስና መስፋፋት በምክንያትነት ከሚጠቅሰው የፖለቲካ ጣልቃ ገብነት በተጨማሪ የፍትህ አካላት የሰው ኃይልና የገንዘብ ዕጥረትም ሌላው መንስኤ ነው ። እነዚህና ተያያዥ ችግሮችን ለመፍታትም ድርጅቱ የመፍትሄ ሀሳቦችን አቅርቧል ።
“በመጀመሪያ የዳኞችን ምርጫ በሚመለከት ዳኞችን የሚመርጥ ገለልተኛ አካል መሰየም አለበት ። ዳኞች ግልፅ በሆነ አሰራር በችሎታቸው በዕውቀታቸውና በአልግሎታቸው ይመረጣሉ ። በሁለተኛ ደረጃ የፍርዱ ሂደት ግልፅ ይሁን ነው የምንለው ። ጋዜጠኞች ምሁራን የሲቪል ማህበራት እና ለሌች ዜጎች የፍርድ ሂደት የተካተተባቸውን መዝገቦች ሊያገኙ ይገባል ። በተጨማሪም ዳኞች በየጊዜው የሀብታቸውን መጠን ማሳወቅ አለባቸው ። ለዳኞችና ለፍርድ ቤት ሰራተኞች አመቺ የስራ ሁኔታዎች መሟላት አለበት ። በቂ ክፍያ ካላገኙና በተገቢው መንገድ ካልሰለጠኑ ፍትህ በአደገኛ ሁኔታ ይዛባል ።
ከመንግስት ውጭ የሆነ ሌላ ኃይል ዳኞችን በቀጥታ የሚቆጣጠርበት የአሰራር ስልት መዘርጋትም ተጠያቂነትን ለማጠናከር መወሰድ ከሚገባቸው ዕርምጃዎች ውስጥ አንዱ መሆን እንደሚገባው ነው የትራንስፓረንሲ ኢንተርናሽናል ነባር የምርምር አስተባባሪ ዶክተር ቪክቶሪያ ጄኔት የገለፁት ።